اقتصاد ویتنام در سال 2021

اقتصاد ویتنام در سال 2021 مانند بسیاری از کشورها به شدت از شیوع ویروس کرونا متاثر شد. هر چند بسیاری از اقتصاددانان و موسسات مالی و اقتصادی، رشد اقتصادی این کشور برای سال 2021 را 6 تا 7 درصد پیش‌بینی کرده بودند، اما شیوع گسترده ویروس کرونا در این کشور و اعمال مقررات قرنطینه‌ای بسیار شدید و تعطیلی 4 ماهه فعالیت‌های اقتصادی و کسب و کارها در شهر هوشی‌مین و دو ماه در شهر هانوی، رشد اقتصادی این کشور را دستخوش تغییراتی متفاوت از پیش‌بینی‌ها نمود. علیرغم صدمات اقتصاد ویتنام ناشی از شیوع کرونا در سال 2021، دولت این کشور رشد اقتصادی 6 الی 6.5 درصدی را برای اقتصاد این کشور در سال 2022 هدفگذاری نموده است. دولت این کشور برای رسیدن به اهداف یادشده، سه محور مهم از جمله احیا و ارتقاء تولید و تقویت صادرات، افزایش سرعت پرداخت در سرمایه‌گذاری عمومی (هزینه‌های عمرانی) و تامین مالی از منابع مشارکت عمومی-خصوصی جهت توسعه زیرساخت ها بویژه زیرساخت های استراتژیک را تعیین نموده‌ است.

با توجه به دستاورد­های قابل توجه اقتصاد ویتنام در سال 2020 و رشد مطلوب اقتصاد آن در اوایل 2021، بسیاری از  اقتصاددان و موسسات اقتصادی، رشد تولید ناخالص ویتنام را در سال 2021 حدود 6 الی 7 درصد پیش‎‌‎‌بینی کرده بودند. اما شناسایی و شیوع سویه دلتای ویروس کرونا در ویتنام در ماه می سال 2021 میلادی و سرعت گسترش آن، منجر به محدود شدن فعالیت‌های اقتصادی در بسیاری از استان­ها و شهرهای این کشور و همچنین باعث بسته شدن کارخانه‌ها، شرکت‌ها، شکست زنجیره تامین و عرضه و مشکلات متعدد برای اقتصاد و معیشت ویتنامی ­ها گردید. در نتیجه آن، تحقق تمامی هدف گذاری‌ها و پیش‌بینی­ های مثبت و امیدارکننده‌ای که توسط اقتصاددانان و سیاستمداران ویتنامی در اواخر 2020 و اوایل 2021 ارایه شده بود، غیر ممکن گردید. از جمله اتفاقات مهم اقتصادی ناشی از شیوع کرونا در سال جاری میلادی، رشد اقتصادی منفی 6 درصدی تولید ناخالص داخلی این کشور در سه ماهه سوم سال جاری میلادی بود که برای اولین بار از سال 2000 به بعد، اقتصاد این کشور آنرا تجربه می‌نمود.  

با توجه به شرایط پیش آمده در این سال و به منظور مقابله با آن و بازگشت به روند مثبت تحولات اقتصادی، مقامات ویتنام سیاست­های جدیدی از جمله دیپلماسی واکسن، واکسیناسیون سریع و گسترده جمعیت و سازگاری ایمن با همه گیری کووید-19 تحت عنوان «زندگی عادی جدید» را اجرا نمود.

گزارش وزارت بهداشت ویتنام نشان می‌دهد که تا پایان 28 دسامبر 2021، این کشور بیش از 192 میلیون دوز واکسن کرونا را دریافت کرده است که از این میزان، بیش از 96 میلیون دوز واکسن توسط دولت خریداری و 95 میلیون دوز توسط کشورهای جهان به ویتنام اهدا شده است[1]. تا پایان 4 ژانویه 2022، قریب به 78 میلیون نفر دوز اول، نزدیک به 70 میلیون نفر دوز دوم و بیش از 7 میلیون نفر دوز سوم واکسن کرونا را تزریق کرده ­اند و مجموع واکسن‌های تزریق شده در این کشور به 155 میلیون دوز رسید[2].

