آیا درگیری خاورمیانه می‌تواند برای بندر گوادر مفید باشد؟

تلاش اسلام‌آباد برای تبدیل گوادر به عنوان یک مرکز تجارت منطقه‌ای، در شرایط کنونی ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی است. این بحران پرسش هایی را در مورد امنیت مسیرهای سنتی دریایی در خلیج فارس مطرح کرده و شرکت‌های کشتیرانی را به بررسی مسیرهای جایگزین واداشته است.

اگرچه تنگه هرمز همچنان برای تجارت انرژی جهانی ضروری است، اما افزایش ریسک‌های امنیتی ناگزیر کسب‌وکارها را به تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تأمین و جستجوی نقاط ترانزیت جایگزین تشویق می‌کند. پاکستان در تلاش است تا گوادر را به عنوان یکی از این جایگزین‌ها به عنوان یک بندری عمیق و کم ترافیک در خارج از گلوگاه خلیج فارس با دسترسی مستقیم به دریای عرب معرفی کند. در این زمینه، کاهش اخیر تعرفه‌های بندری صرفاً یک بسته تشویقی تجاری معمول نبوده؛ بلکه نشان‌دهنده تلاش گسترده‌تری برای بهره‌برداری از پویایی‌های ژئوپلیتیکی در حال تغییر است.

این مشوق‌ها از جمله کاهش هزینه‌های پهلوگیری کشتی، ترانزیت و افزایش مدت انبارداری رایگان کالاها و غیره – آشکارا با هدف جذاب کردن گوادر از نظر تجاری برای شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی طراحی شده‌اند. به نظر می‌رسد اسلام‌آباد دریافته است که گوادر نمی‌تواند صرفاً با لفاظی یا پیوند با سیپک به عنوان یک بندر رقابتی و پایدار ظهور کند. بلکه ابتدا باید از نظر اقتصادی برای سرمایه گذاران رقابتی شود. با این حال این تصور که بی‌ثباتی منطقه‌ به طور خودکار به دستاوردهای اقتصادی برای گوادر منجر خواهد شد، نیازمند بررسی دقیق است. بحران‌های ژئوپلیتیکی می‌توانند فرصت‌هایی ایجاد کنند، اما به همان راحتی می‌توانند نقاط ضعف ساختاری موجود را نیز تشدید کنند. بزرگترین چالش گوادر در ضعف اتصال، اکوسیستم‌های صنعتی ضعیف، زیرساخت‌های پشتیبانی ناکافی و نگرانی‌های امنیتی مداوم نهفته است. بنادر به دلیل پایین بودن تعرفه‌ها یا بی‌ثباتی منطقه به قطب‌های منطقه‌ای تبدیل نمی‌شوند. آنها زمانی به قطب تبدیل می‌شوند که در شبکه‌های لجستیکی کارآمد با پشتیبانی جاده، راه‌آهن، انبارداری و سیستم‌های صنعتی قابل اعتماد ادغام شوند. با وجود سال‌ها لفاظی رسمی، گوادر هنوز فاقد بسیاری از این پیوندهای ضروری در مقیاس گسترده است. کریدورهای تجاری به افغانستان و آسیای مرکزی نیز همچنان با پیچیدگی‌های امنیتی سیاسی روبرو هستند. در نتیجه این ایده که گوادر می‌تواند به سرعت ترافیک قابل توجهی از حمل و نقل را در شرایط فعلی منطقه‌ای جذب کند، بیش از حد خوش‌بینانه است. ماندگاری طولانی‌مدت این بندر به توانایی آن در اتصال منطقه‌ای پاکستان به غرب چین، آسیای مرکزی و حتی آفریقا بستگی دارد. از این منظر، آینده گوادر نه تنها به اقتصاد دریایی، بلکه به دیپلماسی نیز گره خورده است.

منبع: گزارش روزنامه داون