پروژه‌های عظیمی‌ که آفریقا را متحول خواهند کرد

سایت ژون آفریک (jeuneafrique.com) در مطلبی به بررسی ۲۰ پروژۀ بسیار شاخص در آفریقا پرداخته است که قرار است اقتصاد این قاره را متحول نمایند. تنها پروژه‌های در حال ساخت یا پروژه‌هایی که احتمال ساخت بسیار بالایی دارند در این فهرست وارد شده‌اند.

آفریقا در حال افزایش پروژه‌های زیرساختی بزرگ خود است؛ از بزرگراه ابیجان-لاگوس گرفته تا کابل زیردریایی مدوسا. در این گزارش، ۲۰ مورد از پروژه‌هایی که می‌توانند این قاره را برای همیشه تغییر شکل دهند و به تغییر پایدار اقتصاد کشورهای میزبان منجر شوند، بررسی می‌شود. معیارهای انتخاب پروژه‌ها این بوده است که اولا در حال ساخت بوده یا مرحله تصمیم سرمایه‌گذاری نهایی را گذرانده باشند (یا احتمال تکمیل به اندازه کافی بالا باشد)، ثانیا دارای پتانسیل قوی برای تحول اقتصادی و نشان‌دهنده یک سرمایه‌گذاری قابل توجه (معمولا بیش از ۱ میلیارد دلار) باشند، ثالثا ترجیحا با درگیر کردن چندین کشور، بعد منطقه‌ای داشته باشند. پروژه‌هایی که قبلاً تکمیل شده‌اند (مانند سد رنسانس در اتیوپی)، کنار گذاشته شده‌اند.

۱. کریدور ابیجان-لاگوس

این بزرگراه فراملی به طول ۱۰۲۸ کیلومتر در نهایت از پنج کشور نیجریه، بنین، توگو، غنا و ساحل عاج عبور خواهد کرد و موجب تحریک یکپارچگی اقتصادی در غرب آفریقا خواهد شد. به گفته بانک توسعه آفریقا، این زیرساخت بزرگ با سرمایه گذاری ۱۵.۶ میلیارد یورو انتظار می‌رود به یک محل رشد اقتصادی و صنعتی قدرتمند تبدیل شود. اولین نقطه عطف از طریق تأسیس هیئت مدیره در سال ۲۰۲۵ در راس اداره مدیریت کریدور ابیجان-لاگوس ایجاد شد. تحویل در سال ۲۰۳۰ پیش‌بینی می‌شود.

۲. فرودگاه بیشوفتو 

ساخت آن به طور رسمی در سال ۲۰۲۶ آغاز شد. این زیرساخت اتیوپی نشان‌دهنده یکی از بزرگترین پروژه‌های آفریقایی است و هدف آن تبدیل شدن به بزرگترین فرودگاه در جهان است. این پروژه که توسط مدیر کل خطوط هوایی اتیوپی، مسفین تاسو هدایت می‌شود، چهار باند و پارکینگ موازی با قابلیت پذیرش همزمان ۲۷۰ هواپیما را در نظر گرفته است و مشتمل بر سرمایه گذاری ۱۲.۵ میلیارد دلاری برای تحویل تا سال ۲۰۳۰ است.

۳. قطار LNG نیجریه ۷

این پروژه که از ابتدای دهه ۲۰۱۰ تعریف شده است (با تصمیم نهایی سرمایه‌‌گذاری در سال ۲۰۱۹)، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های نیجریه است که به این کشور اجازه می‌دهد تا به میان ۱۰ کشور برتر صادرکننده گاز طبیعی مایع (LNG) صعود کند. شرکت گاز طبیعی مایع نیجریه (NLNG) که یکی از شرکت‌های تابعه شرکت ملی نفت نیجریه (NNPC) است و پایانه ملی صادرات گاز طبیعی مایع را اداره می‌کند، قصد دارد تولید این محصول را بیش از یک سوم افزایش دهد و به ۳۰ میلیون تن در سال برساند. تحت نظارت Adeleye Falade، مدیر کل NLNG، راه‌اندازی آن باید در سال ۲۰۲۶ یا ۲۰۲۷ با مبلغ کل سرمایه‌گذاری ۵ میلیارد دلار انجام شود.

