گزارش سیزدهمین نمایشگاه و کنفرانس بین‌المللی معدن نامیبیا ۲۰۲۶ (ویندهوک)

سیزدهمین دوره نمایشگاه و کنفرانس بین‌المللی معدن نامیبیا از تاریخ ۴ تا ۶ آگوست ۲۰۲۶ به میزبانی اتاق معادن نامیبیا در محل دائمی نمایشگاه‌های ویندهوک برگزار گردید.

مقدمه

محور فعالیت‌های امسال نمایشگاه بر شعار «از گفتگو تا عمل: ارزیابی پیشرفت در ایجاد رشد اقتصادی و اشتغال معدن‌محور پس از مجمع عمومی-خصوصی نامیبیا (NamPPF)» متمرکز بود. در این دوره، ظرفیت غرفه‌ها چند هفته پیش از افتتاح رسمی نمایشگاه تکمیل گردید که نشان‌دهنده اقبال بالای سرمایه‌گذاران، ثبات اقتصادی نامیبیا و افزایش تقاضای فعالان بین‌المللی برای حضور در بازار معدنی این کشور است. مقایسه شاخص‌های نمایشگاه در دوره جاری (۲۰۲۶) نسبت به دوره گذشته (۲۰۲۵) نشان‌دهنده رشد در تمامی‌ بخش‌ها است؛ تعداد شرکت‌های غرفه‌دار با رشد ۱.۱۳ برابری از ۱۹۵ به ۲۲۲ شرکت و تعداد غرفه‌های نمایشگاهی با ۶.۷ درصد افزایش از ۳۷۲ به ۳۹۷ غرفه رسیده بود.

بخش عمده فضای نمایشگاهی به ۱۹۸ شرکت بومی و داخلی نامیبیا اختصاص یافته و در بخش منطقه‌ای نیز، ۱۸ شرکت از حوزه کشورهای «جامعه توسعه جنوب آفریقا» (SADC) حضور داشتند. در بخش بین‌المللی نمایشگاه، 7 شرکت فرامنطقه‌ای از جمله شرکت‌های توتال‌انرژیز (TotalEnergies) و شل (Shell) در حوزه‌های اکتشاف و انرژی، سی‌جی‌ان سواکوپ اورانیوم (CGN Swakop Uranium) و پالادین انرژی (Paladin Energy) در صنعت اورانیوم، بی۲گلد (B2Gold) در استخراج طلا و شرکت‌های معدنی نظیر ریو تینتو (Rio Tinto) و آنگلو آمریکان (Anglo American) در این نمایشگاه دارای غرفه بودند.

افتتاحیه رسمی و مواضع رئیس‌جمهور نامیبیا

خانم نتومبو ناندی-ندایتوا رئیس‌جمهور نامیبیا در سخنان خود ضمن تاکید بر اهمیت معدن در اقتصاد کشور، به تشریح ابعاد جدید دیپلماسی اقتصادی دولت و راهبردهای جذب سرمایه‌گذاری خارجی پرداخت. وی با اشاره به سفرهای اخیر خود به کشورهای چین، آفریقای جنوبی و تانزانیا، گفت نامیبیا به عنوان دارنده منابع غنی معدنی و انرژی، همواره از موضع قدرت وارد مذاکرات بین‌المللی می‌شود. وی تاکید کرد که اگرچه سرمایه‌گذاران خارجی سرمایه مالی با خود می‌آورند، اما قدرت واقعی در ثروت و منابع طبیعی نامیبیا نهفته است؛ از این رو، این کشور هرگز با «ذهنیت فقر» پای میز مذاکره نخواهد نشست. وی همچنین با تاکید بر شعار "عبور از گفتگو به سوی اجرای عملیاتی" اعلام کرد که دوران همایش‌های تشریفاتی به پایان رسیده و صنعت معدن باید متعهد به تحقق ملموس و عملیاتی پروژه‌ها باشد.

سخنرانی وزیر صنایع، معادن و انرژی

در ادامه، آقای مودستوس آموتسه (Modestus Amutse)، وزیر صنایع، معادن و انرژی نامیبیا، با توصیف صنعت معدن کشورش به عنوان یک «صنعت در حال درخشش»، به تشریح دو رکن راهبردی دولت در این بخش اشاره نمود. رکن نخست این استراتژی، ارائه «سند سیاست فرآوری و ارزش‌افزوده معدنی» است که تا پایان آگوست ۲۰۲۶ جهت تصویب به مجلس ارائه می‌شود تا با مکلف کردن شرکت‌ها به فرآوری اولیه و ثانویه در داخل، به خام‌فروشی پایان داده و زنجیره ارزش مواد معدنی را تکمیل کند.

