اخبار اقتصادی ترکیه - آنکارا

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی ترکیه در هفته چهارم دی ماه 1404مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

آمار تردد از مرزهای زمینی ترکیه در 5 سال اخیر

تعداد مسافرانی که از دروازه‌های مرزی زمینی ترکیه عبور کرده‌اند در ۵ سال به ۱۴۱.۳ میلیون نفر رسیده است، در حالی که تعداد وسایل نقلیه ورودی و خروجی ۴۷.۱ میلیون دستگاه اعلام شده است.

۱۴۱.۳ میلیون مسافر در ۵ سال از دروازه‌های مرزی زمینی عبور کرده‌اند

در حالی که در سال ۲۰۲۱، ۶.۹ میلیون وسیله نقلیه از دروازه‌های مرزی زمینی ترکیه وارد و خارج شده‌اند، این تعداد در سال ۲۰۲۲ به ۹.۵ میلیون دستگاه،  در سال ۲۰۲۳ از ۱۰ میلیون  دستگاه فراتر رفته و در سال ۲۰۲۴ به ۱۰.۳ میلیون  دستگاه  رسید. سال 2025 نیز، ۱۰.۳ میلیون وسیله نقلیه وارد و خارج شده‌اند. بنابراین، تعداد وسایل نقلیه ورودی و خروجی در دوره ۵ ساله ۴۷.۱ میلیون نفر ثبت شده است. در این دوره، بیشترین تعداد ورود و خروج، ۱۴ میلیون وسیله نقلیه، از طریق دروازه گمرکی کاپی کوله انجام شده است.بدین ترتیب تقریباً یک سوم وسایط نقلیه‌ای که از دروازه‌های گمرکی  ترکیه عبور کرده‌اند، از این دروازه  تردد داشته اند. پس از گذرگاه مرزی کاپی کوله، گذرگاه‌هابور با ۸.۴ میلیون و گذرگاه حمزه بی لی با ۴.۷ میلیون قرار دارند.

در سال ۲۰۲۳، ۳۲.۴ میلیون مسافر، در سال 2024 بالغ بر۳۳.۴ میلیون مسافر و در سال 2025 بالغ بر 32.3 میلیون مسافر از گذرگاه‌های مرزی زمینی  ترکیه عبور کردند. بدین ترتیب  تعداد کل مسافرانی که در این مدت 5 ساله از گذرگاه‌های مرزی زمینی عبور کرده‌اند  ۱۴۱.۳ میلیون نفر می‌باشد. گذرگاه مرزی با بیشترین تعداد مسافر در این مدت، گذرگاه مرزی کاپی کوله با ۳۷.۴ میلیون نفر بوده است.پس از این گذرگاه مرزی، سارپ با ۲۲.۹ میلیون مسافر و هابور با ۱۸.۵ میلیون مسافر قرار دارند.

گزارش واردات انرژی ترکیه

طبق گزارش «بخش بازار گازهای نفتی مایع (LPG)» سازمان تنظیم بازار انرژی  ترکیه برای نوامبر 2025، کشورهایی که بیشترین LPG را از آنها وارد کرده‌اند، به ترتیب الجزایر، روسیه، آمریکا، گرجستان و قزاقستان بودند. واردات LPG در نوامبر 2025 در مقایسه با ماه مشابه سال قبل، 14.2 درصد کاهش یافت و به 288,528 تن رسید. طبق این گزارش، صادرات LPG توسط دارندگان مجوز پالایشگاه و توزیع‌کننده ترکیه نیز در این مدت 1.1 درصد کاهش یافت و به 44,824 تن رسید. ترکیه در این مدت به ۱۰ کشور و منطقه مختلف گاز مایع (LPG) صادر کرده است: اوکراین، امارات متحده عربی، بلغارستان، سوئیس، رومانی، جمهوری ترک قبرس شمالی، یونان، ایتالیا، لبنان و منطقه آزاد ترکیه.

