بررسی موافقتنامههای تجارت آزاد برخی از کشورها با اتحادیه اقتصادی اورآسیا
جمهوری اسلامی ایران به دلیل پیش رو بودن دوره حساس مذاکرات با هدف انعقاد موافقتنامه تجارت آزاد با این اتحادیه نیازمند بررسی تجربه و مسیر طی شده سایر کشورها و همچنین شناسایی الگوی رفتاری این اتحادیه در مذاکره با سایر کشورها می باشد . این گزارش برای بررسی تجربه مذاکرات سایر کشورها با اتحادیه اقتصادی اورآسیا در زمینه موافقتنامه تجارت آزاد تهیه شده است
اتحادیه اقتصادی اورآسیا سیاست گسترش اعضا و برقراری ارتباط با سایر کشورها در قالب موافقتنامه تجارت ترجیحی یا موافقتنامه تجارت آزاد را در اهداف کلان خود قرار داده است. در حال حاضر کشورهای ویتنام، سنگاپور، صربستان دارای موافقتنامه و ترتیبات تجارت آزاد با این اتحادیه میباشند. مصر، رژیم اشغالگر قدس، اردن، تایلند و آرژانتین نیز در حال مذاکره به همین منظور هستند. کشورهایی نظیر چین، اندونزی، کره جنوبی، هند و پاکستان و برخی از کشورهای آمریکای لاتین نیز در صدد توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری با این اتحادیه میباشند.
موافقتنامه تجارت آزاد اتحادیه اورآسیا با ویتنام
برای انعقاد هر موافقتنامه تجاری بین ویتنام و دیگر کشورها ابتدا یک کارگروه ارزیابی در وزارت صنعت و تجارت به منظور بررسی و مزایا و مضرات امضای موافقتنامه بر اقتصاد این کشور تشکیل میشود و پس از بررسی، گزارشهای خود را به وزارتخانه های دیگر ارسال کرده و پس از اخذ نظرات و در صورت مثبت بودن ارزیابیها، وارد مرحله مذاکره با طرف مقابل میشوند. در این راستا، در سال 2007 به دستور نخست وزیر وقت ویتنام «هیأت مذاکره کننده دولتی» در رابطه با اقتصاد و تجارت بین الملل به ریاست معاون وزیر صنعت و تجارت تشکیل گردید که مسئولیت اصلی هدایت و مذاکرات تجاری را بر عهده داشت.
ویتنام در سال 2015 موافقتنامه تجارت آزاد با اتحادیه اورآسیا منعقد کرد. بر اساس این موافقتنامه، متوسط تعرفههای گمرکی ویتنام برای کالاهای اتحادیه اقتصادی اورآسیا از 10 درصد به یک درصد کاهش یافت. اتحادیه اقتصادی اورآسیا درصدد توسعه همکاری با سایر کشورهای عضو آسه آن نیز میباشد.
قبل از امضای موافقتنامه بین ویتنام و اورآسیا، میزان رشد تجاری دو جانبه در دوره 2015-2011 حدود 5 درصد بود اما بعد از اجرایی شدن موافقتنامه این رقم به 30 درصد افزایش یافته است. حجم تجارت ویتنام و اورآسیا در سال 2014 حدود 4 میلیارد دلار بوده که در سال 2019 به رقم 10.4 میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال 2018 بیش از 20.5 درصد افزایش داشته است. حجم تجاری دو طرف در 10 ماهه اول سال 2020 به رقم 10.34 میلیارد دلار رسیده است.(صادرات ویتنام به اورآسیا حدود 7.18 میلیارد دلار و واردات 3.16 میلیارد دلار). بر اساس برنامه قرار است حجم تجاری بین ویتنام و اتحادیه اورآسیا تا سال 2030 به 30 میلیارد دلار برسد. نزدیک به 90 درصد تجارت ویتنام با اتحادیه اورآسیا به روسیه اختصاص دارد و این کشور همچنان بزرگترین شریک تجاری ویتنام در این اتحادیه به شمار می رود.
