حرکت پاکستان برای احیای شرکت هواپیمایی ملی (PIA) پس از خصوصی‌سازی

کنسرسیوم به رهبری عارف حبیب برنامه‌ای برای احیای این شرکت از طریق افزایش ناوگان به حدود 60 فروند هواپیما، بازسازی ساختار مدیریتی و توسعه مسیرهای پروازی تدوین کرده است. در همین راستا، محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در دیدار با برندن نلسون، رئیس بوئینگ گلوبال، درباره خرید 16 فروند هواپیمای جدید برای PIA مذاکره کرد و دو طرف بر تسریع در نهایی‌سازی توافق خرید تأکید کردند. اجرای موفق این برنامه علاوه بر تأمین ناوگان جدید، نیازمند اصلاح ساختار هزینه‌ها، بهبود بهره‌وری عملیاتی و تقویت مدیریت شرکت برای بازگشت پی آی ای به جایگاه منطقه‌ای خود است.

شرکت هواپیمایی بین‌المللی پاکستان (PIA) پس از سال‌ها زیان‌دهی، کاهش تعداد هواپیماهای عملیاتی و از دست دادن بخشی از جایگاه خود در بازارهای منطقه‌ای، وارد مرحله جدیدی از بازسازی شده است. کنسرسیوم به رهبری عارف حبیب که کنترل مدیریتی این شرکت را پس از فرآیند خصوصی‌سازی در اختیار گرفته، برنامه‌ای بلندمدت برای نوسازی ناوگان، بهبود مدیریت و افزایش ظرفیت عملیاتی PIA تدوین کرده است. بر اساس اعلام عارف حبیب، هدف این است که ناوگان این شرکت طی یک دوره چندساله به حدود 60 فروند هواپیما افزایش یابد.

عارف حبیب، رئیس کنسرسیوم خریدار PIA، اعلام کرده است که فرآیند بازسازی ساختار این شرکت در حال انجام است و یکی از اولویت‌های اصلی، انتخاب تیم مدیریت ارشد جدید و ایجاد تغییرات مدیریتی برای افزایش بهره‌وری عملیاتی است. وی تأکید کرده است که با ورود هواپیماهای جدید و استقرار مدیریت حرفه‌ای، عملکرد PIA به شکل محسوسی بهبود خواهد یافت. به گفته وی، PIA یک کسب‌وکار دارای ظرفیت سودآوری است و مشکلات گذشته این شرکت بیشتر ناشی از ضعف مدیریت، ساختار هزینه‌ای و محدودیت‌های عملیاتی بوده است.

بر اساس برنامه اعلام‌شده، ناوگان PIA که در حال حاضر حدود 30 هواپیما دارد، باید به‌صورت مرحله‌ای توسعه یابد. از این تعداد، تنها حدود 18 فروند در مقطع فعلی فعال بوده‌اند و چند فروند نیز در فرآیند تعمیر و نگهداری قرار دارند. مدیریت جدید قصد دارد با بازگرداندن هواپیماهای زمین‌گیر به چرخه عملیاتی، تعداد هواپیماهای فعال را افزایش داده و سپس با خرید هواپیماهای جدید، ظرفیت ناوگان را در بلندمدت به حدود 60 فروند برساند. برخی گزارش‌ها نیز از هدف‌گذاری افزایش ناوگان به حدود 64 فروند طی هشت سال آینده خبر داده‌اند.

در همین چارچوب، مذاکرات برای خرید هواپیماهای جدید از شرکت بوئینگ آغاز شده است. محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در دیدار با برندن نلسون، رئیس بوئینگ گلوبال، در واشنگتن درباره خرید 16 فروند هواپیمای جدید برای PIA گفت‌وگو کرد. در این نشست که با حضور نمایندگان مدیریت جدید PIA برگزار شد، دو طرف گزینه‌های مختلف خرید را بررسی کرده و بر تلاش برای نهایی کردن بهترین توافق تجاری در سریع‌ترین زمان ممکن تأکید کردند. این خرید بخشی از برنامه گسترده‌تر نوسازی ناوگان و افزایش توان رقابتی PIA در مسیرهای داخلی و بین‌المللی خواهد بود.