برپایه این گزارش، تولید گاز مایع  در ترکیه با ۱۸.۳ درصد کاهش به ۷۵,۸۴۷ تن رسید. کل فروش گاز مایع توسط دارندگان مجوز توزیع در نوامبر ۲۰۲۵ در ترکیه نیز در مقایسه با ماه مشابه سال قبل، ۳۱۷,۱۳۱ تن محاسبه شد. گاز خودرو با ۸۳.۳۱ درصد سهم بازار در رتبه اول فروش قرار گرفت. پس از آن گاز مایع بسته بندی شده با ۱۳.۳۸ درصد و گاز مایع فله با ۳.۳۱ درصد قرار گرفتند.

واردات گاز طبیعی در نوامبر ۲۰۲۵ کاهش یافت

طبق «گزارش بخش بازار گاز طبیعی» سازمان تنظیم بازار انرژی برای ماه نوامبر، ۳ میلیارد و ۱۲۹ میلیون متر مکعب واردات از طریق خط لوله و ۱ میلیارد و ۹۰۸ میلیون متر مکعب از طریق تأسیسات گاز طبیعی مایع (LNG) انجام شده است. بنابراین، کل واردات گاز طبیعی در این دوره ۱۳.۲ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافت و به ۵ میلیارد و ۳۸ میلیون متر مکعب رسید. در دوره مذکور، بیشترین میزان واردات گاز از طریق خط لوله از روسیه با ۱ میلیارد و ۲۰۴ میلیون متر مکعب بود. پس از آن آذربایجان با ۱ میلیارد و ۳۶ میلیون متر مکعب قرار داشت.

در این دوره، آمریکا با ۱.۲۲۷ میلیارد متر مکعب، رتبه اول واردات LNG را به خود اختصاص داد. ۳۶۷ میلیون متر مکعب از الجزایر، ۱۰۶ میلیون متر مکعب از گینه استوایی و موریتانی و ۱۰۲ میلیون متر مکعب از ترینیداد و توباگو وارد شد.

مصرف گاز در منازل مسکونی ۲۱.۲ درصد کاهش یافت

کل مصرف گاز طبیعی در ترکیه در ماه نوامبر 2025 نسبت به سال گذشته ۱۰.۳ درصد کاهش یافت و به تقریباً ۴.۳۷۳ میلیارد متر مکعب رسید. مصرف گاز طبیعی در بخش صنعت با ۲.۶ درصد کاهش به ۱.۲۱۲ میلیارد متر مکعب، مصرف گاز طبیعی در نیروگاه‌ها با ۱.۵ درصد کاهش به ۱.۱۲۸ میلیارد متر مکعب و مصرف گاز طبیعی در منازل مسکونی نیز در این دوره با ۲۱.۲ درصد کاهش به ۱.۲۳۷ میلیارد متر مکعب رسید.

حجم ذخیره‌سازی گاز طبیعی افزایش یافت

در ترکیه، حجم ذخیره‌سازی گاز طبیعی در نوامبر سال گذشته ۵ میلیارد و ۴۲۱ میلیون متر مکعب ثبت شد. ۵ میلیارد و ۱۳۶ میلیون متر مکعب از ذخایر گاز طبیعی در تأسیسات ذخیره‌سازی زیرزمینی و ۲۸۵ میلیون متر مکعب در پایانه‌های LNG قرار دارد. کل واردات نفت و فرآورده‌های نفتی ترکیه در نوامبر 2025 در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 6.3 درصد کاهش یافت و به 3,804,727 تن رسید.

واردات نفت ترکیه کاهش یافت.

طبق گزارش «بخش بازار نفت» سازمان تنظیم بازار انرژی ترکیه برای نوامبر 2025، واردات نفت خام که بزرگترین کالا در کل واردات نفت ترکیه است، با 6.9 درصد کاهش به 2,418,045 تن رسید. در این مدت، واردات سوخت دیزل با 2.7 درصد افزایش به 1,047,169 تن رسید. بخش باقیمانده واردات شامل انواع بنزین و نفت کوره، سوخت‌های هوایی و دریایی و سایر محصولات بوده است. بدین ترتیب، کل واردات در نوامبر 2025 در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 6.3 درصد کاهش یافت و به 3,804,727 تن رسید.