ویتنام از نظر واردات از اتحادیه اورآسیا در رتبه بیست و چهارم و از نظر صادرات به این اتحادیه در رتبه یازدهم قرار دارد. واردات اصلی ویتنام از اتحادیه اورآسیا شامل بنزین، روغن، فولاد، انواع کودها، و ماشین آلات است. عمده ترین کالاهای صادراتی ویتنام به اتحادیه شامل قطعات تلفن، وسایل الکترونیکی، رایانه، پوشاک و کفش، میوه، سبزیجات، قهوه، مغز بادام هندی و غذاهای دریایی است.
فهرست کالاهای ممنوعه وارداتی به ویتنام در 14 ردیف کالایی از قیبل تجهیزات نظامی، مواد شیمیایی، تجهیزات پزشکی، کالاهای نساجی، محصولات فرهنگی با ممنوعیت پخش محصولات فناوری و... در موافقتنامه مورد نظر ذکر شده است. برخی از کالاها نیز در این موافقتنامه مشمول کاهش تعرفه نمیشوند که شامل احشاء خوراکی حیوانات (گاو)، بذر برنج، قطعات گوسفند، شکلات و سایر فرآورده های خوراکی دارای کاکائو و..... میباشد.
موافقتنامه تجارت آزاد اتحادیه اقتصادی اوراسیا با صربستان
متن موافقتنامه تجارت آزاد صربستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا در اکتبر 2019 به امضاء رسید که به تصویب پارلمانهای صربستان، روسیه، بلاروس و قزاقستان رسید اما هنوز به تصویب پارلمانهای قرقیزستان و ارمنستان نرسیده است. متن موافقتنامه مزبور پس از تصویب کلیه پارلمانها لازمالاجرا میشود. تنظیم متن موافقتنامه تجارت آزاد صربستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا با رعایت قوانین سازمان تجارت جهانی انجام شد. صربستان پیش از شروع مذاکرات با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، موافقتنامهی تجارت آزاد با روسیه، بلاروس و قزاقستان داشت که 99 درصد کالاها را پوشش میداد. لذا هدف از شروع مذاکرات تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا گسترش حوزه موافقتنامه به قرقیزستان و ارمنستان و بزرگ کردن لیست کالا عنوانشده است.
طبق اظهارات خانم یاگودا لازاروویچ دستیار وزیر تجارت، گردشگری و ارتباطات جمهوری صربستان، عضو تیم مذاکرهکننده صربستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و رئیس تیم مذاکرهکننده صربستان در مذاکرات موافقتنامه تجارت آزاد با کشورمان، صربستان در زمان شروع مذاکرات تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا بهدقت موافقتنامه امضاءشده بین اتحادیه و ویتنام را موردبررسی قرارداد. این موافقتنامه اولین سندی است که اتحادیه با یک کشور خارجی به امضاء رسانده است. علاوه بر این صربستان موافقتنامه امضاءشده بین اتحادیه و سنگاپور که فراگیر و شامل بخشهای کالا خدمات و سرمایهگذاری را شامل میشود موردبررسی قرار داده است.
روسیه بزرگترین شریک تجاری صربستان در منطقه محسوب میشود که طی روند مذاکرات صربستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا نقش تعیینکنندهای داشته و کشورهای کوچک اتحادیه مانند بلاروس در ارتباط با کالاهای دارای مزیت رقابتی خود در بازار روسیه، سنگاندازیهای به نفع خود کردند که در نهایت با اعمال نفوذ روسیه و سهمیهبندی مسئله حل شد. در بادی امر مذاکرات به زبانهای روسی و صربی صورت گرفت اما درنهایت توافق بر این شد که زبان انگلیسی بهعنوان زبان رسمی سازمان تجارت جهانی مورداستفاده قرار بگیرد که متن موافقتنامه نیز به زبان انگلیسی تهیه گردید.
