اخبار اقتصادی ترکیه - آنکارا

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی ترکیه در هفته دوم دی ماه 1404مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

افزایش 18.95 درصدی مالیاتها و عوارض ها در ترکیه و موج جدید گرانی‌ها برای سال 2026

با دستور اردوغان، ریاست جمهوری ترکیه، مالیات‌ها و عوارض ها در سال 2026 به جای نرخ ۲۵.۴۹ درصد، ۱۸.۹۵ درصد افزایش خواهد یافت. دستور ریاست جمهوری در این مورد در روزنامه رسمی منتشر شده است. مانند سنوات گذشته در سال جدید میلادی، مبالغ ثابت مختلف در محدوده قوانین مالیاتی، مانند مالیات بر درآمد، مالیات بر ارث و نقل و انتقال، مالیات بر مسکن لوکس، مالیات بر ارزش افزوده، مالیات ویژه بر مصارف خاص، مالیات تمبر، مالیات وسایل نقلیه موتوری و همچنین عوارض اتوبانها، تجدید گذرنامه و خروج از کشور، باید با توجه به نرخ تجدید ارزیابی برای سال 2026 بالغ بر ۲۵.۴۹ درصد به‌روز رسانی می‌شد اما با دستور ریاست جمهوری ترکیه این مالیات و عوارضها 18.95 درصد افزایش خواهند یافت. در همین ارتباط، محمت شیمشک، وزیر خزانه‌داری و دارایی ترکیه اعلام کرد که در حال کار بر روی افزایش محدودیت‌ها و مبالغ ثابت در قوانین مالیاتی هستند تا در سال جدید به گونه‌ای اعمال شوند که به نفع شهروندان باشد. بر این اساس، با تصمیم اتخاذ شده، عوارض و مالیات ها 18.95 درصد افزایش خواهد یافت که کمتر از نرخ 19 درصدی پیش‌بینی شده برای سال 2026 و مطابق با هدف تورم می‌باشد.

از طرفی دیگر، روند گرانی‌ها در ترکیه بصورت بی سابقه ادامه دارد. تعیین میزان حداقل دستمزد به میزان 28 هزار و 75 لیر که رقمی‌پائین تر از مرز گرسنگی می‌باشد با واکنش های شدید همراه شده است.(بر اساس اعلام منابع رسمی، مرز گرسنگی در ترکیه برای یک خانواده چهار نفری بالغ بر 30 هزار لیر می‌باشد) از سوی دیگر دولت ترکیه نیز اعلام نموده که هدف و اولویت اصلی تیم اقتصادی مبارزه با نرخ تورم است. در روز اول سال 2026 با توجه به افزایش انواع مالیات ها به میران 18.95 درصد نرخ هر لیتر بنزین 1.28 لیر و هر لیتر گازوئیل 1.19 لیر افزایش یافت. بدین ترتیب از ابتدای سالجاری میلادی نرخ هر لیتر بنزین در ترکیه به 55  لیر و گازوئیل به 56.8 لیر  رسید. بی شک گرانی حامل های انرژی  و افزایش مالیاتها و عوارض ها تاثیر مستقیم بر قیمت کالاها و خدمات خواهند داشت. براساس اعلام سازمان آمار ترکیه نرخ تورم تا پایان ماه نوامبر 2025 بالغ بر 31 درصد می‌باشد اما براساس محاسبه و اعلام گروه تحقیقات نرخ تورم این رقم 56.8 درصد می‌باشد.

در جدول زیر مقایسه قیمت ها برای سال 2017 و  2025 نشان داده شده است:

 تقویت ناوگان انرژی ترکیه

دولت ترکیه همچنان به تقویت ناوگان انرژی خود ادامه می‌دهد. رئیس جمهور ترکیه ضمن خبر پیوستن دو کشتی حفاری انرژی،  نام کشتی‌های مزبور را چاغری بی و یلدریم اعلام نمود. وی گفت، کشتی حفاری ییلدریم تولید را در میدان گازی ساکاریا افزایش خواهد داد، و کشتی چاغری بی نیز برای اکتشافات جدید در سومالی به آن منطقه اعزام خواهد  شد. این دو کشتی توان ترکیه را در  حوزه انرژی تقویت خواهند کرد.

