آغاز فصل جدیدی در شراکت راهبردی اندونزی و هند

سفر رسمی نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، به اندونزی در روزهای ۶ تا ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در روابط دو کشور از زمان امضای شراکت راهبردی جامع[1]در سال ۲۰۱۸ دانست. در جریان این سفر و دیدار با پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، دو طرف در مجموع ۱6سند همکاری را در حوزه‌های مختلف، از صنایع دفاعی و امنیتی گرفته تا آموزش عالی، فناوری، اقتصاد و فرهنگ، امضا و مبادله کردند؛ موضوعی که این سفر را به یکی از پربارترین دیدارهای دوجانبه در سال‌های اخیر تبدیل کرد.

سفر رسمی نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، به اندونزی در روزهای 6 تا 8 ژوئیه 2026 را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در روابط دو کشور از زمان امضای شراکت راهبردی جامع[1]در سال 2018 دانست. در جریان این سفر و دیدار با پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، دو طرف در مجموع 16سند همکاری را در حوزه‌های مختلف، از صنایع دفاعی و امنیتی گرفته تا آموزش عالی، فناوری، اقتصاد و فرهنگ، امضا و مبادله کردند؛ موضوعی که این سفر را به یکی از پربارترین دیدارهای دوجانبه در سال‌های اخیر تبدیل کرد.

این سفر در واقع پاسخ متقابل به سفر رئیس‌جمهور پرابوو به هند در فوریه 2026 بود و دومین سفر نارندرا مودی به اندونزی پس از سفر نخست وی در سال 2018 محسوب می‌شود. دولت اندونزی برای استقبال از نخست‌وزیر هند تشریفات ویژه‌ای در نظر گرفت. هنگام ورود هواپیمای حامل مودی به حریم هوایی اندونزی، سه فروند جنگنده F-16 و دو فروند جنگنده سوخو نیروی هوایی اندونزی وی را تا پایگاه هوایی حلیم پرداناکوسوما اسکورت کردند. همچنین رئیس‌جمهور پرابوو شخصاً در پایین پلکان هواپیما از نخست‌وزیر هند استقبال کرد؛ اقدامی‌که معمولاً برای همه رهبران خارجی انجام نمی‌شود و نشان‌دهنده اهمیت ویژه این سفر در روابط دو کشور بود. روز بعد نیز مراسم استقبال رسمی‌با تشریفات کامل دولتی در کاخ مردکا برگزار شد.

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در جریان سفر رسمی خود به اندونزی، بر عزم دهلی‌نو برای ارتقای شراکت راهبردی جامع با اندونزی به سطحی بالاتر تأکید کرد. وی این اظهارات را در نشست خبری مشترک پس از دیدار دوجانبه با پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، در کاخ مردکا جاکارتا مطرح کرد؛ نشستی که در آن دو طرف همچنین شاهد امضای و اعلام چندین یادداشت تفاهم (MoU) راهبردی میان دو کشور بودند. مودی با اشاره به روند رو به رشد روابط دو کشور اظهار داشت که طی سال‌های اخیر، روابط هند و اندونزی از انرژی و اعتماد تازه‌ای برخوردار شده و همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های مختلف به شکل قابل توجهی تعمیق یافته است. وی یادآور شد که شراکت راهبردی جامع که در سال 2018 میان دو کشور پایه‌گذاری شد، اکنون در حوزه‌های دفاع، توسعه، فناوری، فرهنگ و آموزش گسترش یافته و دیدار اخیر با رئیس‌جمهور اندونزی می‌تواند نقطه عطفی تازه در ارتقای این همکاری‌ها باشد.

در حوزه امنیت و دفاع، نخست‌وزیر هند اعلام کرد که دو کشور بر افزایش همکاری‌ها در زمینه تبادل‌های دفاعی، مدیریت بحران و بلایای طبیعی، صنایع دفاعی و تقویت امنیت دریایی در اقیانوس هند توافق کرده‌اند. وی همچنین با اشاره به اینکه هند و اندونزی هر دو کشورهای همسایه دریایی هستند، از توافق برای توسعه همکاری در اقتصاد آبی، توسعه بنادر و تجارت دریایی خبر داد. مودی همچنین بهبود رفاه عمومی را یکی از محورهای اصلی همکاری میان دو کشور دانست و اظهار کرد که تجربه هند در اجرای برنامه‌های تغذیه عمومی و توزیع غذا با برنامه‌های مشابه اندونزی اشتراکات فراوانی دارد و دو طرف تصمیم گرفته‌اند همکاری خود را در این حوزه به سطح بالاتری ارتقا دهند. وی در بخش دیگری از سخنان خود به همکاری‌های حوزه بهداشت و درمان اشاره کرد و گفت توافق‌های امضا شده زمینه را برای دسترسی گسترده‌تر مردم اندونزی به داروهای باکیفیت و مقرون‌به‌صرفه هندی فراهم خواهد کرد.