مذاکرات تجارت آزاد اتحادیه اقتصادی اورآسیا با مصر
مذاکرات تجارت آزاد مصر با اتحادیه اقتصادی اوراسیا از سال 2014 شروعشده و تاکنون به کندی ادامه دارد. در ژوئن 2015 «کمیته کارشناسی» جهت بررسی سازوکار الحاق مصر به اتحادیه مذکور تشکیل شد که نخستین جلسه کارشناسان آن (کارگروه اولیه) در سپتامبر 2015 در قاهره برگزار شد. در دسامبر 2016 سران اوراسیا در سطح شورای عالی اقتصادی با شروع مذاکرات تجارت آزاد با مصر، موافقت کردند. "سند چارچوب کلی" در اکتبر 2018 منعقدشده که مذاکرات آن با مشارکت بیش از 90 نفر از مسئولان حکومتی و کارشناسان دو طرف در حال انجام است (50 نفر از اوراسیا). دو طرف بر اهمیت تبدیل مصر به «نخستین شریک اتحادیه» و دارنده توافقات ویژه تجاری و تفاهمات مناسب گمرکی تأکید داشتند. مذاکرات دیگری در جریان سفر مشترک وزرای صنایع و بازرگانی روسیه و سایر اعضای اوراسیا به قاهره در 2019 انجام پذیرفت. گفتگوهای این هیئت گسترده، شامل امور کلی در زمینههای اقتصاد، بازرگانی، تأمین مالی، صنایع، سرمایهگذاری، انرژی، آموزش، کشاورزی، ارتباطات و فنآوری اطلاعات، بهداشت و درمان، حملونقل، گردشگری و .... بوده است.
از ژوئن 2020 با وجود شرایط کرونایی مذاکرات دو طرف در امور "همکاری گمرکی، تسهیل بازرگانی فیمابین، معاملات تجاری، قواعد منشأ، حقوق مالکیت فکری، تجارت الکترونیک، رقابت و منع احتکار" متوقف شد اما پیرو ملاقات "إیهاب نصر" سفیر مصر در مسکو با "آندری اسپلنف" وزیر تجارت اوراسیا، دو طرف طی یک بیانیه مشترک اعلام کردند مذاکرات تجاری بار دیگر از سر گرفته خواهد شد. اسپلنف تأکید کرد که پیشرفتهایی در "پیشنویس قرارداد تجارت آزاد" در زمینه تجارت الکترونیک، همکاری گمرکی و سادهسازی فرآیندهای اجرائی، تجارت کالا، تدابیر بهداشتی و سلامت محصولات نباتی و دامی، حاصل گردیده است."
قرار بود دور جدید این مذاکرات در مسکو انجام شود که به تأخیر افتاد. خانم «نیفین جامع» وزیر تجارت و صنایع مصر، پیرو گفتگوی «ویدئو - کنفرانسی» با همتای روس خود، در دسامبر 2020 در خصوص تحولات مربوط به روند مذاکرات جاری گفت تعدادی از مواد و بندهای قرارداد تجارت آزاد مصر با اوراسیا نهاییشده و انتظار میرود که مباحث باقیمانده طی مذاکرات آتی ازجمله در حاشیه اقدامات اجلاس جدید کمیسیون مشترک همکاریهای تجاری، اقتصادی، علمی و فنی مصر و روسیه دنبال شود. تاریخ اولیه این نشست برای چهار ماه نخست سال 2021 در مسکو، تعیین گردیده است.
دولت مصر علاوه بر سازوکار مذاکرات دوجانبه و کمیته کارشناسی، یک دفتر بازرگانی در مسکو، دایر کرده و از آن نیز برای تسهیل و تسریع امور الحاق بهره میگیرد. تعداد 10 «گروه کاری» هم راهاندازی شده که بر پایه تقسیمکار بهعملآمده جزئیات تفاهم الحاق آتی را دنبال میکنند. همچنین دو طرف برای پیشبرد همکاری فیمابین، گروهی به نام «مجمع بازرگانان مصری - اوراسیایی» ایجاد نموده اند. مسئولیت مذاکرات طرف مصری به "وزارت صنایع و بازرگانی" واگذارشده و این مسئولیت بر عهده مشاور وزیر در امور بینالملل (خانم ماجده شاهین باسابقه سفارت) میباشد.
دو طرف همچنین از راهکار برگزاری هفتههای «صنعتی» یا «بازرگانی» در مصر و بهموازات آن، «مجمع صنایع روسیه و آفریقا» در جهت تحقق اهداف خویش بهره میگیرند. برنامه برگزاری نمایشگاههای مختلف نیز جهت تسهیل ارتباطات دو و چندجانبه تعریفشده است. لازم به ذکر است که کمیسیون مشترک همکاریهای تجاری، اقتصادی، علمی و فنی مصر و روسیه نقش بزرگی در پیشبرد مذاکرات با مصر داشته و تا پایان 2020، حداقل تعداد 12 نشست مشترک در این چارچوب برگزار شده است.
