اخبار اقتصادی ترکیه - آنکارا

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی ترکیه در هفته سوم شهریورماه 1405مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

برنامه میان مدت اقتصادی ترکیه 2029-2027

جوت یلمار، معاون رئیس جمهور ترکیه روز یکشنبه مورخ 15 شهریور 1405 در برنامه زنده تلویزیونی، برنامه میان‌مدت اقتصادی این کشور(MTP) برای دوره ۲۰۲۹-۲۰۲۷، که اهداف کلیدی اقتصاد ترکیه را در سه سال آینده مشخص می‌کند، اعلام نمود. این برنامه اهداف جدیدی را برای نرخ رشد، تورم، اشتغال و تراز بودجه تعیین می‌کند.

پیش‌بینی می‌شود رشد اقتصادی ترکیه که انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ به ۳.۳ درصد برسد، در سال ۲۰۲۷ به ۴.۲ درصد، در سال ۲۰۲۸ به ۴.۶ درصد و در سال ۲۰۲۹ به ۵ درصد افزایش یابد. تورم، پس از رسیدن به ۲۸.۴ درصد در پایان سال ۲۰۲۶، قرار است در سال ۲۰۲۷ به ۲۲ درصد، در سال ۲۰۲۸ به ۱۳.۵ درصد و در سال ۲۰۲۹ به ۹ درصد کاهش یابد و به نرخ تک رقمی‌بازگردد. در بخش اشتغال، نرخ بیکاری که انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶، ۸.۱ درصد باشد، هدف کاهش به ۸ درصد در سال ۲۰۲۷، ۷.۸ درصد در سال ۲۰۲۸ و ۷.۶ درصد در سال ۲۰۲۹ است، پیش‌بینی می‌شود بالغ بر ۲.۱ میلیون شغل جدید در طول دوره برنامه ایجاد شود. کسری بودجه به عنوان درصدی از درآمد ملی، قرار است از ۳.۵ درصد پیش‌بینی شده در سال ۲۰۲۷ به زیر ۳ درصد یا ۲.۸ درصد تا پایان دوره برنامه کاهش یابد.

جدول شاخص های اقتصادی بر اساس پیش بینی‌های برنامه میان مدت 2029-2027

 

برگزاری جلسه با هدف ایجاد دروازه جدید گمرکی میان ترکیه و بلغارستان در کاپی کوله

جلسه‌ای در سالن اجتماعات کاپیکوله برای بحث در مورد ایجاد یک دروازه گمرکی جدید در شمال دروازه مرزی کاپیکوله، با هدف افزایش ظرفیت عبور مرزی بین ترکیه و بلغارستان برگزار شد. براساس اعلام استانداری ادیرنه، این جلسه مربوط به دروازه گمرکی جدید برنامه‌ریزی شده با نام کاپیکوله/کاپیتان آندریوو - شمال بود. در این جلسه، سزایی اوچارماک، معاون وزیر تجارت ترکیه و  ایوان دمردژیف، وزیر کشور بلغارستان، روسالی گمرات دو کشور  و سایر مقامات استانی  حضور داشتند این جلسه بر کار برنامه‌ریزی شده برای ایجاد دروازه مرزی جدید متمرکز بود. مسائل مربوط به افزایش ظرفیت گذرگاه‌های مرزی نیز مورد بحث قرار گرفت. پس از این جلسه،  اعضای هیئت از منطقه شمال کاپی کوله که قرار است گذرگاه مرزی جدید در آن ایجاد شود، بازدید کردند. هیئت مزبور از مقامات ذی ربط در مورد کارهای برنامه‌ریزی شده در منطقه نیز اطلاعاتی دریافت نمودند.

صادرات 71.7 میلیارد دلاری ترکیه به کشورهای اروپایی در 8 ماهه 2026

صادرات ترکیه به کشورهای اتحادیه اروپا در دوره ژانویه تا آگوست 2026 نسبت به مدت مشابه سال گذشته 3.6 درصد افزایش یافته و به 71.7885 میلیارد دلار رسیده است.

طبق اعلام صادرکنندگان ترکیه، صادرات ترکیه در دوره ژانویه تا آگوست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته 4 درصد افزایش یافته و از 177.9 میلیارد دلار به 185 میلیارد دلار رسیده است. در دوره مذکور، صادرات به کشورهای اتحادیه اروپا 3.6 درصد افزایش یافته و از 69.3208 میلیارد دلار به 71.7885 میلیارد دلار رسیده است. بنابراین، صادرات ترکیه به کشورهای اتحادیه اروپا در دوره مذکور تقریباً 2.468 میلیارد دلار افزایش یافته است.