بیشترین واردات نفت خام و فرآورده‌های نفتی ترکیه از روسیه با ۲,۰۷۰,۰۰۷ تن، پس از آن عراق با ۵۵۷,۵۵۰ تن و قزاقستان با ۴۲۴,۳۹۰ تن بوده است.

فروش بنزین داخلی در نوامبر ۲۰۲۵ در مقایسه با ماه مشابه سال قبل با ۵.۷ درصد افزایش به ۴۳۱,۵۱۷ تن، فروش فرآورده‌های نفتی با ۱.۱ درصد افزایش به ۲,۸۱۱,۶۳۹ تن و فروش گازوئیل با ۰.۶ درصد افزایش به ۲,۲۳۷,۳۹۴ تن رسید.

جذب ۱۲.۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی توسط ترکیه

ورود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به ترکیه در ۱۱ ماه سال ۲۰۲۵ به ۱۲.۴ میلیارد دلار رسید. سه کشور برتر سرمایه‌گذاری در ترکیه در این دوره هلند، قزاقستان و لوکزامبورگ بودند.

انجمن سرمایه‌گذاران بین‌المللی گزارش سرمایه‌گذاری مستقیم بین‌المللی را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، مجموع سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی که در ۱۱ ماه سال ۲۰۲۵ به ترکیه وارد شد، ۱۲.۴ میلیارد دلار ثبت شده است. در حالی که در 11 ماه سال 2025، افزایش 28 درصدی در سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (در مقایسه با مدت مشابه سال 2024 ثبت شده است، ارزش کل  سرمایه‌های خارجی جذب شده در ترکیه از سال 2003 تاکنون از 286 میلیارد دلار فراتر رفته است.

کل ورودی‌های سرمایه‌های خارجی در ماه نوامبر 2025 به 990 میلیون دلار رسید. که از این میزان  که 342 میلیون دلار به شکل سرمایه‌گذاری ، 514 میلیون دلار به شکل ابزارهای بدهی و 218 میلیون دلار به شکل فروش املاک و مستغلات به اتباع خارجی بوده است.)(جمع اعداد بیشتر از 990 است)

هنگامی‌که تجزیه سرمایه‌های خارجی برای 11 ماه سال 2025 بررسی می‌شود، ورودی‌های سرمایه به شکل سرمایه‌گذاری 8.9 میلیارد دلار، ابزارهای بدهی 3 میلیارد دلار و خرید املاک و مستغلات 2.1 میلیارد دلار ثبت شده است

بخش‌هایی که بیشترین سرمایه‌گذاری را در 11 ماه سال گذشته دریافت کردند، بخش‌هایی بودند که بیشترین سرمایه‌گذاری را در ماه نوامبر نیز دریافت کردند. تجارت عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با 2.9 میلیارد دلار، اطلاعات و ارتباطات با 1.3 میلیارد دلار و تولید مواد غذایی نیز با 1.3 میلیارد دلار، به عنوان بخش‌های پیشرو در 11 ماه سال 2025 ثبت شدند.

در ماه نوامبر 2025، بیشترین سرمایه‌گذاری‌های خارجی از کشورهای هلند، آلمان و آمریکا صورت گرفت. کشورهای عضو اتحادیه اروپا که سهم ۵۸ درصدی از کل سرمایه‌گذاری‌ها را در دوره ۲۰۰۳تا۲۰۲۴ در اختیار داشتند، در یازدهمین ماه سال ۲۰۲۵، سهم ۷۵ درصدی را به خود اختصاص دادند. به طور خاص، نیروی محرکه اصلی این ارزش، هلند با سرمایه‌گذاری ۱۱۱ میلیون دلاری و سهم ۳۲ درصدی بود. در نوامبر ۲۰۲۵، هلند در صدر سرمایه‌گذاری‌ها بر اساس کشور قرار گرفت و پس از آن آلمان با ۱۶ درصد، آمریکا با ۱۰ درصد، فرانسه با ۷ درصد و اسپانیا با ۶ درصد قرار گرفتند.

با در نظر گرفتن مجموع سرمایه‌گذاری‌ها در ۱۱ ماه سال 2025، سه کشور برتر که بیشترین سرمایه‌گذاری را در ترکیه انجام داده‌اند، هلند با ۲.۸ میلیارد دلار، قزاقستان با ۱.۱ میلیارد دلار و لوکزامبورگ با ۱.۱ میلیارد دلار بودند.