حذف موانع گمرکی و رفع سایر مشکلات در مناسبات بازرگانی جهت آزادسازی تجارت، تبیین قواعد مبدا و تسهیل امور تجاری، تدابیر ناظر بر بهداشت و سلامت محصولات تجاری، تعیین معیارهای حقوق مالکیت فکری و معنوی، تبادل قوانین تجاری و بازرگانی، توسعه همکاریهای در حوزه تجارت الکترونیک و کمک به مصر در عرصه اقتصاد دیجیتال و توسعه صادرات و واردات فیمابین با اعمال تعرفههای ویژه گمرکی مهمترین اهداف مذاکرات تجارت آزاد مصر و اتحادیه مذکور است.
دولت مصر درصدد است تا حجم مبادلات تجاری خود را با این اتحادیه به حدود 15.7 میلیارد دلار برساند (سال 2018، این رقم در حدود 3.5 میلیارد دلار بوده است). واردات مصر از آن اتحادیه عمدتا شامل میوه و سبزیجات، مواد پتروشیمی، پوشاک و منسوجات بوده صادرات مصر نیز شامل مواد غذائی، انواع روغن نباتی، سنگ آهن، ابزارآلات و تجهیزات میباشد.
مذاکرات اتحادیه اورآسیا و رژیم اشغالگر قدس جهت ایجاد منطقه تجارت آزاد
در ژانویه 2020 "سرگئی لاوروف" وزیر خارجه روسیه اعلام نمود که مذاکرات اورآسیا با مصر به موازات مذاکرات مشابه با « اسرائیل» در جریان است. وی بدون ارائه جزئیات بیشتری در این رابطه، صرفاً بر اهمیت شراکت و همکاری اورآسیا با دو طرف یاد شده تأکید ورزید. در همین راستا "ولادیمیر لیبیوکین" مدیرکل آکادمی اتحادیه اقتصادی اورآسیا انعقاد قرارداد منطقه تجارت آزاد با اسرائیل و مصر را منوط به "برخی شروط متقابل" دانسته که عدم تعارض با محصولات و تولیدات مشابه داخلی یکی از این موارد عنوان گردید. انعقاد قرارداد با اسرائیل و مصر، صرفاً به حوزه اقتصادی محدود نگردیده و تحولات و تعاملات سیاسی را هم شامل خواهد گشت. جایگاه مصر بهخاطر محیط و مناسبات عربی آن در مقایسه با طرف اسرائیلی در زمینه همکاریاقتصادی دارای برتری نسبی است.
مذاکرات تجارت آزاد اتحادیه اقتصادی اورآسیا و هند
بر اساس اظهارات مقامات کرملین به نظر میرسد توافقنامه تجارت آزاد بین هند و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال 2021 در دستور کار اتحادیه مزبور قرارگرفته شود. طبق نظر کارشناسان اقتصادی چنین توافقنامهای تحرک اقتصادی بزرگی برای هند و روسیه محسوب میشود. روسیه بزرگترین شریک تجاری هند در میان کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا است. حجم معاملات تجاری هند و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بالغبر 13.8 میلیارد دلار در سال 2019 برابر شده است که به گفته نیکولای کوداشف سفیر هند در روسیه ایجاد یک منطقه آزاد تجاری بین دو طرف باعث افزایش حجم معاملات تجاری دو کشور به 15 میلیارد دلار میشود.
با توجه به نگرانیهای هند از رقابت شرکتهای چینی در بازار هند امضای یک توافقنامه تجارت آزاد بین هند و اتحادیه اقتصادی اوراسیا میتواند دسترسی جدیدی به بازارهای خارجی را برای این کشور فراهم کند. روسیه و هند همچنین از طریق کریدور شمال و جنوب به هم متصل میشوند که بمبئی را با کشتی به چابهار ایران و سپس از طریق راهآهن بندر انزلی به دریای خزر و از طریق کشتی به بازارهای آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ارمنستان متصل میکند.