در دوره ژانویه تا آگوست 2026، بیشترین صادرات در بین کشورهای اتحادیه اروپا به آلمان با 13.576 میلیارد دلار بوده است. صادرات به آلمان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۳.۸ درصد افزایش یافته است. پس از آلمان، ایتالیا با ۸,۵۶۱,۶۴۰,۰۰۰ دلار، اسپانیا با ۷,۲۳۸,۹۰۶,۰۰۰ دلار، فرانسه با ۶,۹۲۵,۸۳۲,۰۰۰ دلار و رومانی با ۴,۸۹۱,۹۶۲,۰۰۰ دلار قرار دارند.

در دوره مورد نظر، صادرات به ایتالیا ۴.۳ درصد، به اسپانیا ۷.۴ درصد و به فرانسه ۵.۲ درصد افزایش یافته است، در حالی که صادرات به رومانی ۵.۵ درصد کاهش یافته است. در میان کشورهای اتحادیه اروپا، مالت بیشترین درصد افزایش صادرات را داشته است. صادرات به این کشور در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۰۷ درصد افزایش یافته و از ۳۲۴,۴۹۱,۰۰۰ دلار به ۶۷۱,۵۶۶,۰۰۰ دلار رسیده است. پس از مالت، اسلواکی با ۳۲.۸ درصد افزایش، فنلاند با ۲۵.۳ درصد، بلغارستان با ۱۷ درصد و اتریش با ۱۴.۴ درصد افزایش، قرار داشتند. در این دوره صادرات به اسلواکی به ۱.۴۵۸ میلیارد دلار، به فنلاند ۴۰۸.۷ میلیون دلار، به بلغارستان ۳.۴۳۹ میلیارد دلار و به اتریش ۱.۴۱۴ میلیارد دلار رسید.

از نظر ارزش، آلمان، ایتالیا، اسپانیا و فرانسه همچنان بزرگترین بازارهای صادراتی ترکیه در اتحادیه اروپا بودند. کل صادرات به این چهار کشور در دوره ژانویه تا آگوست تقریباً به ۳۶.۳ میلیارد دلار رسید.در این دوره، صادرات به ۱۷ کشور اتحادیه اروپا افزایش یافت، در حالی که به ۱۰ کشور کاهش یافت.

از نظر بخش‌ها، صنعت خودرو در این دوره در صادرات به کشورهای اتحادیه اروپا برجسته بود. صادرات این بخش به کشورهای اتحادیه اروپا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۴.۵ درصد افزایش یافته و از ۱۹.۱۸۸۶ میلیارد دلار به ۲۰.۰۶۰۷ میلیارد دلار رسیده است.

پس از صنعت خودرو، مواد شیمیایی و محصولات شیمیایی با ۹.۰۶۳ میلیارد دلار و پوشاک و منسوجات با ۶.۵۴۱۷ میلیارد دلار قرار دارند.

صادرات آهن و فلزات نیز به کشورهای اتحادیه اروپا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۸.۶ درصد افزایش یافته و از ۴.۸۶۹۶ میلیارد دلار به ۵.۷۷۴۱ میلیارد دلار رسیده است.

در دوره ژانویه تا آگوست 2026، استانبول، کجاعلی، بورسا، آنکارا و ازمیر در صادرات ترکیه به ۲۷ کشور اتحادیه اروپا پیشتاز بودند. صادرات از این ۵ شهر به کشورهای اتحادیه اروپا به ۵۳.۶ میلیارد دلار رسید.

در ۸ ماه اول سال، استانبول با ۲۵.۴۴ میلیارد دلار، بیشترین سهم صادرات به کشورهای اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داد.

پس از استانبول، کجاعلی با ۱۰.۱۱ میلیارد دلار، بورسا با ۸.۳۰۵ میلیارد دلار، آنکارا با ۴.۹۱۱ میلیارد دلار و ازمیر با ۴.۷۹۱ میلیارد دلار قرار گرفتند.

خدمات هوایی به 64 میلیون مسافر در خطوط هوایی ترکیه

تعداد مسافران جابجایی خطوط هوایی ترکیه  در بازه زمانی ژانویه تا آگوست 2026 با 5.4 درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال گذشته به 64 میلیون نفر رسید. برپایه این گزارش در این دوره، تعداد مسافران خارجی با 6.1 درصد افزایش به 41.8 میلیون نفر و تعداد مسافران داخلی با 4.3 درصد افزایش به 22.2 میلیون نفر رسید. در حالی که ضریب اشغال مسافر که در مدت مشابه سال گذشته 82.7 درصد بود به 84.7 درصد افزایش یافت، ضریب اشغال بین المللی 84.5 درصد و ضریب اشغال داخلی 86.5 درصد بود.

