عربستان سعودی در سال 2025 رشد اقتصادی و نقش برجسته در تحولات جهانی

در سال 2025، عربستان سعودی تحولات چشمگیری در عرصه‌های اقتصادی و ... تجربه کرد که جایگاه این کشور را مستحکم ساخت. رشد اقتصادی 4.8 درصدی، پیشرفت‌های مهم در بخش‌های غیرنفتی مانند گردشگری و انرژی‌های تجدیدپذیر، و افزایش سرمایه‌گذاری‌های کلان خارجی، عربستان را به یک بازیگر اصلی در اقتصاد جهانی تبدیل نمود. این تحولات، مسیر کشور را برای تحقق اهداف چشم‌انداز 2030 هموارتر ساخت و جایگاه آن را در سطح بین‌المللی تقویت کرد.

سال 2025 برای عربستان سعودی سالی تاریخی و سرنوشت‌ساز بود. در این سال، تحولات عمده‌ای در عرصه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و علمی رخ داد که موجب شد عربستان سعودی به یک بازیگر اصلی و کلیدی در سطح جهانی تبدیل شود. این تغییرات، به‌ویژه در راستای تحقق اهداف چشم‌انداز 2030، نه‌تنها جایگاه این کشور را در عرصه بین‌المللی تقویت کرد بلکه به تحقق اهداف توسعه‌ای آن نیز شتاب بخشید.عربستان سعودی با اجرای اصلاحات اساسی و سیاست‌های راهبردی، گام‌های مهمی در راستای توسعه اقتصادی و اجتماعی خود برداشت. این تحولات موجب پیشرفت‌های چشمگیری در روابط دیپلماتیک و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی شد و عربستان را به یک مرکز اقتصادی مهم در منطقه تبدیل کرد. به‌ویژه در دو حوزه اقتصادی و بین‌المللی، دستاوردهای چشمگیری حاصل شد که از آن جمله می‌توان به موفقیت‌های اقتصادی برجسته و نقش مهم صندوق توسعه سعودی (SFD) در پیشبرد اهداف توسعه‌ای این کشور اشاره کرد. این گزارش به تحلیل مهم‌ترین تحولات داخلی و بین‌المللی عربستان سعودی در سال 2025 پرداخته و تأثیرات آن‌ها را از ابعاد مختلف بررسی می‌کند.

تحولات داخلی: پیشرفت در زیرساخت‌ها و مترو ریاض

  در سال 2025، عربستان سعودی در راستای برنامه‌های اصلاحی خود، تحولات بزرگ و مهمی را تجربه کرد که در بهبود زیرساخت‌ها و مدرن‌سازی سیستم‌های مختلف کشور مؤثر بود. این تحولات نشان‌دهنده اراده عربستان برای تحول همه‌جانبه در راستای اهداف چشم‌انداز 2030 هستند.  یکی از مهم‌ترین دستاوردهای عربستان آغاز بهره‌برداری از متروی ریاض بود. پروژه‌ای که از سال 2012 آغاز شد و پس از بیش از یک دهه، در ژانویه 2025 به واقعیت پیوست. افتتاح خط نارنجی مترو و تکمیل شش خط متروی ریاض، گامی مهم در راستای مدرن‌سازی حمل و نقل شهری و تحقق اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان بود. با جابجایی بیش از 100 میلیون مسافر در مدت نه ماه، این پروژه به یکی از نمادهای پیشرفت داخلی عربستان تبدیل شد.

سرمایه‌گذاری‌های عظیم: 

   در سال 2025، روابط سعودی-آمریکا شاهد تحولات عظیمی‌بود. در ماه می، دونالد ترامپ، اولین سفر بین‌المللی خود را به عربستان انجام داد. این سفر با میزبانی از مجمع سرمایه‌گذاری سعودی-آمریکا همراه بود که 600 میلیارد دلار تعهد سرمایه‌گذاری عربستان در آمریکا را اعلام کرد. این سرمایه‌گذاری‌ها در زمینه‌هایی چون هوش مصنوعی، انرژی، مواد معدنی حیاتی و توسعه پروژه‌های نیمه‌رسانا، گامی مهم در تقویت روابط اقتصادی دو کشور محسوب می‌شود.

در بخش انرژی، شرکت آرامکو قراردادهایی به ارزش 30 میلیارد دلار با شرکت‌های آمریکایی امضا کرد، و در بخش مواد معدنی، شرکت معدنی سعودی معادن توافقی با وزارت دفاع آمریکا برای ساخت پالایشگاه‌های مواد کمیاب به امضا رساند.

