معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

ژاپن در تنگنای امنیت انرژی؛ از شوک هرمز تا کاهش وابستگی به روسیه

ژاپن به‌عنوان کشوری جزیره‌ای با منابع طبیعی محدود، دهه‌هاست برای ایجاد تعادل در سبد انرژی خود با دشواری روبه‌روست و همچنان وابستگی زیادی به واردات انرژی، به‌ویژه از خاورمیانه، دارد. اختلال در جریان نفت از تنگه هرمز در مارس ۲۰۲۶، بار دیگر این آسیب‌پذیری را آشکار کرد. ژاپن برای تأمین نیازهای فوری خود به ذخایر راهبردی متوسل شد، به دنبال منابع جایگزین نفت خام و گاز طبیعی رفت و واردات از ایالات متحده را افزایش داد. با این حال، تجربه این بحران نشان داد که کاهش قابل‌توجه وابستگی ژاپن به خاورمیانه در کوتاه‌مدت با محدودیت‌های جدی روبه‌روست. هم‌زمان، ژاپن با چالش دیگری در حوزه امنیت انرژی مواجه است: وابستگی به LNG روسیه، به‌ویژه از پروژه ساخالین-۲. فشارهای آمریکا برای کاهش خرید انرژی از روسیه، در کنار اختلافات سیاسی و ارضی میان توکیو و مسکو، آینده این وابستگی را پیچیده‌تر کرده است. در چنین شرایطی، مسئله امنیت انرژی ژاپن دیگر صرفاً به تأمین حجم کافی نفت و گاز محدود نمی‌شود، بلکه به مجموعه‌ای از عوامل شامل تنوع منابع، امنیت مسیرهای انتقال، ظرفیت پالایشگاهی، قراردادهای بلندمدت، ذخایر راهبردی و روابط ژئوپلیتیکی وابسته است.

بازار سهام هند در سایه نفت، تنش‌های خاورمیانه و تداوم خروج سرمایه خارجی با نوسان مواجه شد

بازار سهام هند روز جمعه برای دومین دفعه متوالی معاملاتی، عملکردی دوگانه داشت؛ به‌گونه‌ای که شاخص سنسکس با کاهش جزئی بسته شد، در حالی که شاخص نیفتی در محدوده مثبت به کار خود پایان داد. نوسانات شدید در دقایق پایانی معاملات، در شرایطی رخ داد که تحولات بازار نفت، افزایش نگرانی‌ها درباره تنش‌های منطقه‌ای مرتبط با منطقه خلیج فارس، تحریم‌های جدید آمریکا علیه روسیه و تداوم فروش سهام از سوی سرمایه‌گذاران نهادی خارجی بر روند بازارهای مالی سایه افکنده است.شاخص‌های اصلی بازار پیش از آغاز مرحله پایانی حراج معاملات (CAS) در محدوده مثبت قرار داشتند، اما قیمت‌های اعلامی در این مرحله به‌سرعت کاهش یافت. شاخص سنسکس در عرض چند ثانیه نزدیک به یک هزار واحد افت کرد، هرچند متعاقبا بخشی از این کاهش را جبران کرد. در نهایت، نیفتی توانست افت خود را جبران کرده و در محدوده مثبت بسته شود، اما سنسکس اندکی پایین‌تر از سطح پایانی روز قبل قرار گرفت.شاخص‌های اصلی بازار پیش از آغاز مرحله پایانی حراج معاملات (CAS) در محدوده مثبت قرار داشتند، اما قیمت‌های اعلامی در این مرحله به‌سرعت کاهش یافت. شاخص سنسکس در عرض چند ثانیه نزدیک به یک هزار واحد افت کرد، هرچند متعاقبا بخشی از این کاهش را جبران کرد. در نهایت، نیفتی توانست افت خود را جبران کرده و در محدوده مثبت بسته شود، اما سنسکس اندکی پایین‌تر از سطح پایانی روز قبل قرار گرفت. شاخص‌های اصلی بازار پیش از آغاز مرحله پایانی حراج معاملات (CAS) در محدوده مثبت قرار داشتند، اما قیمت‌های اعلامی در این مرحله به‌سرعت کاهش یافت. شاخص سنسکس در عرض چند ثانیه نزدیک به یک هزار واحد افت کرد، هرچند متعاقبا بخشی از این کاهش را جبران کرد. در نهایت، نیفتی توانست افت خود را جبران کرده و در محدوده مثبت بسته شود، اما سنسکس اندکی پایین‌تر از سطح پایانی روز قبل قرار گرفت.

بازرگانی خارجی اسپانیا در بخش نفت و فرآورده‌های نفتی در 3 ماهه نخست 2026

بر پایه واپسین داده‌های منتشر شده از سوی شرکت دولتی ذخایر راهبردی فرآورده‌های نفتی اسپانیا (CORES)، واردات نفت خام این کشور در 3 ماهه نخست سال 2026 با 9.6 درصد کاهش درسنجش با بازه زمانی همسان سال 2025، به 14.07 میلیون تن رسید. در این میان، ایالات متحده آمریکا با 1.86 میلیون تن صادرات، تامین کننده نخست نفت خام اسپانیا در 3 ماهه نخست سال میلادی 2026 بود. کشورهای لیبی (1.69 میلیون تن)، نیجریه (1.62 میلیون تن)، مکزیک (1.56 میلیون تن) و برزیل (1.44 میلیون تن) در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند.