4. نیروگاه هسته‌ای الضبعه

نیروگاه هسته‌ای مصر که برای اولین بار در این کشور ساخته می‌شود، یک پروژه ۳۰ میلیارد دلاری است و توسط شرکت روس‌اتم توسعه یافته و ۸۵ درصد آن توسط وام روسی تأمین مالی شده است. این نیروگاه که ساخت آن توسط شریف حلمی، رئیس سازمان ملی نیروگاه‌های هسته‌ای (NPPA)، نظارت می‌شود، به چهار راکتور با ظرفیت کلی ۴۸۰۰ مگاوات مجهز خواهد شد و هدف آن تأمین ۱۰ درصد از مصرف برق مصر تا سال ۲۰۳۵ است. قرار است اولین واحد در سال ۲۰۲۸ راه‌اندازی شود.

۵. خط آهن پرسرعت قنیطره-مراکش

مراکش به عنوان اولین کشور آفریقایی که از خط آهن پرسرعت بهره‌برداری می‌کند، قصد دارد سیستم حمل و نقل ریلی خود را توسعه دهد. این پروژه تحت مسئولیت محمد ربیع خلی، مدیرعامل ONCF (راه‌آهن ملی مراکش) با هزینه ۵ میلیارد یورو (به استثنای ناوگان) است. تحویل این پروژه با توجه به میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰ و با هدف اتصال مراکز اصلی شهری از شمال به جنوب کشور، برای سال ۲۰۲۹ برنامه‌ریزی شده است.

۶. بندر نفتی آینده مراکش: بندر وست مد ناظور

مراکش علاوه بر گسترش شبکه ریلی پرسرعت خود، برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای تقویت تأسیسات بندری و رونق اقتصاد منطقه شرقی دارد. مجتمع صنعتی و بندری ۵ میلیارد یورویی بندر وست مد ناظور با الگوبرداری از بندر طنجه مد ساخته شده است و حتی توسط مدیرعامل آن، مهدی تازی ریفی، مدیریت می‌شود. با برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی در سال جاری، ۲۰۲۶، این بندر در حال حاضر غول‌های لجستیک جهانی مانند CMA CGM را به خود جذب کرده است.

۷. خط آهن پرسرعت مصر

یکی دیگر از پروژه‌های برجسته حمل و نقل زمینی، ساخت شبکه ریلی پرسرعت مصر است که شاهد بهره‌برداری از قطار زیمنس ولارو در مصر خواهد بود. این پروژه، با هدف توسعه ششمین شبکه ریلی پرسرعت بزرگ جهان (۶۰ ایستگاه در طول تقریباً ۲۰۰۰ کیلومتر) در حال انجام است. این زیرساخت توسط زیمنس موبیلیتی، با همکاری Orascom Construction و The Arab Contractors، تحت رهبری احمد المفتی، رئیس شرکت ملی صنایع راه‌آهن مصر، در حال توسعه است. این سرمایه‌گذاری ۹ میلیارد دلاری برای تقویت اتصال در سراسر کشور در نظر گرفته شده است. اولین آزمایش فنی در سال ۲۰۲۵ انجام شد.

۸. کریدور معدن سیماندو

سیماندو که مدت‌ها یک رویای دست نیافتنی تلقی می‌شد، با هزینه ۲۰ میلیارد دلار، بزرگترین پروژه معدن جهان است. این بندر به رهبری جیبا دیاکیته، رئیس دفتر رئیس‌جمهور گینه، در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ توسط ممدی دومبویا افتتاح شد. این پروژه قرار است به یک کریدور معدنی یکپارچه تبدیل شود و اکنون بخشی از یک برنامه تحول اقتصادی بسیار بلندپروازانه به رهبری دولت به نام «سیماندو ۲۰۴۰» است. در نهایت، هدف آن تغییر مدل اقتصادی گینه با افزایش ۲۶ درصدی تولید ناخالص داخلی آن تا سال ۲۰۳۰ است.