همچنین میتوان گفت توافق تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای هند بسیار استراتژیک است و فرصت مناسبی برای صادرات اقلامی مانند داروها، چای، سبزیجات کنسرو شده، انگور، کشمش، برنج قهوه، ادویهجات و... برای شرکتهای هندی فراهم میکند.
اتحادیه اقتصادی اوراسیا و پاکستان
پاکستان با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا مانند قزاقستان (درزمینه آموزش پزشکی)، بلاروس (درزمینه سرمایهگذاری مشترک تجاری در صنعت نساجی، ادوات کشاورزی، بهداشت، داروسازی و معدن) و قرقیزستان (از طریق برنامه انتقال برق) روابط نزدیک دارد و در دوره اخیر ارتباطات خود را با روسیه (درزمینه حملونقل ریلی، انرژی و مانورهای دریای مشترک) بهبود بخشیده است. از جانب دیگر پاکستان میتواند بهعنوان حلقه ارتباط اتحادیه اقتصادی اوراسیا با ابتکار کمربند- جاده [1]نقش مؤثری داشته باشد. موقعیت برجسته این کشور از طریق کریدور اقتصادی چین- پاکستان[2] در پروژه مزبور میتواند آسیا میانه را به منطقه سین کایانگ چین متصل کند. از طرف دیگر ارتباط با پاکستان کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا که محصور در خشکی هستند را به بندر گوادر پاکستان متصل کرده و موجبات تجارت ارزان دریایی را برای اعضای اتحادیه فراهم میکند.
پاکستان بهعنوان پنجمین بازار بزرگ جهان با 220 میلیون جمعیت، بازار مناسبی برای انرژی، محصولات نفتی، مس، فولاد، سنگ معدن، مواد شیمیایی، ماشینآلات الکترونیکی، فلزات و سنگهای قیمتی اتحادیه اقتصادی اوراسیا تلقی میشود و در مقابل سبزیجات، میوه، برنج، چای، منسوجات و... نیز میتواند از اقلام جذاب صادراتی این کشور به اتحادیه باشد.
اتحادیه اقتصادی اورآسیا متشکل از 5 کشور روسیه، بلاروس، قزاقستان، ارمنستان و قرقیزستان میباشد. در سال 97 موافقتنامه تجارت ترجیحی به مدت سه سال فی مابین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اورآسیا در نه فصل با بیش از صد ماده به انضمام جدول امتیازات اعطایی ایران به اتحادیه اوراسیا (شامل 360 قلم کالا) و جدول امتیازات اعطایی اتحادیه به ایران (شامل 502 قلم کالا) به امضا رسید. این موافقت نامه از مورخ 1398.08.05 اجرایی شده است.
بر اساس این توافق، مقرر شد پس از یکسال از اجرای موافقتنامه، مذاکرات برای تدوین موافقتنامه تجارت آزاد مابین دو طرف آغاز شود. مجوز شروع مذاکرات این اتحادیه از سوی سران اورآسیا در تاریخ 21 آذر 1399 تصویب شده است. آمادگی کشورمان برای شروع این مذاکرات نیز از طریق سفارت در مسکو به دبیرخانه اتحادیه اعلام شده است و قرار است مذاکرات مذکور در بهمن 1399 آغاز گردد.
براساس آمار منتشره توسط گمرک کشورمان، در طی یکسال اجرای موافقتنامه، 3 میلیارد و چهارصد میلیون دلار تجارت با اتحادیه اورآسیا صورت گرفته است (حدود 1.1 میلیارد دلار صادرات و 2.3 میلیارد دلار واردات).
تجارت داخلی میان اعضای اتحادیه اتحادیه اقتصادی اورآسیا در سطح نازلی قرار داشته و کمتر از 8 درصد از تجارت خارجی این کشورها درون اتحادیه ای است.
