17 ماده خام حیاتی برای هلند و جایگزین سازی تامین کننده

وزیران امور اقتصادی و آب و هوا، وزیر آب و هوا و رشد سبز، وزیر تجارت خارجی و همکاری‌های توسعه‌ای و وزیر دفاع هلند طی نامه‌یی به پارلمان هلند، فهرست اولیه شامل 17 ماده اولیه به عنوان مواد حیاتی برای هلند را ارسال کرده و تاکید کرده اند.

 این فهرست برای هلند ضروری است زیرا تحولات ژئوپلیتیکی باعث فشار مداوم و فزاینده بر امنیت عرضه مواد اولیه حیاتی می‌شوند. این ۱۷ ماده به دلیل ریسک بالای تأمین (تمرکز بیش از ۶۵ درصد تولید جهانی در چین) و همچنین کیفیت پایین حکمرانی در سایر کشورهای تأمین‌کننده اصلی، به عنوان اولویت‌های اضطراری هلند در چند گروه قابل دسته بندی می‌باشند:

 

الف) فلزات و عناصر مربوط به فناوری‌های پیشرفته و نیمه‌هادی‌ها:

• گالیوم (Gallium): کلیدی برای تراشه‌ها، رادارها و صنایع دفاعی.
• ژرمانیوم (Germanium): برای فیبر نوری، تصویربرداری مادون قرمز (دید در شب نظامی) و سلول‌های خورشیدی.
• عناصر خاکی کمیاب (Rare Earth Elements): شامل نئودیمیوم، دیسپروزیوم و... برای آهنرباهای قوی در توربین‌های بادی و موتورهای نظامی.
• بیسموت (Bismuth): مورد استفاده در صنایع الکترونیک و داروسازی به عنوان جایگزین سرب.
• اسکاندیم (Scandium): برای آلیاژهای فوق‌سبک و مقاوم در صنایع هوافضا و دفاعی

 

• مواد کلیدی برای باتری‌ها و ذخیره‌سازی انرژی:

• لیتیوم (Lithium): عنصر اصلی باتری خودروهای برقی و سیستم‌های ذخیره انرژی.
• کبالت (Cobalt): مورد استفاده در باتری‌های لیتیوم-یونی و سوپرآلیاژهای جت.
• گرافیت طبیعی (Natural Graphite): ماده اصلی برای ساخت آند باتری‌ها.
• وانادیوم (Vanadium): مورد استفاده در باتری‌های جریان ژله‌ای (برای ذخیره انرژی شبکه) و آلیاژهای فولاد.

 

• فلزات ساختاری و استراتژیک صنایع سنگین و دفاعی:
• تنگستن (Tungsten): فلزی با چگالی و مقاومت حرارتی بسیار بالا، حیاتی برای مهمات نظامی، مته‌ها و زره‌ها.
• منیزیم - فلز (Magnesium metal): برای تولید آلیاژهای آلومینیوم بسیار سبک در بدنه خودروها و هواپیماها.
• نیوبیوم (Niobium): مورد استفاده در ابررساناها و آلیاژهای فولادی پیشرفته برای موتورهای جت.
• فلزات گروه پلاتین (Platinum Group Metals - PGMs): شامل پلاتین، پالادیوم و... برای کاتالیزورها و فناوری‌های هیدروژن.

د) مواد معدنی و صنعتی پایه:

1- سیلیکون (Silicon metal): ماده پایه برای تولید ویفرهای سیلیکونی در صنایع نیمه‌هادی و پنل‌های خورشیدی.

2- فسفر (Phosphorus): مورد استفاده در صنایع شیمیایی، کودها و اخیراً در باتری‌های LFP

3- فلوراسپار / فلوریت (Fluorspar): مورد استفاده در تولید اسید هیدروفلوئوریک و صنایع فولاد و آلومینیوم.

4-زغال‌سنگ کک‌شو (Coking coals): برای تولید فولاد که برای صنایع دفاعی و زیرساخت‌ها لازم است.

نکته قابل توجه اینکه این فهرست ۱۷ گانه در واقع از دل فهرست بزرگ‌تر اتحادیه اروپا استخراج شده تا دولت هلند بتواند منابع بودجه‌ای، نظارت‌های امنیتی و توافق‌های دیپلماتیک خود مثلاً با کشورهایی مثل کانادا، شیلی و آفریقای جنوبی را دقیقاً روی موادی متمرکز کند که صنایع دفاعی و گذار زیست‌محیطی این کشور بیشترین وابستگی و آسیب‌پذیری را به آن‌ها دارند.

در این هفده ماده، تولید و/یا فرآوری عمدتاً در یک کشور معمولاً چین متمرکز است که عرضه را آسیب‌پذیر می‌کند و در عین حال، آنها برای صنعت هلند مهم هستند. به عنوان مثال، محدودیت‌های صادراتی اعمال شده در چین از آوریل سال گذشته ذکر شده است که صنعت آهنربای دائمی را مختل می‌کند. علاوه بر این، ناآرامی‌ها در تنگه هرمز باعث کاهش دسترسی به آلومینیوم و هلیوم شده است.