وزیر انرژی ترکیه: سال 2026 سال توافقات در حوزه انرژی خواهد بود

آلپ ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی در مصاحبه‌ای خبرگزاری TRT Haber  گفت: سال ۲۰۲۶ سالی خواهد بود که تولید گاز به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. اما فراتر از آن، ما همچنین در تلاشیم تا گاز را از خارج از کشور به مناسب‌ترین، ارزان‌ترین و به گونه‌ای که امنیت عرضه را به بهترین شکل ممکن تضمین کند، وارد نمائیم. در سال 2026 گام‌های جدیدی در طیف وسیعی از زمینه‌ها، از انرژی‌های تجدیدپذیر گرفته تا اکتشاف نفت و گاز طبیعی، از همکاری‌های بین‌المللی گرفته تا معدن، برداشته خواهد شد.

بایراکتار اظهار داشت که سال ۲۰۲۶ سال پرکاری در تمام شاخه‌های بخش انرژی خواهد بود ، گفت: در سال ۲۰۲۶، ما وارد دوره‌ای می‌شویم که توافقات جدید و تحولات جدیدی در همه زمینه‌های انرژی وجود خواهد داشت. ما توافقات جدید زیادی در زمینه‌های انرژی تجدیدپذیر، اکتشاف نفت و گاز طبیعی، همکاری‌های بین‌المللی و معدن امضا خواهیم کرد. اگرچه تنها روزهای اول سال است، اما ما دو توافق مهم را اجرا کرده‌ایم. اولین مورد، توافق‌نامه بلندمدت جدید گاز طبیعی است که با آذربایجان امضا کردیم و از سال ۲۰۲۹ آغاز خواهد شد. مورد دیگر، توافق‌نامه اکتشاف مشترک بین اکسون موبیل و شرکت نفت ترکیه (TPAO) است. ما این روند را در ماه‌های آینده و در طول سال ۲۰۲۶ حفظ خواهیم کرد. وی تاکید کرد که آنها بر روی یک استراتژی تولید داخلی برای تأمین تقاضای رو به افزایش گاز طبیعی ترکیه تمرکز دارند و توجهات را به کار در میدان گازی ساکاریا جلب کرد. وی گفت: قبل از هر چیز ما بر جستجو، یافتن و تولید گاز از منابع داخلی تمرکز می‌کنیم. ما ظرفیت تولید خود را در میدان گازی ساکاریا افزایش خواهیم داد.

وی در ادامه افزود، سال 2025 تا حدودی سال LNG بود. زیرا ما توافق‌نامه‌های بلندمدت LNG امضا کردیم. یعنی، ما در مورد آوردن گاز طبیعی مایع به ترکیه توافق‌هایی انجام دادیم. به طور خاص، ما توافق‌های بلندمدتی با LNG آمریکا منعقد کردیم که از سال ۲۰۲۷ شروع می‌شود و تا دهه‌های ۲۰۳۰ و ۲۰۴۰ ادامه می‌یابد. به همین ترتیب، این توافق‌های LNG تا سال ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. بنابراین، وقتی منابع مناسب پیدا کنیم، وقتی LNG ارزان پیدا کنیم، توافق‌های مربوط به آن را اجرا خواهیم کرد. ما توافق خود با الجزایر را در دستور کار قرار داده‌ایم تا آن را بررسی و تمدید کنیم. بنابراین، امیدواریم منابع مختلف را ارزیابی کنیم. سال ۲۰۲۶ همچنین سال مهمی در رابطه با راه‌اندازی گاز ترکمنستان و راه‌اندازی در مقیاس بزرگتر آن خواهد بود. سال ۲۰۲۵ سالی بود که فاز اول گاز دریای سیاه را تکمیل کردیم. هدف ما در فاز اول تولید روزانه ۱۰ میلیون متر مکعب بود و به عبارت دیگر؛ تأمین نیازهای ۴ میلیون خانوار، ۴ میلیون خانه، با گازی که در دریای سیاه تولید می‌کنیم. البته همه هر روز انتظار تولید جدید، افزایش تولید جدید و ارقام جدید را از ما دارند، اما باید هر از گاهی توضیح دهیم که کار ما چقدر پیچیده و دشوار است. ما در حال انجام عملیاتی در میدان گازی ساکاریا هستیم که ۱۷۰ کیلومتر از ساحل و در عمق ۲ کیلومتری دریا قرار دارد و پس از رسیدن به بستر دریا، دوباره تا عمق تقریبی ۲.۵ کیلومتر، ۳ کیلومتر و ۳۰۰۰ متر حفاری می‌کنیم تا گاز طبیعی را به ۱۷۰ کیلومتر مربع منتقل کنیم.

