سیاست های ناموفق مودی در قبال چابهار

تنها راه اصلاح و موفقیت در تحولات مرتبط به چابهار همکاری همه جانبه هند با کشورهای چین، پاکستان، افغانستان، ایران و سایر کشورهای منطقه در خصوص طرح های مواصلاتی است. ( صحت اطلاعات و تحلیل های مندرج در این مقاله بر عهده نویسنده آن می باشد )

سایت دی وایر مقاله ای با عنوان فوق از سودیندرا کولکارنی مشاور آتال بیهاری واجپایی نخست وزیر پیشین هند را به چاپ رساند. در این مقاله نویسنده تحولات اخیر منطقه امضای قرارداد اخیر ایران و چین را شکست هند در چابهار می خواند.

وی در ابتدای مقاله با اشاره صریح و مستقیم به هدف اصلی خود می نویسد: تنها راه اصلاح و موفقیت در تحولات مرتبط به چابهار همکاری همه جانبه هند با کشورهای چین، پاکستان، افغانستان، ایران و سایر کشورهای منطقه در خصوص طرح های مواصلاتی است.

وی معتقد است در صورتیکه هند نسبت به طرح های مشارکتی و ارتباط سازی  اقتصادی، تجاری و مسافرتی با کشورهای همسایه، منطقه، آسیای میانه و حتی اوراسیا جدی است، در برهه ای از زمان آینده باید با چین در طرح ابتکار کمربند و جاده همکاری کند.

نویسنده همچنین با معرفی طرح جاه طلبانه «ابتکار کمربند و جاده» که با هدف مدرن سازی امکانات زیرساختی، جاده، ریل، بنادر و نیروگاه‌های انرژی و صنعتی و اتصال چین به آسیا، آفریقا و اروپا انجام شده است، آنرا حقیقتی می خواند که هند قادر به بی توجی بدان نیست. تاریخچه ی هفت ساله ی این طرح بزرگ که در سال 2013 توسط شی جین پینگ رئیس جمهور چین از آن رونمایی شد، کاستی‌ها و کمی‌هایی را هم در ساختار طرح و هم در شیوه اجرا داشته است.

با این حال، چینی‌ها با استفاده از آزمون و خطا ، آزمایش های خود را اجرا نموده و از اشتباهات خود عبرت می‌گیرند و بازخوردهای داخلی و جهانی را اعمال می‌کنند، اما هرگز آن [طرح های مورد نظر خود] را طرد نمی‌کنند، بلکه با جدیت و صلابتی قوی تر [مانند دیوار چین که در گذشته شاهد آن بودیم) طرح های خود را پیش می‌برند.

بنابراین نکات، در صورتیکه هند خواهان معرفی خود به عنوان یکی از سرمایه گذاران و همچنین یک کشور ذینفع از شبکه‌های مواصلاتی و همکاری‌های منطقه ای در برنامه‌های آینده آسیا باشد، نمی‌تواند چین را دور بزند.

آنچه هند و چین به طور دستجمعی می‌توانند بدان نایل گردند، بسیار باارزش تر از تلاش های انفرادی است. [با این حال] دولت مودی با ایستادگی نسبت به این منطق، سعی داشته است تا طرح مواصلاتی جداگانه ای با ایران داشته باشد.

و در مشارکت با ایران به طور حیرت آوری نسبت به خواسته‌های ایران بی تفاوتی فاحشی نشان داده است. این امر از امتناع ورزیدن نسبت به محکوم کردن تهدیدهای نظامیِ غیراخلاقی ایالات متحده و تحریم های سنگین اقتصادی آمریکا علیه ایران هویدا است. این تحریم ها فشارهای سنگینی بر رفاه و معیشت مردم و برادران ایرانی ما داشته است.

در نتیجه همانگونه که پیش بینی می‌شد، هند متحمل خسارت های و موانع بزرگی در چابهار شد. این صریحاً زنگ خطری برای مودی و مشاوران او است.

نویسنده با اشاره به حرکات یوگا، سیاست های هند در قبال چابهار را به گرفتن سمت چپ چانه یا بینی با دست چپ منتها از بالای سر تشبیه نموده است.

وی صریحاً تاکید دارد که نقشه ی مودی برای دور زدن پاکستان و چین و اجتناب این دو کشور هرگز موثر و موفق نخواهد شد.