تسلط چین، اروپا را در موقعیت بسیار آسیب‌پذیری قرار می‌دهد. به عنوان مثال، چین بارها اعلام کرده است که اگر کمیسیون اروپا علیه ادعای دامپینگ خودروهای چینی، پنل‌های خورشیدی و سایر کالاها مداخله کند، تلافی خواهد کرد. در حال حاضر، تشدید محدودیت‌های صادراتی چین بر فلزات خاکی کمیاب نیز در شرف وقوع است که قرار است از ماه اکتبر اجرایی شود.

چین با ممنوعیت شدید تمام کاربردهای فلزات خاکی کمیاب در صنایع دفاعی، از موقعیت غالب خود برای خنثی کردن تجدید تسلیحات اروپا استفاده می‌کند. علاوه بر این، در مورد مجوزهای صادرات فلزات خاکی کمیاب، این کشور به اطلاعات زیادی در مورد فرآیندهای تجاری اروپا مانند دستور العمل‌های محصول و عکس‌های ماشین‌آلات نیاز دارد که سوالاتی را در مورد میزان دانش اروپایی که در حال حاضر به چین منتقل می‌شود، مطرح می‌کند.

اقدامات خاصی که فهرست جدید مواد اولیه منجر به آن خواهد شد، در نامه پارلمان مبهم باقی مانده است. به عنوان مثال، به تحقیقات مداوم در مورد شرایط مناسب برای حفظ ذخایر استراتژیک اشاره شده است. همچنین به گسترش فرصت‌های یارانه‌ای و تأمین مالی، همکاری قوی‌تر با جامعه تجاری و حمایت از استارت‌آپ‌ها، مانند پروژه‌هایی که بر بازیابی لیتیوم و نیکل از باتری‌ها تمرکز دارند، توجه می‌شود.

در حال حاضر یک فهرست اروپایی از مواد اولیه حیاتی وجود دارد که عرضه آنها آسیب‌پذیر است؛ این فهرست شامل ۳۴ مورد است. با این وجود، آندور لیپس، متخصص مواد اولیه در رصدخانه مواد هلند، سازمانی در TNO که این فهرست را با مشورت کابینه تهیه کرده، می‌گوید یک فهرست جداگانه هلندی نیز مهم است. "این فهرست تمرکز ایجاد می‌کند؛ روشن می‌کند که هلند باید کجا تمرکز کند. و همچنین نشان می‌دهد که این یک مشکل چندوجهی است. اگر یکی از این مواد اولیه را تأمین کنیم، هنوز از مخمصه خلاص نشده‌ایم."

تمام هفده ماده اولیه مهم برای هلند نیز در فهرست اروپایی ظاهر می‌شوند - بنابراین از این نظر، این فهرست تعجب‌آور نیست. نکته جالب توجه، موارد از قلم افتاده است: به عنوان مثال، منگنز و نیکل در فهرست اروپایی هستند اما در فهرست هلندی نیستند. لیپس می‌گوید: "اینها عناصر مهمی‌برای تولید باتری در اروپا هستند، اما ما هنوز هیچ تولیدکننده باتری نداریم."

هلند صنعت شیمیایی بسیار توسعه‌یافته‌ای دارد. به همین دلیل است که برای مثال، فلورسپار در این فهرست قرار دارد، ماده‌ای خام که برای خنک‌کننده‌ها مثلاً در صنایع شیمیایی مهم است. این ماده همچنین در فرآیندهای ذوب در تولید یا بازیافت فلز یا شیشه اهمیت دارد زیرا فلورسپار نقطه ذوب مخلوط‌های فلزی را کاهش می‌دهد. لیپس می‌گوید: «استخراج و فرآوری فلورسپار عمدتاً در چین انجام می‌شود.»

یکی دیگر از مواد خامی‌که در فهرست هلند قرار گرفته، زغال سنگ کک‌شو می‌باشد (نوع خاصی از زغال سنگ سخت). لیپس می‌گوید: «ما به این واقعیت عادت کرده‌ایم که استفاده از زغال سنگ سخت برای برق به دلیل مشکل آب و هوا دیگر مطلوب نیست اما برای تولید فولاد، زغال سنگ کک‌شو همچنان بسیار مرتبط است. تقریباً 70 درصد زغال سنگ کک‌شو از چین می‌آید.»

برای برخی از مواد خام موجود در این فهرست، هلند به چین وابسته نیست. به عنوان مثال، ایریدیوم (مهم برای مراقبت‌های بهداشتی و هوافضا) در درجه اول از آفریقای جنوبی و نیوبیوم (مهم برای مواد لوله) 90 درصد از برزیل می‌آید.

اتحادیه اروپا اهدافی را برای کاهش وابستگی به مواد اولیه حیاتی تعیین کرده است. به عنوان مثال تا سال ۲۰۳۰، بیش از ۱۰ درصد از مصرف سالانه مواد اولیه استراتژیک اروپا باید از داخل اتحادیه اروپا تأمین شود. اوایل امسال، دیوان محاسبات اروپا در گزارشی، سوالات جدی در مورد امکان‌سنجی چنین اهدافی مطرح کرد. برخلاف ایالات متحده که در حال حاضر میلیاردها دلار صرف این مشکل می‌کند، اتحادیه اروپا در انعقاد معاملات بزرگ با کشورهایی که استخراج مواد اولیه حیاتی در آنها انجام می‌شود، بسیار کمتر موفق بوده است.