اقتصاد ترکیه 

در زیر، یک جدول که در آن جمعیت ترکیه به 5 دهک که هر یک معادل 20 درصد جمیعت این کشور را شامل می‌شود، ارائه شده است. 

(1) در سال 2024، جمعیت ترکیه 85,665,000 نفر و تولید ناخالص داخلی آن (کل درآمد کشور) 1,358.3 میلیارد دلار  معادل 44 تریلیون و 587 میلیارد و 225 میلیون لیر بوده است. میانگین درآمد سرانه سالانه 15,856 دلار محاسبه شده است.

(2) 651.3 میلیارد دلار  معادل 48 درصد از 1 تریلیون و 358  میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی توسط 20 درصد(17.1 میلیون نفر)  از جمعیت آخرین که جزء گروه بالاترین میزان درآمدی هستند، دریافت می‌شود. 68.5 میلیون نفر باقیمانده یعنی 80 درصد باقیمانده جمعیت ترکیه 707 میلیارد دلار  در تولید ناخالص داخلی سهم دارند.  

(3) 17.1 میلیون نفری که کمترین سهم درآمد را دریافت می‌کنند، در مجموع 86.8 میلیارد دلار  معادل6.4 درصد از تولید ناخالص داخلی می‌باشد.

(4) در سال 2024، حداقل دستمزد 17 هزار لیر ترکیه بود. این مبلغ، طبق نرخ ارز آن زمان دلار معادل 517 دلار بوده و مبلغ سالانه آن 6,209 دلار است. بر این اساس، پایین‌ترین میانگین درآمد در گروه 20 درصد اول، کمتر از حداقل دستمزد درآمد داشتند. اما براساس جدول فوق درآمد سرانه این گروه در یک سال معادل 5 هزار و 69 دلار بوده به عبارت دیگر این گروه در طی یک سال  1140 دلار کمتر درآمد کسب کرده اند.

 (5) کسانی که مراکز خرید، کافه‌ها، رستوران‌ها را پر می‌کنند و همچنان خانه و ماشین می‌خرند، احتمالاً 20 میلیون نفر از کل جمعیت بیش از 34 میلیونی هستند که 20 درصد چهارم و آخر را تشکیل می‌دهند. بنابراین، حتی اگر فقط کسانی که این جمعیت را تشکیل می‌دهند خرید کنند، همه جا پر به نظر می‌رسد.

(6) جمعیت ارائه شده در جدول فوق 5.7 میلیون جمعیت پناهندگان در ترکیه را شامل نمی‌شود. ارزش خدمات و کالاهایی که توسط آنها از طریق کار یا تأسیس کسب‌وکار تولید می‌شود، در تولید ناخالص داخلی لحاظ می‌شود، اما جمعیتی که این خدمات و کالاها را تولید می‌کند، در جمعیت کشور لحاظ نمی‌شود. بنابراین، درآمد سرانه بالاتر از حد متوسط به نظر می‌رسد.

 (7) میزان درآمد سرانه در هر گروه، مقدار متوسط را نشان می‌دهد. ممکن است کسانی باشند که درآمد بسیار بالاتری نسبت به میانگین کسب می‌کنند، و همچنین کسانی که درآمد بسیار کمتری دارند. همچنین بین بالاترین و پایین‌ترین میانگین درآمد 7.5 برابر تفاوت وجود دارد (P80/P20 یا نسبت کوزنتس).