۹. بندر آب عمیق Banana

این اولین بندر آب عمیق در جمهوری دموکراتیک کنگو برای کاهش وابستگی این کشور به بنادر همسایه (پوینت نوآر، دارالسلام و لوبیتو) در نظر گرفته شده است. این پروژه با هزینه ۱.۳ میلیارد دلار و نظارت وزیر حمل و نقل کنگو، ژان پیر بمبا گومبو، قرار است در سال ۲۰۲۷ عملیاتی شود. هدف آن تقویت حاکمیت تجاری کینشازا و تحریک سرمایه‌گذاری است.

۱۰. پروژه بلینگا

پروژه بلینگا نمادی از تعهد گابن به توسعه منابع محلی خود، با هدف قرار دادن این کشور در میان صادرکنندگان پیشرو سنگ آهن در کشورهای جنوب صحرای آفریقا طراحی شده است. این پروژه مستقیما توسط وزیر معادن، سوستن نگوما نگوما، مدیریت و نظارت می‌شود. این پروژه شامل توسعه‌های زیرساختی متعددی است که برای ساده‌سازی استخراج و حمل و نقل سنگ آهن، به ویژه یک بندر آب‌های عمیق و یک خط راه‌آهن، با هزینه کل ۱۰ میلیارد دلار طراحی شده‌اند و پیش‌بینی می‌شود که در سال ۲۰۳۰ عملیاتی شود.

۱۱. کریدور تازارا

این زیرساخت حمل و نقل که از تانزانیا و زامبیا عبور می‌کند، در سال ۱۹۷۰ تأسیس شد و تا حدودی توسط جمهوری خلق چین تأمین مالی شد، اما اکنون برای تسهیل حمل و نقل مس و کبالت از طریق بندر دارالسلام نیاز به بازسازی دارد تا حمل ۳ میلیون تن بار در سال را تا سال ۲۰۳۰ تضمین نماید. بنابراین پکن ۱.۴ میلیارد دلار برای نوسازی آن اختصاص داده است که توسط سازمان راه آهن تانزانیا-زامبیا نظارت می‌شود.

۱۲. کریدور لوبیتو

این پروژه زیرساختی بلندپروازانه در سراسر آنگولا، جمهوری دموکراتیک کنگو و زامبیا رسما در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۳ به یک پروژه سه جانبه تبدیل شد و با مدیریت مشترک و یک چارچوب قانونی مشترک، آماده است تا به محرک تحول اقتصادی برای این سه کشور تبدیل شود. هزینه آن بین ۶ تا ۱۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. آژانس تسهیل حمل و نقل و ترانزیت کریدور لوبیتو که بر این پروژه نظارت دارد، قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ سالانه ۵ میلیون تن بار را حمل کند.

۱۳. گاز طبیعی مایع موزامبیک

این پروژه حیاتی برای تولید و صادرات گاز طبیعی مایع موزامبیک توسط TotalEnergies آغاز شد که پس از وقفه به دلایل امنیتی، در اوایل سال ۲۰۲۶ دوباره راه‌اندازی شد. این پروژه که در کابو دلگادو واقع شده است، شامل توسعه دو میدان گازی، ساخت دو قطار مایع‌سازی و راه‌اندازی یک راهکار ترکیبی خورشیدی/بادی/باتری است. هدف آن تقویت عرضه گاز طبیعی مایع آفریقا و تثبیت موقعیت موزامبیک به عنوان یک غول گازی جدید است که انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۹ یا ۲۰۳۰ راه‌اندازی شود. هزینه کل پروژه ۲۰ میلیارد دلار است و بحث در مورد هزینه‌های اضافی در جریان است.

۱۴. پروژه آب ارتفاعات لسوتو (LHWP)

پروژه آب ارتفاعات لسوتو به‌عنوان یک پروژه ادغام منطقه‌ای شاخص، با هدف تضمین تامین آب و برق آبی در منطقه گائوتنگ آفریقای جنوبی (با ۲۶ میلیون نفر جمعیت) انجام می‌شود. این پروژه که قرار است تا سال ۲۰۳۰ عملیاتی شود، انتظار می‌رود با هزینه‌ای تقریبا ۳ میلیارد دلاری، توسعه اجتماعی-اقتصادی لسوتو را نیز تحریک کند. این پروژه توسط کمیسیون آب ارتفاعات لسوتو (LHWC) نظارت می‌شود.