در بخش فناوری و اقتصاد دیجیتال، دو کشور توافق کردند همکاری‌های خود را در زمینه هوش مصنوعی (AI)، مخابرات، زیرساخت‌های دیجیتال و توسعه اکوسیستم استارتاپ‌ها گسترش دهند. مودی همچنین اعلام کرد که مؤسسه مدیریت بنگلور (Bangalore Institute of Management) در آینده نزدیک شعبه‌ای در اندونزی تأسیس خواهد کرد که به گفته وی، نه تنها برای اندونزی بلکه برای کل منطقه آسه‌آن (ASEAN) مزایای قابل توجهی به همراه خواهد داشت.

نخست‌وزیر هند همچنین از توافق دو کشور برای تقویت زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی و صنعت فولاد خبر داد و اعلام کرد که سامانه پرداخت دیجیتال هند (UPI) با سیستم پرداخت اندونزی یکپارچه خواهد شد؛ اقدامی‌که به گفته او، انجام تجارت، سرمایه‌گذاری و سفر میان دو کشور را تسهیل خواهد کرد. مودی همچنین به همکاری‌های فرهنگی دو کشور اشاره کرد و از اجرای پروژه مشترک حفاظت و مرمت معبد پرامبانان در شهر جوگجاکارتا خبر داد. وی اعلام کرد این پروژه با حضور مشترک وی و رئیس‌جمهور پرابوو سوبیانتو افتتاح خواهد شد و آن را نمادی از پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو ملت دانست.

نخست‌وزیر هند در پایان سخنان خود تأکید کرد که روابط هند و اندونزی بر پایه میراث فرهنگی مشترک، اعتماد متقابل و چشم‌انداز مشترک برای رفاه و توسعه بنا شده است و این همکاری‌ها می‌تواند نقش مهمی در تحقق اهداف بلندمدت دو کشور، از جمله چشم‌انداز «اندونزی طلایی 2045» و هند توسعه‌یافته و پیشرفته (Viksit Bharat) ایفا کند. وی در پایان گفت: تاریخ ما بر پایه فرهنگ مشترک شکل گرفته است و آینده ما نیز با اعتماد متقابل و رفاه مشترک رقم خواهد خورد

فهرست 16 توافق‌نامه همکاری میان اندونزی و هند

دیدار پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، و نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، که روز سه‌شنبه 7 جولای  در کاخ مردکا در جاکارتا برگزار شد، به امضای و اعلام 16 سند همکاری میان دو کشور انجامید. در این دیدار، علاوه بر امضای چندین یادداشت تفاهم (MoU)، اسناد همکاری در حوزه‌های راهبردی مختلف نیز میان نهادهای دو کشور مبادله شد. پرابوو سوبیانتو در نشست خبری مشترک با نخست‌وزیر هند اظهار داشت: طمینان داریم که این توافق‌ها به سرعت اجرایی شده و نتایج و منافع ملموسی برای مردم هر دو کشور به همراه خواهد داشت.

یکی از اسناد مبادله‌شده در حضور رهبران دو کشور، توافق‌نامه همکاری میان سازمان ملی پژوهش و نوآوری اندونزی (BRIN) و سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) بود که چارچوب همکاری‌های دوجانبه در حوزه پژوهش‌های فضایی را تعیین می‌کند.