تلاش مودی برای معرفی یوگا قطعاً با تلاش برای دسترسی به تمدن‌های همسایه یعنی افغانستان از مسیر طولانی چابهار استفاده کرده است.

اتصال «مومبای به کابل» و «مومبای به مسکو» از طریق ایران قطعاً چشم اندازی شگفت انگیز است.

در سال 2016، ایران، افغانستان و هند قراردادی برای ایجاد یک کرویدور تجاری و مسافرتی  از طریق بندر چابهار را امضا کرد. اما این طرح مانند حرکات یوگا پیچیده و طولانی است. طول مسیر کابل – آمریتسار (شهری مرزی در ایالت پنجاب هند ) تنها 854 کیلومتر است و مسافت مومبای تا کابل از طریق مسیرهای دریایی، ریلی و جاده ای مجموعاً 2752 کیلومتر است.

گزینه چابهار که از چهار سال پیش در میان سیاستمداران هند مطرح بود، به عنوان پاسخی برای ابتکار کمربند و جاده معرفی شده بود. یکی از دلایل اجتناب دولت مودی از مشارکت در ابتکار کمربند و جاده فشارهای آمریکایی است اما مهمترین دلیل پیشنهادات اشتباه مشاوران نخست وزیر است.

بزرگترین نارضایتی هند از این طرح ابتکاری عظیم، پروژه ی «کریدور اقتصادی چین – پاکستان» است که از منطقه گیلگیت بالتیستان در سرزمین کشمیر تحت کنترل پاکستان عبور می‌کند.

ادعای مالکیت این منطقه توسط هند که اکثریت ساکنان آن مسلمان هستند، بسیار سوال برانگیز است. با توجه به شرایط جغرافیایی این منطقه و اشراف نیروهای پاکستان بر آن، پیروزی هند و کنترل آن توسط ارتش هند در صورت وقوع جنگ با پاکستان مسلح به تجهیزات و تسلیحات هسته ای عملاً غیر ممکن است. با تنش اخیر هند و چین در منطقه لداک این احتمال کمتر نیز شده است. یکی از اهداف اصلی استقرار نظامیان چین در لداک محافظت از کریدور اقتصادی چین- پاکستان اعلام شده است. لذا در صورت وقوع درگیری نظامی در این منطقه هند باید همزمان با دوجبهه و علیه چین و پاکستان نبرد کند.

این تحولات ناشی از تصمیم کوته بینانه ی دولت هند در ارتباط با کشمیر و تغییر وضعیت مدنی این سرزمین با حذف ماده 370 قانون اساسی هند است که سال گذشته اتخاذ شده بود.

بر خلاف باورهای مصرانه در میان متفکران هند، پکن هرگز به این کریدور به عنوان پروژه ای مختص چین و پاکستان نمی نگرد. کشورهای افغانستان، ایران، و کشورهای آسیای میانه برای مشارکت در این طرح و اتصال شبکه‌های مواصلاتی خود به آن تمایل نشان داده اند. در واقع چین از هند برای مشارکت در این طرح دعوت کرده است. اما چین حاضر به همکاری با کشورهای منطقه نبوده و چابهار را به عنوان طرحی برای رقابت با ابتکار کمربند و جاده مطرح کرد. اما اکنون ایران تصمیم دارد تا طرح ریلی چابهار زاهدان را آغاز کند. با وجودیکه ایران خبر مخالفت با مشارکت هند را رد کرده است، اقدامات آن عملاً حاکی از این موضع تلویحی است. به گفته کارشناسان ایرانی دلیل کنارگذاری هند، تعلل دهلی نو در استفاده از فرصت ها و حمایت عملی آن از تحریم های آمریکایی علیه ایران و ناکامی هند در سرمایه گذاری‌های کافی و بموقع در طرح های توسعه بندر چابهار بوده است.

نویسنده با اشاره و معرفی طرح مشارکت راهبردی 400 میلیارد دلاری ایران و چین معتقد است در پایان این تحولات تنها دو گزینه برای هند باقی می ماند: یا با طرح کمربند و جاده و کشورهای ذینفع همکاری نماید و یا اینکه دسترسی به افغانستان و آسیای میانه را کاملاً فراموش کند.

علاوه بر آن بدون همکاری ایران، هند هرگز نمی‌تواند به آرمان‌های خود برای اتصال به روسیه و اروپا از مسیرهای کوتاه نایل گردد.