تعداد مقصدهای پروازی از 353 در سال قبل به 358 در این دوره افزایش یافت. تعداد هواپیماها 13 درصد افزایش یافت و از 501 به 566 فروند رسید.

طبق داده‌های جمع‌آوری‌شده از اداره کل هوانوردی غیرنظامی وزارت حمل و نقل و زیرساخت ترکیه، عملکرد ترکیه در هوانوردی غیرنظامی در نیمه اول سال، شتاب رشد این بخش را نشان داد.ترکیه در عملکرد بازرسی ایمنی هواپیماهای ثبت‌شده خارجی (SAFA) در بین کشورهای اروپایی رتبه پنجم را کسب کرد. در نتیجه ۸ مذاکره بین‌المللی انجام‌شده در این دوره، ۲۲ فرکانس پروازی اضافی به دست آمد و حق انجام پروازهای باری نامحدود با کانادا نیز به دست آمد.

ترکیه که نه تنها در حمل‌ونقل مسافر، بلکه در اقتصاد این حوزه نیز حجم فزاینده‌ای ایجاد می‌کند، جایگاه خود را در بین کشورها تقویت کرده است. جابجایی میلیون‌ها مسافر در فرودگاه‌ها، مقیاسی را که بخش هوانوردی غیرنظامی‌به آن دست یافته است، نشان داد.

در پایان نیمه اول سال، تعداد شرکت‌های هواپیمایی ۱۴، شرکت‌های تاکسی هوایی ۴۹، شرکت‌های هوانوردی عمومی ۱۰۱، شرکت‌های بالن ۷۲، شرکت‌های هواپیماهای بسیار سبک ۱۳، شرکت‌های تعمیر و نگهداری ۱۶۵، شرکت‌های حمل و نقل زمینی ۴۸ و باندهای فرود ۱۵ ثبت شد.

۲۵۹ هواپیما در شرکت‌های تاکسی هوایی، ۶۳۲ هواپیما در شرکت‌های هوانوردی عمومی، ۵۲۸ هواپیما در شرکت‌های بالن و ۳۵ هواپیما در شرکت‌های هواپیماهای بسیار سبک وجود دارد. رشد ترکیه در هوانوردی تنها به ترافیک مسافر و بار محدود نشد. در طول ۲۳ سال گذشته، گردش مالی این بخش ۸۰۵ برابر افزایش یافته و از ۲ تریلیون و ۴۶۳ میلیارد لیر ترکیه فراتر رفته است.

در ۶ ماه نخست سالجاری، بازرسی‌هایی نیز برای بهبود ایمنی هوانوردی و امنیت پرواز انجام شد. در این دوره در مجموع ۸۳۸ بازرسی انجام شد، از جمله ۳۸۷ بازرسی صلاحیت پرواز، ۳۳۴ بازرسی عملیات پرواز، ۵۷ بازرسی فرودگاهی، ۳۷ بازرسی ناوبری هوایی و ۲۳ بازرسی امنیت هوانوردی. این بازرسی‌ها شامل ۳۳ بازرسی SAFA و ۱۹ بازرسی ایمنی هواپیماهای ثبت شده داخلی (SANA) بود. همچنین برایدر نیمه دوم سال، فعالیت‌های بازرسی و نظارت جامع برای بهبود بیشتر استانداردهای ایمنی، امنیت، کیفیت و صلاحیت پرواز در بخش هوانوردی غیرنظامی‌برنامه‌ریزی شده است.

رشد صادرات 56 استان ترکیه  در 8 ماه 2026

وزارت تجارت ترکیه اعلام کرد که صادرات از ۲۵ استان این کشور در دوره ژانویه تا آگوست 2026 از ۱ میلیارد دلار فراتر رفته و رشد صادرات در ۵۶ استان ثبت شده است.

این وزارتخانه داده‌های صادرات ماه آگوست و هشت ماه اول سال را به تفکیک هر استان منتشر کرد. بر اساس این داده‌ها، استانبول با رسیدن به ۵.۵۰۳ میلیارد دلار، استانی با بالاترین میزان صادرات در ماه گذشته بود. صادرات این شهر در مقایسه با ماه مشابه سال گذشته ۱۳ درصد افزایش یافته است. پس از استانبول، کجاعلی با ۳.۱۲۲ میلیارد دلار و افزایش ۱۶.۶ درصدی و ازمیر با ۱.۸۴۲ میلیارد دلار و کاهش ۱.۲ درصدی قرار دارند.