 در انتهای سال 2021 میلادی، اقتصاد این کشور در نتیجه برنامه واکسیناسیون گسترده و سیاست «زندگی عادی جدید» و رفع محدودیت های کرونایی بصورت تدریجی، روند مثبتی به خود گرفت. در سه ماهه چهارم، رشد تولید ناخالص ویتنام مثبت شده و  به 5.22 درصد رسید. در نتیجه، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2021 به 2.58 درصد رسید. در این سال، حجم تجارت خارجی این کشور به 668.5میلیارد دلار بالغ گردید که نسبت به سال گذشته حدود  22.6 درصد افزایش یافته است.

دولت ویتنام در تلاش است تا وضعیت اقتصادی و اجتماعی این کشور در سال 2022 را احیا و بهبود بخشد. معاون نخست وزیر ویتنام، آقای لی مین خای (Le Minh Khai) اظهار نموده است دولت همزمان با برنامه‌ها و سیاست مبارزه با پاندمی‌کووید 19، برنامه احیا و توسعه اقتصادی و اجتماعی را در سال 2022 دنبال نموده و هدفگذاری رشد تولید ناخالص داخلی ویتنام برای سال 2022 را حدود 6 الی 6.5 درصد اعلام نموده است.

شاخص­های اقتصادی اصلی در سال 2021 :

• رشد تولید ناخالص داخلی (GDP): 2.85 درصد
• رشد GDP بخش کشاورزی، جنگلداری و شیلاتی: 2.9 درصد
• رشد GDP بخش صنعت، معدن و ساخت و ساز: 4.05درصد
• رشد GDP بخش خدمات: 1.22 درصد زیر صفر
• شاخص قیمت مصرف کننده : 1.8 درصد
• نرخ بیکاری: 3.22 درصد

نمودار 1: نرخ رشد GDP ویتنام از سال 2011 الی 2021 میلادی

نمودار 2: نرخ رشد GDP ویتنام در مقاطع سه ماهه در سال 2021

نمودار 3: سهم بخش‌های مختلف اقتصادی ویتنام در سال 2021 و 2020 (درصد)

تجارت خارجی

 واردات و صادرات کالاها

نمودار 4: حجم تجارت خارجی ویتنام در سال 2021  در مقایسه با سال­های قبل

نمودار 5: شرکای مهم تجاری ویتنام در سال 2021

نمودار 6: اقلام عمده صادراتی ویتنام به بازارهای جهان در سال 2021 و مقایسه با سال 2020

نمودار 7: ساختار اقلام صادراتی ویتنام در سال 2021

نمودار 8:  اقلام عمده وارداتی ویتنام از جهان در سال 2021 و مقایسه با مدت مشابه 2020

نمودار 9: ساختار اقلام وارداتی ویتنام 2021

 واردات و صادرات خدمات

صادرات بخش خدمات ویتنام در سال 2021 به رقم 3.67 میلیارد دلار رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بالغ بر 51.7 درصد کاهش یافته است. میزان واردات آن در سال 2021 حدود 19.41 میلیارد دلار گزارش شده است که نسبت به سال پیش از آن حدود 8.5 درصد رشد داشته است. بنابراین کسر تجاری این بخش حدود 15.37 میلیارد دلار می‌باشد.

وضعیت تشکیل شرکت­های جدید و مجموع شرکت­های ورشکست شده در ویتنام

 نمودار 10: وضعیت تاسیس شرکت­های جدید و شرکت­های تعطیل شده در ویتنام

حدود 117 هزار شرکت جدید در سال 2021، در ویتنام تاسیس شد که نسبت به سال قبل حدود 13.4 درصد کاهش یافته است. همچنین، بیش از 120 هزار شرکت به حالت تعلیق، در حال انتظار انحلال یا منحل شده‌اند. این میزان نسبت به سال گذشته حدود 18 درصد افزایش نشان می‌دهد.

 سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ویتنام 2021

ویتنام در سال 2021، حدود 31.15 میلیار دلار سرمایه‌گذاری خارجی جذب کرده است. این میزان نسبت به سال گذشته حدود 9.2 درصد رشد نشان می‌دهد.

نمودار 11:  حجم سرمایه‌گذاری خارجی در ویتنام دوره 2021-2017

سرمایه‌گذاری محقق شده در این کشور در سال گذشته نیز به حدود 19.47 میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال پیش، حدود 1.2 درصد کاهش یافته است.

نمودار 12:  سرمایه ثبت شده و سرمایه محقق شده در فاصله سالهای 2021-2017

* منظور از سرمایه ثبت شده، سرمایه سرمایه گذاران و وام ­های اخذ شده از بانک­ها می‌باشد.

** منظور از سرمایه‌گذاری محقق شده سرمایه تامین شده از سوی سرمایه گذاران و نه منابع مالی غیر از آن می‌باشد. 

بر اساس گزارش وزارت برنامه­ ریزی و سرمایه­ گذاری ویتنام، در سال 2021، تعداد 106 کشور خارجی در این کشور سرمایه‌گذاری نموده‌اند. بزرگترین سرمایه­ گذار خارجی در ویتنام در سال گذشته، سنگاپور با سهم حدود 34 درصد مجموع سرمایه‌گذاری خارجی ویتنام می‎باشد. سرمایه‌گذاری سنگاپور در ویتنام در سال 2021 نزدیک به 11 میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال 2020، حدود 19 درصد افزایش یافته است[3].

نمودار 13: سرمایه­ گذاران برتر در ویتنام در سال 2021

در حال حاضر، تعداد 34,527 پروژه سرمایه‌گذاری خارجی در ویتنام مجوز فعالیت دریافت نموده‌اند. مجموع سرمایه‌گذاری خارجی در این کشور از سال 1988 تا پایان سال 2021 به رقم 408.1 میلیارد دلار رسیده­ است.

بخش تولید و فرآوری در میان 18 حوزه­ جذب سرمایه­ گذاری خارجی ویتنام، بیشترین سرمایه ­گذاری خارجی را در سال 2021 به خود جذب کرد. حجم سرمایه‌گذاری خارجی این بخش 18.1 میلیارد دلار بوده که 58 درصد کل سرمایه ­گذاری خارجی ویتنام در سال گذشته را تشکیل می‌دهد. پس از آن، بخش­ تولید و توزیع برق، گاز و آب رتبه دوم را با جذب حدود 5.7 میلیارد دلار دارا می‌باشد. بخش­های املاک و مستغلات؛ عمده و خرده فروشی به ترتیب با جذب 2.6 میلیار دلار و 1.4 میلیارد دلار رتبه سوم و چهارم را به خود اختصاص داده‌اند.

نمودار 14: ساختار سرمایه‌گذاری خارجی در ویتنام

سرمایه­ گذاری ویتنام در خارج از کشور

سرمایه‌گذاری ویتنام در خارج از این کشور در سال 2021 با رشد منفی مواجه گردیده است. هرچند در سال گذشته حدود 401.1 میلیون دلار در پروژه‌های جدید توسط ویتنامی ­ها سرمایه­ گذاری شده، لیکن حدود 776 میلیون دلار از پروژه‌های سرمایه‌گذاری شده قبلی خارج گردیده است.  

 کاهش سرمایه­ گذاری گروه نفت و گاز ویتنام (پترو ویتنام Petro Vietnam) در پروژه اکتشاف نفت در روسیه، دلیل اصلی کاهش سرمایه‌گذاری ویتنام در خارج از این کشور می‌باشد. در ماه دسامبر 2020، پترو ویتنام قریب به 1.2 میلیارد دلار از سرمایه‌گذاری خود در پروژه اکتشاف نفت در روسیه را کاهش داد. بنابراین مجموع سرمایه‌گذاری ویتنام در خارج از کشور در سال 2021 حدود منفی 366.9 میلیون دلار بوده که در مقایسه با سال 2020 حدود 1.6 کاهش یافته‌ است. چنانچه میزان کاهش سرمایه­ گذاری پترو ویتنام احتساب نشود، حجم کل سرمایه‌گذاری ویتنام در خارج از کشور به حدود 828.7 میلیون دلار خواهد رسید[4].

