صنعت گلخانه در هلند

هلند در حوزه گلخانه‌های High-Tech پیشرو و الگویی جهانی است و صادرکننده فناوری، سازه، بذر، سیستم‌های کنترل اقلیم و همچنین بهره‌وری بسیار بالای گلخانه ای می‌باشد.

 بازیگران جهانی صنعت گلخانه:  

توسعه گلخانه در دنیا دو مسیرِ متفاوت دارد: الف) «وسعت بالا» در بعضی بازیگران مانند چین، اسپانیا، ترکیه، مکزیک و ب) «فناوری/بهره‌وری بالا» در بازیگران کوچکتر اما پیشرو فناور مانند مثل هلند و کانادا. شواهد قوی وجود دارد که نشان می دهد چین بیشترین سهم مساحت گلخانه‌ها را داراست (نزدیک به 60% از گلخانه‌های جهان در چین متمرکز است) [1]و پس از آن اسپانیا در رتبه دوم جهانی قرار دارد. [2] اروپا به‌ویژه هلند سهم بزرگی از بازار گلخانه پیشرفته(High-Tech)  و صادرات تکنولوژی و محصول دارد به گونه یی که هلند را به مرکزی برای توسعه و تحقیق، تکنولوژی و صادرات گلخانه‌ای تبدیل کرده است[3]. گزارش‌های تجاری IMARC, CognitiveMarket, Rabobank نشان می‌دهند که اروپا بیش از 30٪ از بازار جهانی گلخانه را در اختیار دارد و این بازار جهانی در حال رشد است.   [4]

در حال حاضر گزارش واحدی را نمی‌توان یافت که تمامی‌شاخص ها، وضعیت کشورها و داده‌های دقیق گلخانه در سال ۲۰۲۵ را پوشش دهد و معمولاً رتبه‌بندی‌های صورت گرفته بیشتر بر پایه “ترکیب منطقی از منابع” و نه بر اساس “تحقیق آماری واحد" صورت می‌گیرد اما با استفاده از ۴ معیار ترکیبی شامل وسعت و مقیاس گلخانه‌ها، سطح تکنولوژی  (Low-tech / Mid-tech / High-tech)، بهره‌وری و عملکرد در تولید و اهمیت جهانی (صادرات محصول یا صادرات تکنولوژی) می‌توان چندین کشور برتر جهان در گلخانه‌داری که در منابع بین المللی به چشم می خورند را به شرح ذیل رتبه بندی کرد:  

هلند پیشرو جهانی در گلخانه‌های  High-Techکه صادرکننده فناوری، سازه، بذر، سیستم‌های کنترل اقلیم و همچنین بهره‌وری بسیار بالا می‌باشد. مدل هلندی گلخانه بالاتفاق به عنوان الگو برای اکثر کشورهای دنیا مورد عمل می‌باشد.

اسپانیا از بزرگ‌ترین سطوح گلخانه در جهان است که الگوی گلخانه‌های پلاستیکی کم‌هزینه اما پرحجم را هم داراست. این کشور از نظر وسعت در رتبه بالایی قرار دارد و از نظر تکنولوژی هم متوسط ارزیابی شده است.

چین بیشترین مساحت گلخانه در جهان در مقیاس های Low-Tech  و  Mid-Techرا دارد و شاهد رشد سریع گلخانه‌های مدرن می‌باشد. از نظر وسعت گلخانه در جهان رتبه اول را داراست.

ایالات متحده آمریکا هم بزرگ‌ترین بازار مصرف محصولات گلخانه‌ای را دارد و از تکنولوژی پیشرفته در برخی ایالت‌ها بهره می‌برد. از نظر بازار و نوآوری در رتبه بالایی قرار می‌گیرد اما از نظر وسعت، متوسط می‌باشد.

 ایتالیا دارای گلخانه‌های متعددی در شمال و جنوب است و در تولید برخی از محصولات مدیترانه‌ای مانند گوجه، فلفل و گیاهان معطر هم قوی است. به طور کلی از بازیگران مهم اروپایی محسوب می‌شود.

آلمان دارای گلخانه‌های شیشه‌ای دقیق و مدرنی است که بر پایداری و انرژی‌های نو متمرکز شده اند. این کشور های-تک اروپایی و بازار داخلی قوی برای تولیدات گلخانه یی را داراست.

کانادا از شهرت جهانی در تولید گلخانه‌ای (خیار، گوجه و فلفل) بهره می‌برد و هچنین در صدد توسعه High-Tech  ناشی از اقلیم سرد می‌باشد. اکثر گلخانه‌های این کشور تمام اتوماتیک هستند.

ترکیه از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان صیفی‌جات گلخانه‌ای محسوب می‌شود که در حال تجربه رشد سریع خطوط گلخانه‌ای پلاستیکی و نیمه‌فناوری هم می‌باشد. هم اکنون بازار صادراتی قوی به اروپا و روسیه دارد.

مکزیک بازیگر مهم صادرات گوجه و توت‌فرنگی به آمریکا است و ترکیبی از Low-Tech و Mid-Techرا هم دارا می‌باشد. در حال تبدیل شدن به قطب گلخانه در آمریکای شمالی می‌باشد.