۱۵. خط لوله نفت خام شرق آفریقا (EACOP)

این پروژه یکپارچه کریدور انرژی که ۶۲ درصد آن متعلق به TotalEnergies است، شامل ساخت طولانی‌ترین خط لوله نفت جهان (۱۴۴۳ کیلومتر) بین اوگاندا و تانزانیا با مجموع ۱۰ میلیارد دلار، شامل عملیات بالادستی و میان‌دستی است. این خط لوله که قرار است در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ راه‌اندازی شود، شهر کاباله، اوگاندا را به بندر تانگا، تانزانیا متصل خواهد کرد. تحت مدیریت گیوم دولوت، مدیرعامل EACOP، هدف آن تسریع صنعتی شدن این منطقه نیز می‌باشد.

۱۶. شهر جدید راس الحکمه

این شهر جدید که ساخت آن از دو سال پیش آغاز شده است، نتیجه همکاری مصر و امارات متحده عربی، تحت رهبری نخست‌وزیر مصر، مصطفی مدبولی، است. این پروژه با بودجه عظیم ۳۵ میلیارد دلاری خود، سواحل شمالی را به یک قطب اقتصادی جذاب تبدیل خواهد کرد. این شامل یک منطقه آزاد تجاری، یک مجتمع گردشگری و زیرساخت‌های فرودگاهی و بندری خواهد بود.

17. کریدور لاپسِت

این پروژه عظیم، یک کریدور حمل و نقل یکپارچه چندوجهی (بندر، بزرگراه‌ها، راه‌آهن، خطوط لوله، فرودگاه‌ها، استراحتگاه‌های ساحلی) است که با هدف اتصال کنیا، اتیوپی و سودان جنوبی انجام می‌شود و قصد دارد اقتصاد منطقه را متحول کند. با وجود اینکه بندر لامو در سال ۲۰۲۱ عملیاتی شده است، هنوز با موانع لجستیکی و مالی روبرو است. هزینه آن که توسط سازمان توسعه کریدور لاپسِت نظارت می‌شود، ۲۵ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.

۱۸. متروی ابیجان

یکی دیگر از پروژه‌های بسیار مورد انتظار، خط حمل و نقل شهری آینده برای منطقه شهری ابیجان است که قرار است در سال ۲۰۲۹ افتتاح شود. این خط ۳۷ کیلومتری که ساخت آن هنوز در حال انجام است و توسط یک شرکت تابعه از شرکت بویگ انجام می‌شود، روزانه ۵۰۰ هزار نفر را جابجا خواهد کرد. ارزش این پروژه ۲ میلیارد یورو است و توسط کیناپارا کولیبالی، مدیر کل دفتر ملی مطالعات و توسعه فنی، مدیریت می‌شود.

۱۹. کابل زیردریایی مدوسا

پروژه ساخت کابل زیردریایی مدوسا نویدبخش «تحولی واقعی برای اتصال دیجیتال در امتداد سواحل اقیانوس اطلس آفریقا» است که هدف آن گسترش خدمات دیجیتال به ۲۰ کشور در امتداد شمال و غرب آفریقا است. پروژه مدوسا که در سال ۲۰۲۵ با امضای توافق‌نامه تأمین مالی توسط USTDA (آژانس تجارت و توسعه ایالات متحده) و با حمایت اتحادیه اروپا آغاز شد، تحت نظارت نورمن آلبی، مدیرعامل AFR-IX Telecom است. هزینه آن ۳۴۲ میلیون یورو برای بخش مدیترانه‌ای (شمال و جنوب) است، با این حال، هزینه گسترش آن به جنوب صحرا هنوز مشخص نیست.

۲۰. منطقه اقتصادی کانال سوئز (SCZone)

این منطقه اقتصادی مصر به لطف موقعیت استراتژیک خود، قصد دارد به یک قطب لجستیکی و صنعتی در سطح جهانی تبدیل شود. انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۵، حدود ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد سالانه برای دولت ایجاد کند. اولین نقطه عطف در سال ۲۰۱۵ با ایجاد مرجع مسئول اداره منطقه اقتصادی حاصل شد. رئیس این نهاد، ولید جمال الدین، مسئول پیشرفت پروژه است.

https://www.jeuneafrique.com/1810358/economie-entreprises/aeroports-mines-telecoms-la-liste-des-20-chantiers-qui-vont-transformer-lafrique /