پس از نفت، شبح بحران جهانی کود شیمیایی بر فراز هرمز سایه افکنده است

چهار سال پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، بازار کود با شوک دیگری ناشی از تشدید درگیری نظامی‌بین ایران، اسرائیل و ایالات متحده روبرو شده است. این درگیری منجر به اختلال در تجارت در تنگه هرمز شده است. در اینجا آنچه باید در مورد پیامدهای این بحران برای صنعت کود جهانی و کشورهای قاره آفریقا بدانید، آورده شده است. تنگه هرمز، گذرگاه دریایی بین خلیج فارس و دریای عرب، نه تنها برای نفت، که یک چهارم حمل و نقل دریایی آن از طریق آن انجام می‌شود، استراتژیک است. همچنین برای بازار کود و امنیت غذایی جهانی بسیار مهم است. طبق مطالعه‌ای که در ۱۰ مارس توسط UNCTAD منتشر شد، تقریباً یک سوم محموله‌های کود دریایی جهانی (نزدیک به ۱۶ میلیون تن) از این تنگه عبور می‌کنند. این حجم شامل ۶۷٪ اوره، پرکاربردترین کود نیتروژنی جهان، و ۲۰٪ دی‌آمونیوم فسفات (DAP)، رایج‌ترین کود فسفاتی، است.

بررسی تبعات منفی ناشی از ابهام در سرنوشت شرکت صنعت نفت صربستان NIS

گزارش وب‌سایت Telegraf Biznis به چالش‌های مداوم شرکت صنعت نفت صربستان(NIS) در مواجهه با تحریم‌های ایالات متحده علیه مالکیت روسی این شرکت می‌پردازد. چالش اصلی، انتظار برای تمدید مجوزهای ویژه از سوی OFAC (دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا) است که اجازه می‌دهد فعالیت‌های تجاری و تراکنش‌های مالی این شرکت با وجود تحریم‌ها ادامه یابد. عدم اطمینان از تمدید این مجوزها، نه تنها فرآیندهای لجستیکی و تأمین نفت خام را برای NIS دشوار کرده، بلکه به دلیل نقش حیاتی این شرکت در تأمین انرژی صربستان، باعث ایجاد نگرانی در مورد پایداری قیمت سوخت در جایگاه‌ها و امنیت انرژی کل کشور شده است. از دیدگاه راهبردی، وضعیت فعلی نشان‌دهنده آسیب‌پذیری انرژی صربستان در گرو تصمیمات سیاسی فرامرزی است. وابستگی به تمدیدهای کوتاه‌مدت مجوزهای OFAC، شرکت NIS را در وضعیت تعلیق عملیاتی قرار داده که مانع از برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌ها می‌شود. این شکنجه اداری منجر به افزایش هزینه‌های عملیاتی (Operational Costs) می‌گردد، زیرا شرکت مجبور است برای دور زدن محدودیت‌ها از مسیرهای مالی و لجستیکی پیچیده‌تر و گران‌تر استفاده کند. بنابراین، اگر راهکاری پایدار برای تغییر ساختار مالکیت یا معافیت دائم حاصل نشود، نوسانات ناشی از این نااطمینانی مستقیماً به جیب مصرف‌کننده نهایی در صربستان فشار آورده و می‌تواند نرخ تورم در بخش حمل‌ونقل را تحریک کند.

تاثیر اختلال در تنگه هرمز بر تورم در جمهوری چک

در اثر اختلال در تنگه هرمز، تورم در جمهوری چک ممکن است در ماه‌های آینده به طور قابل توجهی افزایش یابد. به نظر اقتصاددنان، اینکه آیا این مساله فقط یک موج خواهد بود یا یک سونامی مانند سال‌های زمان بحران کرونا، به چگونگی توسعه بحران در خلیج فارس بستگی دارد.

جنگ خاورمیانه و اقتصادهای آفریقایی

جنگ خاورمیانه تأثیر مستقیم و منفی بر اقتصادهای آفریقایی گذاشته است. افزایش قیمت نفت به دلیل اختلال در عرضه، باعث گرانی سوخت، حمل‌ونقل و مواد غذایی شده و تورم را تشدید کرده است. اختلال در مسیرهای تجاری مانند دریای سرخ و کانال سوئز نیز هزینه واردات و صادرات را بالا برده است. کاهش احتمالی حواله‌های ارزی از کشورهای خلیج فارس و افت سرمایه‌گذاری خارجی نیز از دیگر پیامدهاست. با این حال، برخی کشورهای صادرکننده نفت در آفریقا مانند نیجریه اگر چه با تورم شدید داخلی مواجه شده اند ولی از افزایش قیمت‌ نفت خام سود برده اند.

تلاش دولت اکوادور برای افزایش تولید نفت در سال ۲۰۲۶

بر پایه گزارش منتشره از سوی روزنامه اکوادوری ال اونیورسو در روز 4 اسفند، دولت این کشور برای افزایش تولید نفت برنامه ای تدوین نموده. براین اساس، وزارت محیط زیست و انرژی اکوادور اعلام کرده که در سه بخش عملیاتی و طی ماه‌های نخست سال جاری میلادی، تولید روزانه نفت خام به میزان ۲ هزار و ۴۱۱ بشکه در روز رشد خواهد داشت.

تولیدکنندگان اصلی نفت آفریقا در سال ۲۰۲۵

مجموع تولید پانزده کشور تولیدکننده نفت آفریقایی ۷.۵ درصد افزایش یافته و به ۶.۷۳ میلیون بشکه در روز رسیده است که تقریباً ۶.۴۰ درصد از تولید جهانی را تشکیل می‌دهد.

صادرات نفت خام نیجریه در سال ۲۰۲۵

داده‌های کمیسیون تنظیم مقررات نفت بالادستی نیجریه (NUPRC) نشان می‌دهد که نیجریه بین ژانویه و دسامبر ۲۰۲۵ در مجموع ۵۳۰.۴۱ میلیون بشکه نفت خام تولید کرده است.