امریکا به دنبال تثبیت جایگاه خود به عنوان تامین کننده اصلی مواد غذایی و کشاورزی ونزوئلا
بر اساس آمار و برنامه های اخیر وزارت کشاورزی امریکا USDA این کشور در حال گسترش سهم از بازار محصولات کشاورزی و مواد غذایی ونزوئلا است. به نحوی که صادرات غذایی امریکا به ونزوئلا در هفت ماهه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۶۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۶۹۲.۵ میلیون دلار رسید و حجم مبادلات آن از رقبایی مانند برزیل پیشی گرفت. بخش عمده این واردات به کالاهای فله ای و اساسی اختصاص دارد که شاخص ترین آن ذرت با رقم ۳۷۴.۹ میلیون دلار (۱.۵ میلیون تن) است. نقش آفرینی بخش خصوصی، تسهیل مجوزهای بانکی، فعال سازی مجدد دفتر امور کشاورزی امریکا در کاراکاس و همچنین مدیریت درآمدهای نفتی ونزوئلا در خزانه داری امریکا، از جمله عوامل و ابزارهای پشتیبان در روند این مبادلات تجاری محسوب می شوند.
به گزارش پایگاه خبری ونزوئلایی Banca y Negocios، امریکا با رونمایی از مجموعه ای از برنامه های جامع در هفته گذشته شامل توسعه تجاری، تسهیلات مالی برای واردات، آموزش های تخصصی و کمک های غذایی در تلاش است تا نفوذ خود را در بازار کشاورزی ونزوئلا تثبیت کند. این اقدام مستقیما بر پایهی فصل جدید روابط اقتصادی و سیاسی دو کشور شکل گرفته است. واردات مواد غذایی از آمریکا عمدتا توسط بخش خصوصی ونزوئلا انجام میگیرد. همین موضوع باعث شد تا این مبادلات تجاری زیر فشار تحریم ها زمین گیر نشود و برعکس در پنج سال گذشته رشد چشمگیری را ثبت کند. طرف آمریکایی با شناسایی فرصت های بازار، برنامه های وزارت کشاورزی (USDA) را روی توسعه سهم بازار با نگاهی بلندمدت متمرکز کرده است.
بر اساس تازه ترین آمارها، امریکا در سال ۲۰۲۵ با تصاحب ۳۰ درصد از بازار ۲.۵ میلیارد دلاری ونزوئلا، رتبه اول تامین کنندگان غذایی این کشور را به دست آورد. این رتبه قبلا در اختیار برزیل (با سهم ۲۱ درصدی) بود و حالا آمریکا فاصله خود را با رقبا بیشتر می کند. آمار رسمی وزرات کشاورزی امریکا نشان می دهد که واردات غذایی ونزوئلا از امریکا در فاصله ژانویه تا جولای ۲۰۲۶ به ۶۹۲.۵ میلیون دلار رسیده است. این رقم رشد ۶۴ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان می دهد و به تنهایی معادل ۹۱ درصد از کل واردات سال ۲۰۲۵ است. از نظر حجم محموله ها نیز حجم واردات ۱۲۵ درصد جهش داشته است. عمده خریدهای ونزوئلا از آمریکا شامل کالاهای اساسی و فلهای است که ماده اولیه صنایع غذایی داخلی را تامین می کنند. در این میان، ذرت با رقم ۳۷۴.۹ میلیون دلار در هفت ماهه نخست ۲۰۲۶ پیشتاز است. این میزان، رشد چشمگیر ۷۳۴ درصدی از نظر ارزش و ۷۰۳ درصدی از نظر حجم را نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ نشان می دهد. نکته قابل توجه آن است که حجم ذرت خریداری شده در سال ۲۰۲۶ (معادل ۱.۵ میلیون تن)، بالاترین میزان واردات این محصول از سال ۱۹۶۷ تا به امروز محسوب می شود.
گندم نیز یکی دیگر از اقلام پرحجم وارداتی است که در هفت ماهه نخست ۲۰۲۶ به ارزش ۸۸.۹ میلیون دلار رسید و رشد ارزش ۳۹ درصدی و رشد حجم ۲۵ درصدی را تجربه کرد. واردات بذر هم رشد بالایی داشته و به ۲.۳ میلیون دلار در همین مدت رسیده است که افزایش ۱۱۸ درصدی از نظر ارزش و ۱۴۳ درصدی از نظر حجم را ثبت کرده است. در طرف مقابل، آمار وزارت تجارت برزیل رقیب منطقه ای امریکا نشان می دهد در هشت ماه نخست امسال ۴۴۰.۲ میلیون دلار مواد غذایی به ونزوئلا صادر کرده است؛ رقمیکه با وجود افزایش ۲۵.۳ درصدی نسبت به سال قبل و احتساب یک ماه آمار بیشتر، همچنان فاصله قابل توجهی با حجم صادرات ایالات متحده دارد. در میان صادرات کشاورزی برزیل، واردات برنج ونزوئلا ۹۳ درصد و شکر ۲۴ درصد رشد داشته است. شایان ذکر است که آمار رسمی و بروزی از جزئیات واردات در داخل ونزوئلا منتشر نمی شود و آخرین آمار مرکز ملی آمار این کشور مربوط به سال ۲۰۱۸ است.