رکن دوم این راهبرد، نگاه به ارزش‌افزوده و مشارکت بومی‌ به‌عنوان یک حق حاکمیتی است. وزیر معادن تأکید کرد که حضور فعال نیروها و پیمانکاران داخلی در تمامی سطوح زنجیره تأمین، رکن اصلی صنعتی‌سازی محسوب شده و ضامن بهره‌مندی واقعی مردم نامیبیا از ثروت‌های طبیعی کشور خواهد بود.

محورها و نشست‌های تخصصی کنفرانس

در کنار این نمایشگاه، همایش تخصصی جهت بررسی ابعاد مدیریتی، قانونی و زیرساختی بخش معدن برگزار گردید که هدف اصلی آن ایجاد موازنه میان توسعه اقتصادی و رفاه اجتماعی بود. در این کنفرانس مسائلی از قبیل بهداشت و ایمنی شغلی، ارتقای سلامت کارگران، راه‌اندازی مراکز سراسری سلامت شغلی و الزام شرکت‌ها به ارائه طرح‌های درمانی پس از بازنشستگی مورد تأکید قرار گرفت.

همچنین در بخش خریدهای بومی و توانمندسازی اقتصادی، راهکارهای تقویت شرکت‌های کوچک و متوسط (SMEs)، تقویت پیمانکاران داخلی، زیرساخت و فناوری، چالش‌های تأمین آب صنعتی و انرژی پایدار مورد ارزیابی قرار گرفت.

کارنامه مالی و آمارهای صنعت معدن در سال ۲۰۲۵

بر اساس آمارهای رسمی اتاق معادن نامیبیا، صنعت معدن با اختصاص سهم ۱۴ درصدی از تولید ناخالص داخلی (GDP)، عملکرد مالی خوبی را به ثبت رسانده است. در همین راستا، گردش مالی این صنعت در سال ۲۰۲۵ با رشدی ۲۵ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۴ به ۶۴.۱۷ میلیارد دلار نامیبیا رسید.

همچنین درآمدهای پرداختی این بخش به دولت با رشد ۳۹ درصدی به رقم ۷.۸ میلیارد دلار نامیبیا بالغ گردید که این مبلغ شامل ۴.۶۶ میلیارد دلار مالیات بر درآمد شرکت‌ها و ۲.۴۵ میلیارد دلار حق مالکیت است. این شاخص‌های مالی مثبت با جهش در حجم تولید پشتیبانی شد؛ به‌طوری که استخراج اورانیوم رشد ۲۰.۸ درصدی و تولید طلا افزایش ۱.۹ درصدی داشتند.

دیپلماسی معدنی ایالات متحده

ایالات متحده با حضور هیئتی متشکل از سفیر، معاون وزیر انرژی و مدیر آژانس تجارت و توسعه آمریکا (USTDA) در امور آفریقا و خاورمیانه، شرکت نمود. از جمله مهم‌ترین دیدارهای آنها می‌توان به مذاکره با «سلما آشیپالا-موساوی»، وزیر روابط بین‌الملل و تجارت نامیبیا، «فابیان شانیکا» (Fabian Shaanika)، مدیرعامل اتاق معادن نامیبیا و «ادوارد شیووته» (Edward Shivute)، مدیرعامل گروه کریدور والویس‌بی اشاره نمود.

محور اصلی توافقات و تفاهمات صورت‌گرفته در این دیدارها، تعهد آمریکا به مشارکت در «زنجیره کامل ارزش» و پایان دادن به مدل سنتی خام‌فروشی بود. بر اساس این توافقات، سرمایه‌گذاران و شرکت‌های آمریکایی متعهد می‌شوند تا با انتقال فناوری و تأمین مالی، در مراحل فرآوری، پالایش، تولید قطعات و بازیافت مواد معدنی حیاتی (نظیر اورانیوم و عناصر نادر خاکی) در داخل نامیبیا مشارکت کنند.

نوآوری‌های شرکت Rössing Uranium

شرکت روسینگ اورانیوم (Rössing Uranium) در این نمایشگاه بر ارائه راهکارهای نوین در زمینه تمدید طول عمر معدن و مدیریت پایدار دوران پس از تعطیلی متمرکز بود. با توجه به سابقه طولانی فعالیت این شرکت، برنامه‌های جامع بازسازی محیط‌زیستی، مدیریت ایمن پسماندها و احیای اکولوژیک منطقه پس از پایان استخراج، به عنوان الگویی برای توسعه پایدار و مسئولانه در صنعت معدن نامیبیا معرفی شد.