 مزیت های جهانی هلند در گلخانه:

هلند در حوزه‌ی گلخانه و کشت‌های گلخانه‌ای یکی از پیشرفته‌ترین و سرآمد جهان است؛ دلیل اصلی آن ترکیبی از فناوری پیشرفته، تحقیق قوی، بهره‌وری فوق‌العاده، سیستم‌های هوشمند و زیرساخت صادراتی قدرتمند است. مزیت‌های اصلی هلند در این زمینه شامل موارد زیر می‌شود:

فناوری بسیار پیشرفته گلخانه‌ای: گلخانه‌های هلند مجهز به سیستم‌های کنترل هوشمند اقلیم، نور مصنوعی، تهویه، گرمایش و دی اکسید کرین هستند. همچنین از کشاورزی دقیق(Precision Agriculture)  و سنسورها برای مدیریت بهینه آب، غذا و نور استفاده می‌کنند.

بهره‌وری بسیار بالا: هلند با وجود مساحت کوچک، دومین صادرکننده محصولات کشاورزی در جهان است.تولید در هر مترمربع در گلخانه‌های هلند یکی از بالاترین ارقام دنیا است مثلاً تولید گوجه‌فرنگی تا چند برابر میانگین جهانی صورت می‌گیرد. در برخی از مراکز گلخانه یی هلند در هر متر مربع در هر فصل کشت حداقل 80 کیلوگرم گوجه فرنگی برداشت می‌شود.

 مصرف بهینه و کم‌نظیر آب: هلند از سیستم‌های بسته و هیدروپونیک استفاده می‌کند که مصرف آب را تا ۹۰٪ نسبت به کشاورزی سنتی کاهش می‌دهد.

تحقیق و توسعه قوی: موسساتی مثلWageningen University  از بهترین مراکز تحقیقاتی کشاورزی جهان هستند. پیوند نزدیک بین دانشگاه، شرکت‌ها و دولت باعث نوآوری سریع می‌شود.

زیرساخت لجستیکی استثنایی: نزدیکی به بندر روتردام و شبکه حمل‌ونقل بسیار کارآمد باعث شده هلند بتواند محصولات تازه را در کمترین زمان به اروپا و سایر نقاط صادر کند.

 تمرکز بر پایداری و انرژی‌های نو: استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و گرمایش‌های صنعتی، ژئوترمال و بازیافت CO₂. و تلاش برای گلخانه‌های «دوست‌دار محیط‌زیست» و کاهش مصرف انرژی از دیگر مزیت های مهم هلند می‌باشد.

 صادرات فناوری و دانش: هلند فقط تولید نمی‌کند بلکه فناوری و سیستم گلخانه‌ای را به جهان صادر می‌کند. بسیاری از گلخانه‌های مدرن دنیا (کانادا، امارات، ژاپن، مکزیک) بر اساس فناوری هلندی ساخته شده‌اند منطقه اطراف روتردام و لاهه در هلند به‌ عنوان مرکز جهانی فروش پروژه‌های گلخانه‌ای High-Tech شناخته می‌شود: بیش از ۸۵ درصد پروژه‌های گلخانه‌ای مدرن در جهان از آن‌جا پشتیبانی یا مدیریت می‌شوند. همین منطقه میزبان بیش از ۷۰٪ از تکنولوژیست‌های برجسته گلخانه‌ای و تقریباً ۷۵٪ از فعالیت‌های R&D در بخش گلخانه هلند است. [5]

 نیروی متخصص و آموزش‌دیده: وجود سیستم آموزشی تخصصی باعث شده نیروی انسانی بسیار کارآمد در این صنعت فعال باشد.

در مجموع جایگاه هلند در صادرات فناوری و دانش گلخانه در جهان تقریباً بی‌رقیب است. آن‌چه هلند صادر می‌کند فقط محصولات گلخانه یی نیست بلکه «دانش، مهندسی، زیرساخت، مدیریت و مدل اقتصادی» است که به‌صورت پروژه‌های کامل به سراسر جهان انتقال داده می‌شود. این یعنی هلند نه فقط یک تولیدکننده کشاورزی بزرگ، بلکه مرکز جهانی نوآوری گلخانه‌ای است به گونه یی که مدل هلندی در جهان به عنوان برترین و شناخته ترین شناخته می‌شود.

کشور هلند علاوه بر پیشرو بودن در تجارت کالایی در سطح جهانی -که این موفقیت به نسبت وسعت کوچک این کشور قابل توجه و تامل می‌باشد- امروزه به عنوان یکی از قطب های بین المللی در زمینه خدمات و مشاوره‌های تجاری بین المللی شناخته می‌شود. علاوه بر آن، شرکت های هلندی تسلط کافی بر شبکه فروشگاه‌های زنجیره یی فرامنطقه یی دارا می‌باشند و یکی از تامین کنندگان اصلی در اروپا در کنار آلمان، فرانسه، ایتالیا و انگلستان می‌باشند. در سال گذشته میلادی، عربستان سعودی با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته کشاورزی هیدروپونیک هلندی در زمینه  تولید گوجه فرنگی گلخانه یی، موفق به صادرات اولین محموله محصولات کشاورزی به بازارهای هلند و اروپائی شد.[6] 

[1]https://earthobservatory.nasa.gov/images/152874/a-greenhouse-boom-in-china?utm_source=chatgpt.com

[2]https://www.tridge.com/news/spain-is-the-second-country-in-the-world-wit-qhurkb?utm_source=chatgpt.com

[3] - https://www.wur.nl/en/research/plant/future-proof-greenhouse-horticulture

[4] - https://www.imarcgroup.com/greenhouse-horticulture-market?utm_source=chatgpt.com

 [5] - https://www.investinrotterdamthehaguearea.org/industries/horticulture/?utm_source=chatgpt.com

 [6] - https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=VfC2XIck2Qw