سبد کالایی متنوع امریکا
آمریکا که سال گذشته ۱۷۱ میلیارد دلار صادرات کشاورزی داشته، یکی از غول های اصلی بازار غذا در جهان است. راهنمای صادرکنندگان USDA که در ماه جولای منتشر شد، تاکید می کند که صنعت غذایی امریکا توانایی پاسخگویی سریع به تقاضای بازار ونزوئلا در تمام گروههای کالایی را دارد. این سبد کالایی تمام زنجیره تامین، از نهاده ها و بذر و خوراک دام گرفته تا محصولات نهایی مصرفی را پوشش می دهد. طبق ارزیابی USDA چالش اصلی صادرکنندگان امریکایی، رقابت با کشورهایی نظیر برزیل و کلمبیا و همچنین تولیدکنندگان داخلی ونزوئلا (بهویژه در بازار مرغ و طیور) است. با این حال، رشد تقاضای بازار و علاقه خرده فروشان و صنایع داخلی، فرصت های بی نظیری ایجاد کرده است. اقلام اصلی صادرات آمریکا شامل فرآورده های لبنی، شیرخشک، پنیر، تخم مرغ، گوشت مرغ، بوقلمون و اردک است. همچنین واردکنندگان ونزوئلایی تمایل زیادی برای گسترش بازار شکلات و شیرینی جات آمریکایی نشان داده اند. این گزارش، رونق ابزارهای اعتباری و مالی برای خرید غذا و همچنین بهبود سطح عرضه در بازار ونزوئلا را از نقاط قوت این بازار دانسته است. حضور مشتریان قدیمی و توسعه شبکه های خرده فروشی نیز راه را برای صادرکنندگان آمریکایی هموارتر کرده است.
برنامه ریزی بلند مدت امریکا
اقدامات جدید وزارت کشاورزی آمریکا فراتر از تجارت محض است و ابعاد بشردوستانه و زیرساختی را هم شامل میشود. امریکا قصد دارد با استفاده از بودجه «برنامه توسعه بازارهای خارجی»، سمینارهای تجاری برگزار کند، بازار ونزوئلا را تحلیل کند و کالاهای آمریکایی را میان خریداران جا بیاندازد. حتی در این اعلامیه تصریح شده که «احتمال گنجاندن ونزوئلا در فهرست هیئت های اعزامی تجاری-کشاورزی آمریکا در حال بررسی است» تا صادرکنندگان امریکایی مستقیما با خریداران ونزوئلایی وارد مذاکره شوند. همچنین با از سرگیری روابط دیپلماتیک، دفتر امور کشاورزی آمریکا مجددا در کاراکاس فعال شده است و برخلاف سال های گذشته، امور تجاری مستقیما از داخل ونزوئلا پیگیری میشود نه از سفارت آمریکا در کلمبیا.
در بخش مالی، آمریکا «برنامه تضمین اعتبارات صادراتی» را فعال کرده تا ریسک مالی معاملات را کاهش دهد. همچنین محدودیت های بانکی لغو شده تا بانک های خارجی تایید شده بتوانند معاملات تجاری ونزوئلا را تسهیل کنند. از طرفی، بزرگ ترین زنجیره های سوپرمارکتی ونزوئلا برای دور زدن چالش ها و تضمین زنجیره تامین خود، دفاتری در پاناما و میامی تاسیس کرده اند. این اقدامات با تسهیل مجوزهای مالی واشنگتن از ماه ژانویه همزمان شده است. نکته کلیدی آن است که تمامی درآمدهای نفتی ونزوئلا اکنون در حسابی نزد خزانه داری آمریکا مدیریت میشود. موضوعی که اگرچه رسما اعلام نشده، اما خود به عنوان یک ضمانت مالی قوی برای واردات کالا عمل می کند. ابعاد آموزشی نیز در این طرح دیده شده است. برنامه های بورسیه «بورلاگ»[1] و «کاکرن»[2] امکان تبادل علمی، آموزش فنی و ارتقای استانداردهای نظارتی را برای کارشناسان و دانشمندان ونزوئلایی فراهم می کنند. در نهایت، آمریکا در حال ارزیابی شرایط ونزوئلا برای اجرای برنامه های کمک غذایی، تغذیه مدارس و توسعه کشاورزی (مانند مکگاورن - دول[3] و غذا برای صلح[4]) است. بر اساس آمار سازمان ملل، حدود ۵ میلیون نفر در ونزوئلا نیازمند کمک غذایی هستند و طبق پیمایش های ملی، ۲۱ درصد دانش آموزان به دلیل سوء تغذیه و نبود غذا در خانه از رفتن به مدرسه باز می مانند. شایان ذکر است که این وضعیت پس از زلزله های اخیر شدت یافته است.
بسته حمایتی امریکا را نباید صرفا یک اقدام تجاری دانست، بلکه این اقدام چارچوبی برای بازسازی نفوذ سیستماتیک و اقتصادی آمریکا در ونزوئلا پس از سال ها تحریم است. ترکیب ابزارهای تجاری با آموزش های فنی، بازگشایی دفتر کشاورزی در کاراکاس و برنامه های بشردوستانه، سفره غذایی و زیرساخت های کشاورزی ونزوئلا را به استانداردهای امریکایی گره می زند. در واقع این روند اهرم قدرتمندی در تنظیم مناسبات آتی دو کشور به شمار می رود.
[1] Borlaug
[2] Cochran
[3] McGovern-Dole
[4] Food for Peace