علاوه بر این، دو کشور 15 سند همکاری دیگر را در حوزه‌های مختلف دفاع، انرژی، سلامت، فرهنگ، فناوری و صنایع راهبردی اعلام کردند که عبارت‌اند از:

• پروتکل تمدید یادداشت تفاهم همکاری در زمینه ایمنی و امنیت دریایی.
• یادداشت تفاهم همکاری در حوزه مدیریت بحران و بلایای طبیعی.
• یادداشت تفاهم همکاری در زمینه مواد معدنی و فناوری‌های مرتبط با زنجیره تأمین صنعت فولاد.
• توافق اجرایی (Implementing Arrangement) درباره همکاری در حوزه نیروی انسانی بخش سلامت.
• نامه اعلام قصد (Letter of Intent) برای حفاظت، مرمت و احیای مجموعه تاریخی معبد پرامبانان در اندونزی.
• یادداشت تفاهم همکاری در حوزه فناوری‌ها و خدمات مخابراتی و ارتباطات.
• یادداشت تفاهم همکاری در زمینه مقررات و نظارت بر محصولات پزشکی.
• یادداشت تفاهم همکاری در بخش کشاورزی.
• یادداشت تفاهم همکاری در زمینه مدیریت و بهره‌گیری از فناوری در فرآیندهای انتخاباتی.
• یادداشت تفاهم همکاری در حوزه پژوهش، فناوری و نوآوری.
• امضای قرارداد تأمین سامانه دفاع موشکی مافوق صوت «براهموس» (BrahMos) میان شرکت BrahMos Aerospace و وزارت دفاع اندونزی.
• توافق‌نامه همکاری در زمینه موشک‌های هوا به هوا میان شرکت دولتی هند Bharat Dynamics Limited (BDL) و هلدینگ دفاعی اندونزی Republikorp.
• یادداشت تفاهم میان مرکز توسعه فناوری مواد غیرآهنی هند (NFTDC)، شرکت Midwest Ltds و شرکت معدنی ملی اندونزی (PT Perusahaan Mineral Nasional – PERMINAS) برای همکاری در حوزه فناوری مواد و صنایع معدنی.
• تأسیس سرمایه‌گذاری مشترک راهبردی (Strategic Joint Venture) میان شرکت دولتی فولاد هند Steel Authority of India (SAIL) و شرکت فولاد PT Krakatau Steel اندونزی با هدف توسعه همکاری‌های صنعتی و زنجیره ارزش فولاد.
• یادداشت تفاهم میان مؤسسه مدیریت بنگلور هند (Indian Institute of Management Bangalore – IIM Bangalore) و شرکت PT Grahatama Intelligence برای همکاری در حوزه آموزش، توسعه مدیریت و فناوری.
• این مجموعه توافق‌ها نشان‌دهنده گسترش قابل توجه همکاری‌های اندونزی و هند در طیفی گسترده از حوزه‌های راهبردی، از دفاع، صنایع معدنی و فولاد، فناوری‌های پیشرفته، پژوهش‌های فضایی و مخابرات گرفته تا بهداشت، کشاورزی، آموزش، مدیریت انتخابات و حفاظت از میراث فرهنگی است و از آن به عنوان نقطه عطفی در تعمیق شراکت راهبردی جامع دو کشور یاد می‌شود.

امیدواری هند نسبت به اتصال سامانه‌های پرداخت QRIS و UPI تا پایان سال 2026

ساندیپ چاکراورتی، سفیر هند در اندونزی، اعلام کرد که هند امیدوار است یکپارچه‌سازی سامانه پرداخت دیجیتال QRIS اندونزی با سامانه پرداخت یکپارچه هند (Unified Payments Interface – UPI) تا پایان سال 2026 نهایی و عملیاتی شود.

وی در نشست خبری مربوط به سفر رسمی نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، به اندونزی اظهار داشت که مذاکرات فنی میان نهادهای مسئول سیستم‌های پرداخت دو کشور همچنان ادامه دارد و هم‌زمان، فرآیند یکپارچه‌سازی فناوری نیز به مرحله بسیار پیشرفته‌ای رسیده است. به گفته چاکراورتی، هرچند هنوز برخی مراحل فنی باقی مانده است، اما روند مذاکرات و توسعه زیرساخت‌ها با سرعت مطلوبی پیش می‌رود و انتظار می‌رود این پروژه تا پایان سال جاری میلادی به نتیجه برسد.

سفیر هند همچنین تأکید کرد که در جریان دیدار پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، و نارندرا مودی، هر دو رهبر بر ضرورت تسریع در اجرای این طرح تأکید کرده‌اند. وی گفت اعلام اراده سیاسی رهبران دو کشور موجب شده است دستگاه‌های مسئول مذاکرات و اجرای پروژه، روند هماهنگی‌ها و مذاکرات را با سرعت بیشتری دنبال کنند تا این اتصال در کوتاه‌ترین زمان ممکن محقق شود.