دسته‌بندی سنگ‌های قیمتی یا نیمه‌قیمتی با ۱.۵۸۵ میلیارد دلار در رتبه اول صادرات استانبول قرار گرفت. پس از این دسته، پوشاک و لوازم جانبی بافتنی با ۴۴۴.۹۴ میلیون دلار و دیگ‌های بخار و ماشین‌آلات با ۴۲۰.۳۰۹ میلیون دلار قرار گرفتند. در کجاعلی، وسایل نقلیه موتوری با ۱,۰۱۶,۱۳۶,۰۰۰ دلار، بخش صادراتی برتر بودند. پس از آن ماشین‌آلات و تجهیزات برقی با ۳۳۵,۹۰۳,۰۰۰ دلار و سوخت‌ها و روغن‌های معدنی با ۲۹۶,۹۷۵,۰۰۰ دلار قرار داشتند.

در ازمیر، سوخت‌ها و روغن‌های معدنی با ۲۹۲,۴۵۴,۰۰۰ دلار در رتبه اول صادرات قرار گرفتند. پس از آن دیگ‌های بخار و ماشین‌آلات با ۱۸۳,۵۶۹,۰۰۰ دلار و آهن و فولاد با ۱۸۰,۱۹۸,۰۰۰ دلار قرار گرفتند.

کشورهای برتر صادراتی از بین ۳ استان برتر

بیشترین صادرات استانبول در این مدت به کشورهای  سوئیس با ۹۸۶,۱۰۱,۰۰۰ دلار،آمریکا با ۴۷۹,۷۲۷,۰۰۰ دلار و امارات متحده عربی با ۳۳۶,۴۲۰,۰۰۰ دلار قرار گرفتند.

بیشترین صادرات کجاعلی نیز به بریتانیا با ۳۰۴,۹۱۰,۰۰۰ دلار بود. پس از آن آلمان با ۲۸۰,۵۹۱,۰۰۰ دلار و آمریکا با ۱۷۹,۴۰۰,۰۰۰ دلار قرار داشتند.

آلمان با ۱۷۷,۶۵۲,۰۰۰ دلار بالاترین مقصد صادرات ازمیر بود. پس از آن آمریکا با ۱۶۹,۱۲۶,۰۰۰ دلار و اسپانیا با ۱۴۴,۸۲۴,۰۰۰ دلار قرار داشتند.

امضای تفاهم نامه همکاری میان ترکیه و دانمارک در زمینه استفاده از توریم

موسسه تحقیقات انرژی، هسته‌ای و معدنی ترکیه سازمانی وابسته به وزارت انرژی و منابع طبیعی، تفاهم‌نامه‌ای را با حضور وزیر انرژی ترکیه با شرکت کپنهاگ اتمیکس مستقر در دانمارک امضا کرد تا امکان استفاده از توریم، یکی از مواد اولیه انرژی هسته‌ای، در فناوری‌های نوآورانه را فراهم کند. ترکیه با این شرکت دانمارکی برای استفاده از توریم در فناوری هسته‌ای همکاری می‌کند.

طبق بیانیه‌ای وزارت انرژی ترکیه، این تفاهم‌نامه مطالعات مربوط به استفاده از توریم در فناوری‌های هسته‌ای نسل بعدی را تسهیل خواهد کرد. هدف از این مطالعات تولید ترکیبات توریم با استفاده از منابع داخلی است.

این تفاهم‌نامه، مشارکت ذینفعان و محققان صنعت و فناوری داخلی را در فرآیند استفاده از منابع توریم ترکیه در فناوری‌های هسته‌ای با ارزش افزوده بالا تضمین می‌کند. یکی از حوزه‌های اولویت‌دار مطالعات، فعالیت‌های تحقیق و توسعه و توسعه پروژه با هدف تولید توریم در ترکیه به شکلی مناسب برای استفاده در فناوری‌های نسل بعدی راکتورهای هسته‌ای، به ویژه راکتورهای نمک مذاب، خواهد بود.

در این زمینه، هدف تولید ترکیبات توریم مطابق با استانداردهای سوخت هسته‌ای با استفاده از منابع داخلی و تبدیل ترکیه به یک تأمین‌کننده بین‌المللی مؤثر در این زمینه است.