کشتی‌های دوقلویی که برای تقویت قابلیت‌های اکتشاف و حفاری به ناوگان انرژی ترکیه اضافه شده‌اند، «چاغری بی» و «یلدریم» نامگذاری شده‌اند. طبق اعلام وزارت انرژی و منابع طبیعی ترکیه، یکی از کشتی‌های دوقلو در سومالی و دیگری در دریای سیاه فعالیت خواهند کرد. به دنبال افزایش تعداد کشتی‌های حفاری در اعماق دریا از ۴ به ۶ کشتی ، اولین کشتی از این کشتی‌های دوقلو که به شرکت نفت ترکیه (TPAO) پیوسته بودند، در ۲۸ سپتامبر و دومی در ۴ دسامبر به ترکیه رسیدند.  انتظار می‌رود کشتی حفاری چاغری بی که به سومالی خواهد رفت، مراحل آماده‌سازی عملیاتی خود را در بندر تاشوکو تا پایان ژانویه ۲۰۲۶ به پایان برساند و پس از آن اولین عملیات حفاری خود را در سومالی آغاز کند.  کشتی تحقیقاتی لرزه‌نگاری اوروچ رئیس که اکتبر سال گذشته توسط اردوغان از دولمه‌باغچه اعزام شد، مورد استقبال حسن شیخ محمود، رئیس جمهور سومالی قرار گرفت. داده‌های لرزه‌نگاری سه‌بعدی که این کشتی در طول ماموریت خود در این کشور در ۳ بلوک دریایی جداگانه به مساحت ۴۴۶۵ کیلومتر مربع جمع‌آوری کرده است، در آنکارا در حال بررسی است. کشتی‌های حفاری عمیق دریایی فاتح، یاووز، کانونی و عبدالحمید هان در حال حاضر در میدان گازی ساکاریا در دریای سیاه فعالیت می‌کنند. ششمین کشتی حفاری که به ناوگان ملحق می‌شود، یعنی ییلدیریم، نیز در عملیات حفاری در دریای سیاه شرکت خواهد کرد. انتظار می‌رود ییلدیریم در ژانویه 2026 به بندر فیلیوس عزیمت کند و پس از اتمام مونتاژ دکل و آماده‌سازی‌های عملیاتی در فیلیوس، قرار است اولین عملیات تکمیل چاه در محدوده پروژه توسعه میدان گازی ساکاریا در دریای سیاه در پایان ماه مارس آغاز شود. این کشتی‌های دوقلو که ساخت آنها در سال ۲۰۲۴ در کره جنوبی به پایان رسید و به ناوگان انرژی ترکیه پیوستند، می‌توانند تا ۱۲۰۰۰ متر در اعماق دریا حفاری کنند. این کشتی‌ها که «کشتی‌های حفاری فوق عمیق نسل هفتم» نامیده می‌شوند، ۲۲۸ متر طول و ۴۲ متر عرض دارند. این کشتی‌ها که دارای جایگاه فرود هلیکوپتر هستند، همچنین محل اقامت ۲۰۰ نفر از پرسنل را فراهم می‌کنند.

نرخ بیکاری ترکیه 8.6 درصد اعلام شد

سازمان آمار ترکیه، نرخ بیکاری این کشور برای ماه نوامبر 2025 را منتشر کرد. بر اساس این آمار، تعداد بیکاران ۱۵ سال به بالا در ترکیه در ماه نوامبر سالجاری میلادی نسبت به ماه قبل ۵۴۰۰۰ نفر افزایش یافته و به ۳,۰۹۸,۰۰۰ نفر رسیده است. نرخ بیکاری با ۰.۱ درصد افزایش به ۸.۶ درصد رسیده است. نرخ بیکاری برای مردان ۷ درصد و برای زنان ۱۱.۸ درصد ثبت شده است. در همین ماه، نرخ بیکاری در میان جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله در همان سطح ماه قبل، یعنی ۱۵.۴ درصد، باقی مانده است. در این گروه سنی، نرخ بیکاری برای مردان ۱۰.۶ درصد و برای زنان ۲۴.۴ درصد محاسبه شده است.