نمودار 15: سرمایه‌گذاری ویتنام در خارج از کشور 2021

در میان 26 کشور مقصد سرمایه‌گذاری ویتنام، آمریکا با جذب 307.3 میلیون دلار سرمایه گذاری ویتنامی ­ها رتبه اول را به خود اختصاص داده است. پس از آن،  سنگاپور، کامبوج و رژیم صهیونیستی در رتبه­ های بعدی قرار دارند.

نمودار 16: کشورهای مقصد سرمایه گذاری ویتنام در سال 2021

تعداد مسافران خارجی

حدود 157 هزار خارجی در سال 2021 وارد ویتنام شدند که از این نظر نسبت به سال 2020 و 2019 به ترتیب با کاهش 95.9 درصد و 99.1 درصد مواجه بوده است. بیشتر افراد وارد شده به این کشور در این مدت که همزمان با اجرای محدودیت‌های شدید قرنطینه‌ایی کرونا بوده است؛ متخصصین، تکنیسین‌ها و نیروی کار ماهر در پروژه ­های ویتنام هستند.

 هدف‌گذاری شاخص های کلان اقتصادی توسط دولت ویتنام برای سال 2022 به شرح ذیل می‌باشد:

شاخص­ها هدف­گذاری 2022 رشد تولید ناخالص داخلی 6 الی 5/6 درصد سرانه تولید ناخالص داخلی 3900 دلار سهم بخش تولید و فرآورد در تولید ناخالص داخلی 5/25 الی 8/25 درصد متوسط رشد شاخص قیمت مصرف کننده CPI 4 درصد رشد بهره ­وری نیروی کار 5/5 درصد

دولت این کشور برای رسیدن به اهداف­های یادشده، سه محور مهم از جمله احیا و ارتقاء تولید و تقویت صادرات، افزایش سرعت پرداخت در سرمایه‌گذاری عمومی (هزینه‌های عمرانی) و تامین مالی از منابع مشارکت عمومی-خصوصی جهت توسعه زیرساخت­ها بویژه زیرساخت­های استراتژیک را تعیین نموده‌ است. علاوه بر این، احیا و تثبیت بازار کار، ایجاد شغل و بهبود درآمدها و معیشت مردم نیز در اولویت دولت ویتنام قرار گرفته است.  

اقتصاددانان و موسسات مالی و اقتصادی ویتنامی و جهانی درباره احتمال احیای اقتصادی ویتنام در سال 2022 خوشبین هستند. آنها معتقدند ویتنام می‌توانند به هدف خود برسد[5].

[1]https://moh.gov.vn/tin-tong-hop/-/asset_publisher/k206Q9qkZOqn/content/viet-nam-ve-ich-som-ve-tiem-vaccine-covid-19-trai-ngot-trong-cuoc-chien-chong-ai-dich

[2]https://moh.gov.vn/tin-tong-hop/-/asset_publisher/k206Q9qkZOqn/content/ngay-5-1-ca-nuoc-co-17-017-ca-mac-covid-19-ha-noi-van-nhieu-nhat-voi-2-505-ca?inheritRedirect=false&redirect=https%3A%2F%2Fmoh.gov.vn%3A443%2Ftin-tong-hop%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_k206Q9qkZOqn%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Drow-0-column-2%26p_p_col_count%3D1

[3]https://fia.mpi.gov.vn/Detail/CatID/f3cb5873-74b1-4a47-a57c-a491e0be4051/NewsID/5d476094-8272-4d9d-b810-1609ce7b67b3/MenuID

[4]https://vietnambiz.vn/dau-tu-ra-nuoc-ngoai-cua-viet-nam-giam-gan-370-trieu-usd-do-mot-du-an-cua-pvn-giam-von-20211230152911224.htm

[5]https://en.vietnamplus.vn/sputnik-experts-upbeat-about-vietnams-economic-growth-2022/219845.vnp