پیش‌تر نیز رئیس‌جمهور اندونزی و نخست‌وزیر هند در کاخ مردکا به طور رسمی‌برنامه اتصال سامانه‌های پرداخت دو کشور را اعلام کرده بودند. مودی در آن مراسم اظهار داشت که این اقدام علاوه بر تسهیل تعاملات مردمی، گردشگری و سفر میان دو کشور، به افزایش مبادلات اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری دوجانبه نیز کمک خواهد کرد.

بر اساس این طرح، پس از تکمیل فرآیند یکپارچه‌سازی، کاربران اندونزیایی خواهند توانست با استفاده از کدهای QRIS در هند پرداخت انجام دهند و در مقابل، کاربران سامانه UPI هند نیز قادر خواهند بود از کدهای QR در اندونزی برای انجام پرداخت‌های دیجیتال استفاده کنند. این اقدام یکی از مهم‌ترین پروژه‌های همکاری اقتصادی و دیجیتال میان اندونزی و هند به شمار می‌رود و انتظار می‌رود نقش مؤثری در تسهیل تجارت، گردشگری و تبادلات مالی میان دو کشور ایفا کند

توافق‌نامه همکاری برای حفاظت و مرمت معبد پرامبانان

روز چهارشنبه 8 جولای روسای  جمهور اندونزی و هند راهی جوگجاکارتا شدند تا توافق‌نامه همکاری در زمینه حفاظت و مرمت مجموعه تاریخی معبد پرامبانان را امضا کنند. این بازدید بخشی از برنامه رسمی سفر دولتی نخست‌وزیر هند به اندونزی به شمار می‌رود.

پراستیو هادی، وزیر مشاور در امور دبیرخانه دولت اندونزی، اعلام کرد که دو رهبر در جریان این سفر از معبد پرامبانان، بزرگ‌ترین مجموعه معابد هندو در اندونزی و یکی از میراث جهانی یونسکو، بازدید خواهند کرد و علاوه بر انجام برنامه‌های مختلف، توافق‌نامه همکاری برای حفاظت و مرمت این مجموعه تاریخی را به امضا خواهند رساند. نارندرا مودی پیش‌تر در سخنان خود تأکید کرده بود که معبد پرامبانان نمادی از میراث فرهنگی مشترک و پیوندهای تاریخی میان هند و اندونزی است. وی با اشاره به اینکه این مجموعه تاریخی بیش از یک هزار سال قدمت دارد، اظهار داشت که دو کشور توافق کرده‌اند در زمینه مرمت و حفاظت از این مجموعه همکاری مشترک داشته باشند.

بر اساس این توافق، عملیات حفاظت و مرمت معبد پرامبانان به صورت مشترک توسط دولت اندونزی و سازمان باستان‌شناسی هند (Archaeological Survey of India – ASI) انجام خواهد شد. مذاکرات مربوط به این همکاری از زمان سفر پرابوو سوبیانتو به هند در سال 2025 آغاز شده بود و اکنون با امضای توافق‌نامه رسمی وارد مرحله اجرایی می‌شود. این همکاری علاوه بر اهمیت فرهنگی و تاریخی، نمادی از گسترش روابط راهبردی دو کشور در حوزه دیپلماسی فرهنگی، حفاظت از میراث جهانی و تقویت پیوندهای تمدنی میان هند و اندونزی به شمار می‌رود.

https://jakartaglobe.id/business/indonesia-has-enough-money-for-brahmos-missiles-finmin-purbaya-says

https://www.antaranews.com/berita/5639889/kunjungan-modi-dan-babak-baru-kemitraan-strategis-riindia?utm_source=antaranews&utm_medium=mobile&utm_campaign=popular_category

https://www.tempo.co/politik/daftar-15-kesepakatan-kerja-sama-indonesia-india-2274208

https://jakartaglobe.id/business/indonesia-has-enough-money-for-brahmos-missiles-finmin-purbaya-says

https://en.antaranews.com/news/421832/prabowo-modi-to-ink-prambanan-temple-conservation-cooperation

https://en.antaranews.com/news/421835/prabowo-says-indias-democratic-achievements-as-inspiration

https://en.antaranews.com/news/421827/indonesia-india-strengthen-defense-ties-with-brahmos-missile-deal

[1] [1] (Comprehensive Strategic Partnership)