معاون رئیس جمهور ترکیه هدفگذاری نرخ بیکاری برای سال 2028 را 7.8 درصد اعلام کرد

جودت ییلماز، معاون رئیس جمهور ترکیه اظهار داشت: در برنامه میان مدت ، پیش‌بینی می‌کنیم که به طور متوسط سالانه برای ۸۴۲۰۰۰ نفر اشتغالزایی صورت گیرد و نرخ بیکاری به تدریج کاهش و در سال ۲۰۲۸ به ۷.۸ درصد برسد. وی در پستی در حساب کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی تأکید کرد که چشم‌انداز قوی در بازار کار ادامه دارد و نرخ بیکاری به مدت ۳۱ ماه در سطوح تک رقمی‌باقی مانده است. ییلماز اظهار داشت که طبق داده‌های فصلی تعدیل‌شده برای ماه نوامبر، نرخ بیکاری ۸.۶ درصد بوده است، در حالی که تعداد افراد شاغل در مقایسه با ماه قبل ۷۵۰۰۰ نفر افزایش یافته و از ۳۲.۷ میلیون نفر فراتر رفته است. وی افزود، ما برنامه‌های نیروی کار فعال را که مشارکت نیروی کار، به ویژه برای جوانان، زنان و نیروی کار ماهر را افزایش می‌دهد و کیفیت سرمایه انسانی را بهبود می‌بخشد، و همچنین آموزش‌های حرفه‌ای، حمایت از کارآفرینی و توسعه مهارت‌های مورد نیاز در بخش‌های استراتژیک را در اولویت قرار داده‌ایم. علاوه بر این، ما همچنان به حمایت بیشتر از حوزه‌های اشتغالزا ادامه خواهیم داد. با اصلاحات ساختاری که قرار است در بازار کار اجرا شود، هدف ما تقویت بیشتر رشد اشتغال و همزمان پرداختن به سیاست‌های چند وجهی برای جبران کاهش نیروی کار است. در این زمینه، در برنامه میان‌مدت که دوره 2026 تا 2028 را پوشش می‌دهد، پیش‌بینی می‌کنیم که به طور متوسط سالانه 842000 نفر به تعداد شاغلین اضافه شود و نرخ بیکاری به تدریج کاهش یابد و در سال 2028 به 7.8 درصد برسد. در دوره پیش رو، هدف ما افزایش قدرت خرید شهروندان و بهبود توزیع درآمد در چارچوب رشد پایدار و فراگیر است که از اشتغال حمایت می‌کند و با کاهش تورم سازگار است.  

ارائه آمار مسافران در حمل و نقل هوایی و ریلی از سوی وزیر حمل و نقل ترکیه 2025

عبدالقادر اورالوغلو، وزیر حمل و نقل و زیرساخت ترکیه در حساب کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد: فرودگاه استانبول بار دیگر با ۵۴۹,۳۱۶ پرواز و جابجایی ۸۴,۴۰۶,۰۵۰ مسافر در سال ۲۰۲۵، جایگاه خود را به عنوان یکی از شلوغ‌ترین و استراتژیک‌ترین قطب‌های هوانوردی جهان به اثبات رساند. افزایش ۵.۰۷ درصدی مسافران نسبت به سال قبل، یکی از شاخص‌های بارز پیشرفت پایدار و چشم‌انداز بلندمدت ترکیه در حوزه هوانوردی است. ترکیه با فرودگاه استانبول هر ساله رهبری خود را در آسمان تقویت می‌کند.