خصوصی‌سازی PIA نقطه آغاز این برنامه تحول محسوب می‌شود. کنسرسیوم به رهبری عارف حبیب در دسامبر 2025 با خرید 75 درصد سهام شرکت به ارزش حدود 135 میلیارد روپیه (حدود 482 میلیون دلار) کنترل این شرکت را به دست گرفت. ارزش‌گذاری کل شرکت در این فرآیند حدود 180 میلیارد روپیه (حدود 643 میلیون دلار) اعلام شد. این اقدام پس از سال‌ها زیان‌دهی PIA انجام شد؛ شرکتی که طبق گزارش‌ها بیش از 2.8 میلیارد دلار زیان انباشته داشته است.

بر اساس توافق خصوصی‌سازی، کنسرسیوم خریدار علاوه بر پرداخت مبلغ خرید، متعهد به تزریق منابع مالی جدید برای بازسازی شرکت شده است. در مرحله نخست، حدود 80 میلیارد روپیه به عنوان سرمایه جدید وارد PIA خواهد شد تا برای توسعه ناوگان، گسترش شبکه پروازی، بهبود خدمات و تقویت وضعیت مالی شرکت استفاده شود. همچنین در مراحل بعدی، سرمایه‌گذاری‌های بیشتری برای حمایت از برنامه تحول بلندمدت شرکت پیش‌بینی شده است.

هدف اصلی این برنامه، بازگرداندن PIA به جایگاه گذشته خود در بازار حمل‌ونقل هوایی منطقه است. این شرکت در سال‌های گذشته به دلیل مشکلات مالی، محدودیت در تأمین هواپیما، مسائل مدیریتی و کاهش استانداردهای عملیاتی، بسیاری از مسیرهای بین‌المللی خود را از دست داده بود. مدیریت جدید تلاش دارد با افزایش تعداد هواپیماهای فعال، بهبود خدمات و توسعه مسیرهای خارجی، دوباره سهم PIA را در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی افزایش دهد.

با این حال، کارشناسان معتقدند موفقیت این برنامه تنها به خرید هواپیما وابسته نیست. هزینه بالای سوخت، بهره‌وری پایین عملیاتی، ساختار هزینه‌ای سنگین، رقابت شدید شرکت‌های هواپیمایی منطقه‌ای، نیاز به رعایت استانداردهای ایمنی بین‌المللی و اصلاح مدل مدیریتی از جمله چالش‌های اصلی پیش روی PIA خواهد بود. افزایش ناوگان بدون اصلاحات بنیادی در مدیریت و عملیات می‌تواند فشار مالی جدیدی بر شرکت ایجاد کند.

در مجموع، برنامه توسعه ناوگان PIA را می‌توان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های تحول در بخش حمل‌ونقل پاکستان پس از خصوصی‌سازی دانست. خرید هواپیماهای جدید، جذب مدیریت حرفه‌ای و تزریق سرمایه می‌تواند فرصت تازه‌ای برای احیای این شرکت فراهم کند، اما موفقیت نهایی آن به توانایی مدیریت جدید در اجرای اصلاحات عملیاتی، کنترل هزینه‌ها و بازگرداندن اعتماد مسافران و بازارهای بین‌المللی بستگی خواهد داشت.

- PIA’s fleet will be expanded to 60 aircraft: Arif Habib,https://www.brecorder.com/news/40430459/pias-fleet-will-be-expanded-to-60-aircraft-arif-habib?shem=dsdf,sharefoc,agadiscoversdl,,sh/x/discover/m1/4

- Naqvi, Boeing chief discuss acquisition of 16 aircraft for PIA, https://www.geo.tv/latest/673385-naqvi-boeing-chief-discuss-acquisition-of-16-aircraft-for-pia?shem=dsdf,sharefoc,agadiscoversdl,,sh/x/discover/m1/4

- Pakistan minister, Boeing chief discuss acquisition of 16 aircraft for PIA, https://www.arabnews.pk/node/2651241/pakistan