شرکت کپنهاگ اتمیکس مستقر در دانمارک، در حال انجام مطالعات تحقیق و توسعه روی راکتورهای نمک مذاب است، یکی از مفاهیم راکتور نسل چهارم که می‌تواند استفاده از توریم را در چرخه سوخت هسته‌ای امکان‌پذیر کند. این شرکت دانمارکی، با تمرکز بر مفهوم راکتور نمک مذاب مدولار خود به نام "هسته پیاز"، این فناوری را از نظر زیرساخت‌های تحقیقاتی، منابع انسانی و قابلیت‌های صنعتی ترکیه در چارچوب همکاری خود با TENMAK ارزیابی خواهد کرد.

پس از مراسم امضا، بایراکتار وزیر انرژی ترکیه در سخنانی در مورد یادداشت تفاهم مزبور اظهار داشت که علاوه بر راکتورهای بزرگ، راکتورهای کوچک مدولار که به عنوان عصر جدید فناوری هسته‌ای توصیف می‌شوند نیز به سرعت در حال توسعه هستند. بایراکتار با بیان اینکه بسیاری از کشورها در سراسر جهان در حال تلاش برای توسعه این فناوری هستند، افزود: ترکیه نیز در این زمینه فعالیت‌های قابل توجهی دارد و بسیاری از پروژه‌ها به صورت موازی در حال اجرا هستند. سرمایه‌گذاران در ترکیه در تلاشند تا این پروژه‌ها را به طور مشترک با نهادهای دولتی ما انجام دهند. بایراکتار با تأکید بر اینکه یادداشت تفاهم امضا شده بین TENMAK و Copenhagen Atomics یک ویژگی منحصر به فرد دارد، اظهار داشت: در راکتورهای مدولار کوچک، سوخت توریم در فناوری برجسته است. توریم در ترکیه فراوان است و بنابراین اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا ما معتقدیم که این فناوری وابستگی ما به منابع خارجی برای سوخت را از بین می‌برد. امیدوارم این همکاری نتیجه بدهد و کار در این زمینه در نهایت منجر به یک محصول تجاری شود. این همکاری مهم است زیرا شامل سوخت متفاوتی، به ویژه توریم، می‌شود.

گرانی، تورم و افزایش شدید بدهی شهروندان ترک به بانک ها و موسسات مالی

در یک محیط با تورم بالا، شهروندانی که درآمدشان در حال کاهش و هزینه‌ها در حال افزایش است، با بدهی‌هایی زندگی می‌کنند که هفته به هفته رکوردشکنی می‌کنند. بدهی وام‌های شخصی و کارت‌های اعتباری شهروندان ترکیه ای به بانک‌ها و موسسات مالی در هفته ۲۱ تا ۲۸ آگوست سالجاری میلادی ۱۳۰ میلیارد لیر ترکیه افزایش یافت و به ۷ تریلیون و ۲۸۴ میلیارد لیر ترکیه رسید.

ترکیه اجرای یک برنامه اقتصادی جدید را در نیمه دوم سال ۲۰۲۳ آغاز کرد. در چارچوب این برنامه که هدف آن کاهش تورم است، درآمد شهروندان برای کنترل تقاضا سرکوب شد. با این حال، تورم به سطح مطلوب کاهش نیافته و مسیر بالای خود را حفظ کرده است. در حالی که قیمت انواع کالاها و خدمات افزایش یافته است، هزینه‌های شهروندانی که درآمدشان کاهش یافته است، به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

در برنامه میان‌مدت جدید سال‌های 2027-2029 که چند روز اعلام شد، پیش‌بینی تورم برای سال 2026 مورد تجدیدنظر قرار گرفته است. تخمین قبلی 16 درصد به 28.4 درصد افزایش یافته است. هدف تورم تک رقمی نیز به سال 2029 موکول شده است. طبق این برنامه، پیش‌بینی تورم سال 2029، 9 درصد است.

در این شرایط، شهروندان با افزایش بدهی، زندگی خود را اداره می‌کنند.

در طول هفته 21 تا 28 آگوست 2026، بدهی وام‌های شخصی با 30.9 میلیارد لیر به 3 تریلیون و 645 میلیارد لیر و بدهی کارت‌های اعتباری با 99 میلیارد لیر به 3 تریلیون و 639 میلیارد لیر افزایش یافت.

بدهی وام‌های شخصی و کارت‌های اعتباری مصرف‌کنندگان از ابتدای سال در مجموع 1 تریلیون و 425 میلیارد لیر ترکیه افزایش یافته است. 606 میلیارد لیر از این افزایش مربوط به وام‌های شخصی و 819 میلیارد لیر مربوط به بدهی کارت‌های اعتباری بوده است. وام‌های شخصی 20 درصد و بدهی کارت‌های اعتباری 29 درصد افزایش یافته است.