وزیر حمل و نقل ترکیه همچنین به مناسبت نهمین سالگرد تأسیس شرکت بهره برداری حمل و نقلی راه آهن که در اول ژانویه ۲۰۱۷ فعالیت خود را آغاز کرد، بیانیه‌ای صادر کرد. وی با اشاره به پیشرفت‌های حاصل شده در حوزه حمل و نقل مسافر و بار در سال ۲۰۲۵، اظهار داشت که صنعت حمل و نقل، که با سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در ۲۳ سال گذشته بیشتر مشهود شده است، در سال ۲۰۲۵ سالی موثر و کارآمدی را داشته است. در سال ۲۰۲۵، ما حمل و نقل راحت و ایمن را برای تقریباً ۲۸۳ میلیون مسافر در قطارهای پرسرعت، خطوط اصلی، منطقه‌ای و خطوط شهری فراهم کردیم. ما به بیش از سه برابر جمعیت ترکیه خدمات ارائه دادیم و پیش‌بینی می‌کنیم که در سال ۲۰۲۶، رشد ۷ درصدی در حمل و نقل مسافر داشته باشیم. اورال اوغلو با اشاره به اینکه سالانه تقریباً ۲۵ میلیون تن بار حمل می‌شود، اظهار داشت که عملیات راه‌آهن پرسرعت که با خط آنکارا-اسکی‌شهر در سال ۲۰۰۹ آغاز شد، در حال حاضر به ۲۲۵۱ کیلومتر  رسیده و  بیش از ۱۲ میلیون مسافر از قطارهای پرسرعت برای مسافرات خود استفاده کردند. شلوغ‌ترین خط سریع السیر، خط آنکارا-استانبول با تقریباً ۶ میلیون مسافر بود و پس از آن استانبول-قونیه-کارامان با ۲ میلیون مسافر و آنکارا-قونیه-کارامان با ۱,۷۵۰,۰۰۰ مسافر قرار داشتند. در همین مدت، ما به بیش از ۲۲۰ میلیون مسافر در مرمره، بیش از ۲۵ میلیون نفر در باشکنت رای، ۱۲ میلیون نفر در خط متروی فرودگاه استانبول-غیرتپه و بیش از ۴ میلیون نفر در خط قزل چشمه-سیرکجی خدمات ارائه دادیم. بنابراین، ما در مجموع به ۲۶۲ میلیون مسافر در محدوده حمل و نقل ریلی شهری خدمات ارائه داده ایم.

پیش بینی‌های برای سال 2026

پیش‌بینی می‌شود تولید ناخالص داخلی جهانی در سال ۲۰۲۵ به ۱۱۷.۲ تریلیون دلار برسد. همچنین پیش‌بینی برای سال ۲۰۲۶، ۱۲۴ تریلیون دلار است. انتظار می‌رود حجم تجارت جهانی در سال ۲۰۲۶، ۲.۸ درصد رشد کند که در مقایسه با پیش‌بینی ۲.۴ درصدی برای سال ۲۰۲۵، چشم‌انداز خوش‌بینانه‌تری است. با این حال، آمریکا می‌تواند به طور بالقوه به ویژه از طریق استفاده از تعرفه‌ها این انتظارات را مختل نماید. جدول زیر پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰۲۶ برای آمریکا، منطقه یورو، چین، آرژانتین و ترکیه را بر اساس چهار شاخص کلیدی اقتصاد کلان نشان می‌دهد:

 با بررسی این تابلو برخی از سرنخ‌های مهم آشکار می‌شوند: (1) پیش‌بینی می‌شود که آمریکا، بزرگترین اقتصاد جهان، در سال 2026 کمتر از رشد بالقوه خود یعنی 2.5 درصد رشد کند، اما به نظر نمی‌رسد که وارد رکود اقتصادی شود. صندوق بین‌المللی پول نسبت به رشد اقتصادی امریکا نسبت به OECD خوش‌بین‌تر است. در مقابل، اگر این پیش‌بینی‌ها به حقیقت بپیوندند، منطقه یورو در آستانه رکود قرار دارد. این مانند درختی است که بسته به تحولات می‌تواند به هر دو طرف سقوط کند. اگر این پیش‌بینی‌ها به حقیقت بپیوندند، به نظر می‌رسد چین، دومین اقتصاد بزرگ جهان، به نیمی از نرخ رشد معمول خود بسنده کند. با وجود اقدامات پولی و مالی که آرژانتین برای کاهش تورم و به ویژه مقررات محدودکننده هزینه‌های عمومی اجرا کرده است، انتظار می‌رود اقتصاد این کشور حدود 4 درصد رشد کند که دستاورد قابل توجهی خواهد بود. پیش‌بینی‌ها برای ترکیه نشان می‌دهد که نرخ رشد کمتر از  نرخ رشد پیش بینی شده باشد.

