انتقال بخشی از کانتینرهای بندر پوتی به بندر باتومی‌برای افزایش ظرفیت لجستیکی
بر اساس گزارش مرکز تحقیقات کریدور حمل و نقل (TCRC)، با افزایش حجم بار بندر پوتی، انتقال بخشی از جریان کانتینری به بندر باتومی فرصتی برای استفاده کارآمدتر از زیرساخت‌های لجستیک دریایی گرجستان فراهم می‌کند. به گفته این مرکز، هدف نباید جایگزینی یک بندر با بندر دیگر باشد، بلکه باید پوتی و باتومی‌به‌عنوان قطب‌های لجستیکی مکمل یکدیگر توسعه یابند.
طبق بررسی TCRC، حجم جا به جایی کانتینر در بندر پوتی طی سال‌های اخیر به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است. در مقابل، بندر باتومی ظرفیت قابل توجهی برای بهره برداری بیشتر از زیرساخت‌های موجود دارد. محققین و نویسندگان این مطالعه معتقدند در صورت تدوین یک مدل فنی و اقتصادی مناسب، کاهش بخشی از بار بندر پوتی و انتقال سالانه ۸۰ تا ۱۰۰ هزار TEU ( واحد معادل کانتینر بیست فوتی ) به بندر باتومی می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.
در سال ۲۰۲۵، ترمینال‌های APM در بندر پوتی ۶۳۶٬۴۶۶ TEU کانتینر جا به جا کردند که رکوردی جدید محسوب می‌شود. بر اساس گزارش این مرکز، در فاصله ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ نیز ۵۲۵٬۲۱۱ TEU در بندر پوتی جا به جا شده است. رقمی‌که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۹ درصد افزایش نشان می‌دهد.
طبق ارزیابی TCRC، در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۶ حدود ۸۱ درصد از ظرفیت سالانه ۶۵۰ هزار TEU بندر پوتی مورد استفاده قرار گرفته است. از همین رو، با تداوم رشد جریان بار، مسئله ظرفیت عملیاتی این بندر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
بر اساس این بررسی، نصب یک جرثقیل متحرک چند منظوره جدید به ارزش ۷.۱ میلیون دلار در بندر پوتی، اقدامی‌کوتاه مدت برای افزایش ظرفیت به شمار می‌رود. با این حال، در صورت ادامه رشد جریان کانتینری، ممکن است توسعه بیشتر زیرساخت‌ها ضروری شود. در چنین شرایطی، بندر باتومی می‌تواند امکان پذیرش بخشی از محموله‌های اضافی را فراهم کند.
طبق این مطالعه، در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۶، تعداد ۸۸٬۸۳۹ TEU کانتینر در بندر باتومی جا به جا شده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۶ درصد افزایش دارد. با توجه به ظرفیت سالانه ۲۳۰ هزار TEU ترمینال کانتینری باتومی، در این دوره حدود ۳۸.۶ درصد از ظرفیت سالانه آن استفاده شده است. به برآورد این مرکز، این آمار نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه باتومی‌برای پذیرش کانتینرهای بیشتر است. با این حال، انتقال بخشی از جریان بار از پوتی به باتومی‌با موانعی رو به روست. TCRC محدود بودن خدمات منظم حمل و نقل کانتینری به بندر باتومی را مهم‌ترین چالش در این زمینه می‌داند.
طبق بررسی این مرکز، فهرست رسمی اپراتورهای بندر پوتی شامل ۱۲ شرکت حمل و نقل کانتینری است، در حالی که از میان خدمات بین‌المللی مرتبط با باتومی، سرویس شرکت MSC Line به‌عنوان یکی از گزینه‌های مشخص معرفی شده است. با این حال، TCRC تأکید می‌کند که حضور نام شرکت‌ها در فهرست اپراتورها لزوماً به معنای انجام خدمات منظم از سوی همه آنها نیست.
به گفته مرکز تحقیقات کریدور حمل و نقل، یکی از راهکارهای احتمالی، توسعه یک سرویس فیدری مشترک Common Feeder است. در این مدل، یک کشتی کانتینرهای متعلق به چند خط کشتیرانی یا شرکت حمل و نقل را جا به جا می‌کند و به این ترتیب، دسترسی به خدمات حمل کانتینری در بندر باتومی افزایش می‌یابد.
علاوه بر این، توزیع مجدد جریان بار مستلزم توافق میان خطوط کشتیرانی، اپراتورهای ترمینال، صاحبان کالا و شرکت‌های لجستیکی است؛ زیرا تغییر مسیر حمل و نقل از سوی شرکت‌های خصوصی به منافع تجاری آنها نیز بستگی دارد.