دستاوردهای علمی: جایزه نوبل و نوآوری‌های سعودی

در زمینه علم و فناوری، عربستان موفق شد در سال 2025 اولین جایزه نوبل شیمی را از آن خود کند. عمر یاغی، شیمی‌دان سعودی به‌عنوان اولین شهروند سعودی این افتخار را کسب کرد. او به دلیل توسعه چارچوب‌های فلز-آلی که قادر به ذخیره‌سازی CO2 و جذب آب از رطوبت هوا هستند، موفق به دریافت این جایزه شد.

تحولات اقتصادی عربستان سعودی در سال 2025

1.1 رشد اقتصادی و ثبات مالی

  در سال 2025، عربستان سعودی با رشد 4.8 درصدی در تولید ناخالص داخلی (GDP) خود، توانست ثبات اقتصادی قابل توجهی را حفظ کند. این رشد  ناشی از عملکرد مثبت دو بخش عمده بود:

بخش نفتی: افزایش تولید و پالایش نفت به‌ویژه در زمینه فروش محصولات جانبی نفتی (نظیر بنزین و مشتقات دیگر) باعث تقویت صادرات نفتی و افزایش درآمدهای ارزی کشور شد.بخش‌های غیرنفتی: رشد 4.3 درصدی در بخش‌های غیرنفتی به‌ویژه در صنایع تکنولوژی، انرژی‌های تجدیدپذیر، گردشگری، حمل‌ونقل و خدمات مالی ، نشان دهنده موفقیت عربستان در جهت کاهش وابستگی به نفت و گسترش تنوع اقتصادی است.این رشد به‌ویژه از افزایش 32.3 درصدی صادرات غیرنفتی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی به میزان 24.9 میلیارد ریال سعودی حاصل شد. ورودی‌های سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی[1] (FDI) بیانگر افزایش اعتماد جهانی به اقتصاد عربستان و چشم‌انداز روشن آن در حوزه‌های مختلف است.

1.2 رشد صنعت گردشگری و جذب سرمایه‌گذاری خارجی

   صنعت گردشگری در سال 2025 به‌طور قابل‌توجهی رشد کرده است. عربستان سعودی با استفاده از سیاست‌های حمایتی و اصلاحات قانونی، توانست در میان کشورهای جهان رتبه اول را در رشد درآمدهای گردشگری بین‌المللی کسب کند. همچنین در زمینه تعداد گردشگران بین‌المللی، جایگاه سوم جهانی و دوم منطقه‌ای را به‌دست آورد. این موفقیت‌ها، نه‌تنها درآمدهای جدیدی برای اقتصاد ایجاد کرده بلکه به اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان در زمینه تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به نفت کمک شایانی کرده است.این تغییرات مثبت به‌ویژه با طرح‌های بزرگی چون طرح‌های توسعه‌ای در مناطق "مکه‌ وجده" تقویت شده‌اند.

1.3 کنترل تورم و ثبات اقتصادی

 یکی از دستاوردهای مهم عربستان سعودی در سال 2025، موفقیت چشمگیر در کنترل تورم بود. نرخ تورم در این سال به 1.9 درصد کاهش یافت که نشان‌دهنده اثر بخشی  سیاست‌های انضباط مالی و اقتصادی دولت است. این نرخ تورم پایین به حفظ قدرت خرید شهروندان و ایجاد ثبات اقتصادی کمک کرده است. همچنین، نرخ بیکاری نیز به پایین‌ترین سطح خود در دو دهه اخیر رسید که نمایانگر  بهبود شرایط بازار کار ، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش سطح رفاه اجتماعی است. این دستاوردها نشان‌دهنده استحکام اقتصادی عربستان در برابر بحران‌ها و تحولات جهانی است. در کنار این موارد،  سیاست‌های حمایتی دولت از کسب‌وکارها و افزایش صادرات به توسعه پایدار اقتصادی و رفاه اجتماعی عربستان کمک  شایانی کرده است.