جدول خلاصه وضعیت موافقتنامه تجارت آزاد برخی از کشورها با اتحادیه اقتصادی اوراسیا
|
نام کشور
|
نوع موافقتنامه
|
تاریخ شروع مذاکرات
|
تاریخ پایان مذاکرات
|
حوزه ای که موافقت نامه شامل آن میشود.
|
ویژگیها- توضیحات
|
|
ویتنام
|
تجارت آزاد
|
2007
|
2015
|
کاهش تعرفه کالا ها از 10 به 1 درصد
|
ویتنام و اتحادیه اورآسیا به منظور توسعه همکاریهای و رفع موانع برای تسهیل تجارت و سرمایه گذاری دوجانبه نهادها و سازوکارهای قانونی مانند 14 کمیته بین دولتی/کمیته های مشترک و یک مکانیزم مشورتی ایجاد کردهاند
|
|
صربستان
|
تجارت آزاد
|
2019
|
2019
|
صربستان پیش از شروع مذاکرات با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، موافقتنامهی تجارت آزاد با روسیه، بلاروس و قزاقستان داشت که 99 درصد کالاها را پوشش میداد. لذا هدف از شروع مذاکرات تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا گسترش حوزه موافقتنامه به قرقیزستان و ارمنستان و بزرگ کردن لیست کالا عنوانشده است.
|
متن موافقتنامه تجارت آزاد صربستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا به تصویب پارلمانهای صربستان، روسیه، بلاروس و قزاقستان رسید اما هنوز به تصویب پارلمانهای قرقیزستان و ارمنستان نرسیده است. متن موافقتنامه مزبور پس از تصویب کلیه پارلمانها لازمالاجرا میشود. تنظیم متن موافقتنامه تجارت آزاد صربستان با اتحادیه اقتصادی اوراسیا با رعایت قوانین سازمان تجارت جهانی انجام شد.
|
|
سنگاپور
|
تجارت آزاد
|
2017
|
2019
|
کاهش تعرفه 90 درصد کالاها که طی 10 سال به 97 درصد افزایش خواهد یافت.
این موافقت نامه شامل یک توافقنامه غیر از بخش خدمات و سرمایه گذاری شامل تجارت کالا، همکاریهای گمرکی، همکاریهای تجارت الکترونیک، محیط زیست و حقوق مالکیت معنوی و غیره میباشد.
5 توافقنامه بصورت جدا با هریک از اعضای اتحادیه در بخش خدمات و سرمایه گذاری تدوین شده است.
|
موافقتنامه خدمات و سرمایه گذاری با کشور ارمنستان در اکتبر 2019 به امضا رسیده است مذاکرات جهت امضای این موافقتنامه با 4 عضو دیگر اتحادیه اوراسیا در جریان است.
|
|
مصر
|
تجارت آزاد
|
2015
|
در جریان
|
تجارت الکترونیک، همکاری گمرکی و سادهسازی فرآیندهای اجرائی، قضایای تجارت کالا، تدابیر بهداشتی و سلامتی محصولات نباتی و دامی،
|
دولت مصر، علاوه بر سازوکار مذاکرات دوجانبه، مجمع مذکور و کمیته کارشناسی، یک "دفتر بازرگانی در مسکو"، دایر کرده و از آن نیز برای تسهیل و تسریع امور الحاق، بهره میگیرد. سپس تعداد 10 «گروهکاری» هم راهاندازی شده (نظیر کارگروه تجارت کالا، کارگروه حقوق مالکیت فکری و معنوی، کارگروه بهداشت و سلامت نباتی ـ دامی، کارگروه معاملات تجاری و....) و برپایه تقسیم کار بهعمل آمده، جزئیات تفاهم الحاق آتی را بهطور دورهای دنبال میکنند. همچنین دو طرف برای پیشبرد همکاری فیمابین، گروهی به نام «مجمع بازرگانان مصری - اورآسیائی» نیز ایجاد کردهاند
|
|
رژیم اشغالگر قدس
|
تجارت آزاد
|
2020
|
در جریان
|
تجارت کالا
|
مدیرکل آکادمی اتحادیه اقتصادی اورآسیا انعقاد قرارداد منطقه تجارت آزاد با رژیم اشغالگر اسرائیل و مصر را منوط به "برخی شروط متقابل" دانسته که عدم تعارض با محصولات و تولیدات مشابه داخلی یکی از این موارد عنوان گردید.
|
|
هند
|
تجارت آزاد
|
2017
|
دردستورکار اتحادیه
|
|
|
|
پاکستان
|
تجارت آزاد
|
-
|
دردستورکار اتحادیه
|
|
|
[1] Belt and Road Initiative (BRI)
[2] China –Pakistan Economic Corridor (CPEC)