(2) انتظار می‌رود نرخ بیکاری برای آمریکا کمتر از نرخ بیکاری طبیعی برای این کشور (4.5 درصد) باقی بماند. نرخ بیکاری برای منطقه یورو نسبتاً بالا خواهد بود. برای چین، نرخ بیکاری تخمینی 5.1 درصد می‌باشد که با توجه به جمعیت این کشور نرخ طبیعی به نظر می‌رسد. انتظار می‌رود آرژانتین علی‌رغم اقدامات سختگیرانه‌ای که برای کاهش هزینه‌های عمومی و اخراج‌های ناشی از آن انجام داده است، نرخ بیکاری خود را کاهش دهد. اگر این اتفاق بیفتد، باید آن را یک دستاورد قابل توجه دانست. انتظار می‌رود ترکیه با نرخ بیکاری نسبتاً بالایی (8.3 درصد) ادامه دهد. البته این واقعیت که نرخ بیکاری در ترکیه نزدیک به 30 درصد است، باید نشانه‌ای از این باشد که نرخ در نظر گرفته شده در اینجا به طور کامل واقعیت را منعکس نمی‌کند.

 (3) در ارتباط با نرخ تورم، با نگاهی به پیش بینی ‌های صندوق بین‌المللی پول، انتظار می‌رود که آمریکا نرخ تورم 1.8 درصد داشته باشد، که کمتر از هدف 2 درصد بانک مرکزی آمریکا است. در منطقه یورو، تورم زیر 2 درصد است و به نظر می‌رسد چین تقریباً در حال ورود به تورم منفی است. دو کشور آرژانتین و ترکیه در اینجا برجسته هستند: آرژانتین، اگر پیش بینی‌های صندوق بین‌المللی پول به حقیقت بپیوندد، تورم خود را تا پایان سال 2026 به 10 درصد کاهش خواهد داد. با توجه به اینکه تورم در آوریل 2024، 292.2 درصد بود، این یک دستاورد بزرگ بشمار خواهد رفت. در مقابل، پیش‌بینی می‌شود ترکیه که تقریباً در همان زمان مبارزه با تورم را آغاز کرد، تا پایان سال 2026 همچنان شاهد تورم بالای 20 درصد باشد.

(4) دو کشور ذکر شده در جدول، چین و منطقه یورو، مازاد حساب جاری دارند. طبق برآوردها، کسری حساب جاری آمریکا بالای 3 درصد باقی خواهد ماند. کسری حساب جاری آرژانتین حدود 1 درصد است، در حالی که انتظار می‌رود کسری حساب جاری ترکیه طبق گزارش صندوق بین‌المللی پول در سطح سال 2024 باقی بماند و طبق گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی از 3 درصد فراتر رود. منطقه یورو و چین در سال 2026 همچنان مازاد حساب جاری خواهند داشت.

انتظار می‌رود برای کشورهای توسعه‌یافته سال 2026 در مقایسه با دوره‌های قبلی شاهد کاهش رشد اقتصادی باشیم و همچنین به نظر می‌رسد کشورهای در حال توسعه در سال 2026 در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته، مانند سال 2025، مشکلات کمتری داشته باشند. ترکیه سال 2025 را صرف ایجاد برخی تعدیل‌ها در اقتصاد کرد، حداقل دستمزد اعلام شده برای سال ۲۰۲۶ که زیر خط فقر می‌باشد، نشان می‌دهد که تلاش‌ها برای حل مشکلات اقتصادی، در درجه اول تورم، به ضرر اقشار کم درآمد ادامه خواهد یافت. در این صورت، سال ۲۰۲۶ دوباره سالی آسان برای گروه‌های پردرآمد و سالی بسیار دشوار برای گروه‌های کم درآمد خواهد بود.