در بعد مسئولیت اجتماعی، این مجموعه از طریق «بنیاد روسینگ» طرح‌های عملیاتی را برای توسعه زیرساخت‌های بومی و توانمندسازی جوامع محلی، به‌ویژه در شهر معدنی آراندیس (Arandis) ارائه داد. این طرح‌ها شامل سرمایه‌گذاری در آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای و علوم پایه (STEM)، حمایت از کسب‌وکارهای خرد جایگزین برای کاهش وابستگی اقتصادی منطقه به معدن، و ارتقای زیرساخت‌های بهداشتی با هدف تضمین استقلال و رفاه جامعه محلی پس از توقف نهایی فعالیت‌های معدنی بود.

چالش‌های توسعه صنعت معدن نامیبیا

نخستین چالش کلیدی، محدودیت‌های شدید در تأمین زیرساخت‌های حیاتی، به‌ویژه آب و برق برای اجرای پروژه‌های جدید معدنی نظیر اورانیوم و لیتیوم است؛ شبکه برق کشور متکی به واردات بوده و استخراج در مناطق کویری نیز وابستگی کاملی به احداث و بهره‌برداری از تأسیسات هزینه‌بر آب‌شیرین‌کن در سواحل اقیانوس اطلس دارد. در کنار این امر، عدم کفایت ظرفیت شبکه ریلی برای انتقال محموله‌های سنگین و محدودیت‌های عملیاتی بندر والویس‌بی (Walvis Bay) به گلوگاه دیگری در زنجیره صادرات تبدیل شده است. صادرات مواد معدنی با ارائه خدمات پشتیبانی به عملیات اکتشاف فراساحلی نفت و گاز، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های بندری وارد کرده و صادرات محصولات فرآوری‌شده را با کندی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل مواجه ساخته است.

علاوه بر موانع لجستیکی، ایجاد موازنه دقیق میان الزامات قانونی بومی‌سازی و حفظ جذابیت برای سرمایه‌گذاران خارجی چالش مدیریتی مهم دیگری برای نامیبیا محسوب می‌شود. اجرای سیاست‌های سخت‌گیرانه مبنی بر تخصیص سهم ۶۵ درصدی از تأمین کالا و خدمات به پیمانکاران داخلی و اعمال ممنوعیت بر صادرات مواد فرآوری‌نشده، نیازمند اتخاذ تدابیر هوشمندانه‌ای است تا ضمن تضمین منافع ملی، رقابت‌پذیری نامیبیا در جذب سرمایه در مقایسه با سایر رقبای منطقه‌ای این کشور افت نکند.

جمع‌بندی

بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، بخش معدن متعهد به جذب ۲.۸۶۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری جدید و ایجاد ۱۸,۰۰۰ شغل مستقیم شده است؛ اقدامی‌ که در راستای هدف‌گذاری کلان دولت برای خلق ۵۰۰,۰۰۰ فرصت شغلی در قالب ششمین برنامه توسعه ملی (NDP6) ارزیابی می‌شود. در همین چارچوب، رئیس‌جمهور مهلتی قاطع تا پایان آگوست ۲۰۲۶ برای تمامی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی تعیین کرده است تا گزارش عملکرد خود را پیرامون اجرای اصلاحات ساختاری و رفع موانع پیش‌روی سرمایه‌گذاری ارائه کنند. یکی از بحث‌های اصلی در حاشیه نشست‌ها، نگرانی سرمایه‌گذاران خارجی از عجله دولت برای تصویب «سند سیاست فرآوری» تا پایان آگوست ۲۰۲۶ بود. شرکت‌های معدنی خواستار مهلت بیشتری برای ساخت کارخانه‌های فرآوری بودند، اما دولت بر اجرای سریع و قطعی این قوانین تأکید داشت.

تأکید صریح مقامات نامیبیا بر ورود به مذاکرات «از موضع قدرت» و رد مدل‌های سنتی خام‌فروشی، نشان‌دهنده تلاش این کشور برای بیشینه‌سازی منافع ملی از طریق مشروط‌سازی دسترسی به منابع به انتقال فناوری و سرمایه‌گذاری در فرآوری داخلی است. بر اساس آمارهای موجود، معدن با سهم ۱۴ درصدی در تولید ناخالص داخلی و ثبت گردش مالی ۶۴.۱۷ میلیارد دلار نامیبیا در سال ۲۰۲۵، نقش پیشران را در اقتصاد این کشور ایفا می‌کند و نهادهای مالی نیز الگوی اعتباری خود را به سمت تأمین مالی ساختاریافته پروژه‌های معدنی و زیرساخت‌های مرتبط تغییر داده‌اند. 

Windhoek Express / Republikein (Namibia Media Holdings)

The Brief (Namibia Economic & Business News)

The Extractor Magazine (Namibia Mining Sector Special Edition)

ITWeb / ITWeb Africa

Chamber of Mines of Namibia

The Namibian (Business & Mining Section)

New Era Live (Business & Energy Section)