TCRC در جمع‌بندی این مطالعه تأکید می‌کند، که هدف اصلی تدوین مدل فنی و اقتصادی برای توزیع جریان کانتینری میان بنادر پوتی و باتومی، باید ایجاد یک نظام یکپارچه کانتینری در بنادر دریایی گرجستان باشد. نظامی‌که در چارچوب آن، جریان بار میان دو بندر نه بر اساس تصمیمات اداری، بلکه با توجه به ظرفیت عملیاتی واقعی، مقصد محموله‌ها، هزینه‌های لجستیکی و منافع تجاری توزیع شود."
نخست وزیر کشور گرجستان آقای ایراکلی کوباخیدزه در مصاحبه‌های گوناگون و همچنین در سفرهایی که به کشورهای آسیای مرکز داشت، بر تقویت هر چه بیشتر مناسبات اقتصادی و تقویت وگسترش کریدور میانی و همچنین تقویت زیرساخت های بندر پوتی تاکید کرد. ایراکلی کوباخیدزه همچنان بر اهمیت راهبردی موقعیت جغرافیایی این کشور تأکید دارد و اضافه می نماید که گرجستان برای قرن‌ها نقطه اتصال شرق و غرب، اروپا و آسیا بوده است و امروز نیز بخشی جدایی ناپذیر از کریدور میانی به شمار می‌رود.
با عنایت به روند مناسبات اقتصادی با کشورهای آسیای مرکزی و تقویت کریدور میانی با مرکزیت کشور گرجستان همانطور که در نشست وزیر امور خارجه این کشور با وزرای امور خارجه پنج کشور آسیای مرکز و توافقات و مذاکراتی که در گسترش مناسبات اقتصادی داشتند این روند نیز مورد تاکید نشست وزرای مذکور بوده است .
از مدت ها پیش مرکز فوق الذکر اعلام داشت که ظرفیت بندر پوتی به لحاظ ورود و خروج کاملا انباشته شده و دولت ضمن افزایش حجم محیطی بندر نسبت به انتقال تعدادی از کانتینرها به بندر باتومی اعلام آمادگی نموده است.
زویاد چخارتیشویلی، رئیس اداره بندر دریایی پوتی، اعلام کرد که این بندر در آستانه حداکثر ظرفیت عملیاتی خود قرار گرفته و به همین دلیل اجرای هرچه سریع تر پروژه توسعه بندر به یک ضرورت استراتژیک تبدیل شده است.
چخارتیشویلی با اشاره به وضعیت فعلی بندر گفت: "در شرایط کنونی، از طریق سرمایه‌گذاری‌های محدود و اجرای برنامه‌های بهبود مستمر، موفق شده‌ایم جریان رو به رشد بار بندری را مدیریت کنیم، اما واقعیت این است که بندر اکنون در مرز توان عملیاتی خود قرار دارد.
رئیس اداره بندر پوتی همچنین به رقابت فزاینده در منطقه اشاره کرد و گفت کشورهای حوزه دریای خزر از جمله قزاقستان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در بنادر آکتائو، ترکمن‌باشی و باکو انجام داده‌اند و گرجستان نیز باید با توسعه زیرساخت‌های خود پاسخ مناسبی به این روند بدهد. وی افزود، که توسعه بزرگراه شرق ـ غرب، نوسازی شبکه راه‌آهن و دیجیتالی‌سازی فرآیندهای گمرکی باید همزمان با توسعه بنادر و در قالب یک راهبرد واحد دنبال شود. تنها در این صورت می‌توان جایگاه گرجستان را به عنوان یکی از حلقه‌های کلیدی کریدور میانی تقویت کرد
چخارتیشویلی خاطرنشان کرد که شرکت APM Terminals به منظور افزایش ظرفیت بندر، زمین‌های جدیدی در مجاورت بندر پوتی خریداری کرده و یک جرثقیل جدید نیز به ناوگان عملیاتی اضافه شده است. به گفته او، این اقدامات امکان افزایش ظرفیت سالانه کریدور میانی و بندر پوتی به میزان ۵۰ هزار TEU را فراهم خواهد کرد.
وی پیش‌بینی کرد که تا پایان سال جاری ظرفیت عملیاتی بندر به ۶۵۰ هزار TEU برسد. رقمی‌که می‌تواند نقش پوتی را در شبکه ترانزیتی منطقه بیش از پیش تقویت کند.