نقش صندوق توسعه سعودی در پروژه‌های جهانی

2.1 عملکرد صندوق توسعه سعودی (SFD)

 صندوق توسعه سعودی[2] (SFD)، که در سال 1974 تأسیس شد به‌عنوان یکی از نهادهای کلیدی عربستان سعودی در سیاست خارجی و اقتصادی، نقش حیاتی   در تسهیل پروژه‌های توسعه‌ای در سطح جهانی ایفا کرده است. این صندوق به کشورهای در حال توسعه و بحران‌زده وام‌های کم ‌بهره اعطا می‌کند و در     پروژه‌های  مهمی در حوزه‌های بهداشت، آموزش، حمل‌ونقل، آب و انرژی‌های تجدیدپذیر مشارکت می‌کند. در سال 2025، صندوق همچنان به تقویت زیرساخت‌های کشورهای مختلف و حمایت از توسعه پایدار ادامه داد و با تأمین مالی پروژه‌های بزرگ، جایگاه عربستان سعودی را به‌عنوان یک بازیگر اصلی در عرصه بین‌المللی تحکیم کرد.

2.2 تأمین مالی پروژه‌های بزرگ بین‌المللی

در سال 2025، صندوق توسعه سعودی در تأمین مالی چندین پروژه بزرگ در کشورهای مختلف جهان نقش مهمی ایفا کرد که به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه تأثیرگذار بوده است:

گسترش فرودگاه بین‌المللی ولانا در مالدیو: صندوق 217 میلیون دلار برای افزایش ظرفیت این فرودگاه به 15 میلیون مسافر در سال اختصاص داد. این پروژه به تقویت صنعت گردشگری مالدیو و توسعه روابط اقتصادی این کشور با سایر کشورهای جهان کمک کرده است.

پروژه‌های بهداشتی و آموزشی در کشورهای کارائیب و آفریقا: در باربادوس، صندوق 92.7 میلیون دلار برای بهبود سیستم مراقبت‌های بهداشتی و نوسازی شهری تأمین مالی کرد. همچنین در سری‌لانکا و قرقیزستان، پروژه‌های آموزشی برای ارتقاء دسترسی به آموزش عالی و بهبود شرایط زندگی مردم در حال اجرا است.

2.3 تأثیرات جهانی پروژه‌ها

این پروژه‌ها نه‌تنها به بهبود زیرساخت‌ها در کشورهای دیگر کمک کرده، بلکه جایگاه عربستان سعودی را به‌عنوان یک کشور توسعه‌دهنده و شریک قابل‌اعتماد در عرصه جهانی ارتقاء داده است. پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های صندوق توسعه سعودی، به‌ویژه در زمینه‌های زیربنایی و اجتماعی، باعث گسترش نفوذ دیپلماتیک و اقتصادی عربستان در سطح جهانی شده‌اند.

تأثیرات داخلی و جهانی

3.1 تأثیرات داخلی

در سطح داخلی، دستاوردهای اقتصادی عربستان سعودی در سال 2025 به‌ویژه در زمینه تنوع اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی و افزایش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، باعث تقویت زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی کشور شده است. رشد صنعت گردشگری و کاهش وابستگی به نفت، به‌طور ویژه در راستای اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان سعودی، اهمیت زیادی دارد. همچنین، سیاست‌های دولت در کنترل تورم و ایجاد فرصت‌های شغلی موجب بهبود شرایط زندگی مردم و کاهش بیکاری شده است.با ادامه این روند، عربستان سعودی قادر خواهد بود به توسعه پایدار خود ادامه دهد و نقش برجسته‌تری در منطقه و جهان ایفا کند.

3.2 تأثیرات جهانی

از منظر جهانی، تحولات اقتصادی عربستان و پروژه‌های بین‌المللی آن باعث تقویت موقعیت این کشور به‌عنوان یک بازیگر اقتصادی و سیاسی در سطح جهانی شده است. صندوق توسعه سعودی، با تأمین مالی پروژه‌های مختلف در کشورهای در حال توسعه، به یک نهاد معتبر در عرصه بین‌المللی تبدیل شده است که نقش مهمی در کمک به کشورهای دیگر ایفا می‌کند. موفقیت‌های اقتصادی عربستان در سال 2025، این کشور را به‌عنوان یک مقصد جذاب برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی و شرکای تجاری مطرح کرده است.

https://www.arabnews.com/node/2628273

https://www.arabnews.com/node/2628033/saudi-arabia

https://www.arabnews.com/node/2628238/business-economy

https://www.arabnews.com/node/2628970/saudi-arabia

[1] Foreign Direct Investment

[2] Saudi Fund for Development