فرایند توسعه و تعمیق همکاری‌های جمهوری سوسیالیستی ویتنام با اتحادیه اروپا
روابط ویتنام و اتحادیه اروپا (EU)، با امضای توافقنامه تجارت آزاد (EVFTA) و ارتقای سطح روابط دیپلماتیک به مشارکت جامع استراتژیک در اوایل سال ۲۰۲۶، به یکی از پویاترین الگوهای همکاری میان یک کشور در حال توسعه و یک بلوک پیشرفته اقتصادی تبدیل شده است. این روابط در کنار دستاوردهای کلان، چالش‌ها و فشارهای ساختاری خاصی را نیز برای دو طرف به همراه داشته است.
اتحادیه اروپا و ویتنام رسماً در 28 نوامبر 1990 روابط دیپلماتیک برقرار کردند. از آن زمان،روابط دوجانبه به طور فزاینده‌ای توسعه یافته و مقامات عالی رتبه دو طرف به طور مستمر در هانوی و بروکسل با یکدیگر ملاقات کردند. این ملاقات ها در حاشیه اجلاس های سازمان‌های بین المللی، به ویژه در چارچوب همکاری های آ.سه.آن-اتحادیه اروپا(ASEM)و مجمع همکاری آسیا-اروپاو سازمان ملل متحد ادامه دارد و تبادل نظر و گفت و گو های سازنده ای بین دو طرف درخصوص اوضاع داخلی دو کشور و تحولات منطقه ای و بین المللی صورت گرفته است.
توسعه روابط و افزایش همکاریها بین ویتنام و اتحادیه اروپایی بستر مناسبی برای گسترش همکاری استراتژیک برای‌هانوی در تمام زمینه های سیاسی ، اقتصادی ، تجاری - سرمایه گذاری ، علمی ، فناوری فراهم ساخته است و ادامه این روند، منابع مهم و حیاتی را برای دوران جدید توسعه ای این کشور تامین می‌کند.
مقامات دو طرف در سال ۲۰۱۲ توافقنامه جامع مشارکت و همکاری(PCA) را امضا کردند که از اول اکتبر ۲۰۱۶ به اجرا درآمد.این توافقنامه زمینه توسعه روابط ویتنام و اتحادیه اروپا را بیش از پیش فراهم کرد و مبنای قانونی شد تا طرفین بتوانند گام های بلند بعدی را برای افزایش همکاریها و توسعه روابط در حوزه‌های مختلف بردارند.
پس از آن توافقنامه چار چوب مشارکت (FPA) در سال ۲۰۱۹ بین طرفین امضا شد.این توافقنامه به ویتنام اجازه می دهد که در ماموریت‌ها و فعالیت‌های تحت رهبری اتحادیه اروپا شرکت کند.
این اولین توافقنامه‌ای بود که اتحادیه اروپا با یک کشور عضو آ.سه.آن امضاء کرد.
درچارچوب همکاری‌های آ.سه.آن و اتحادیه اروپا، ویتنام و اتحادیه اروپا رسماً روابط خود را در بیست و سومین نشست وزیران امور خارجه آ.سه.آن و اتحادیه اروپا (دسامبر 2020) به یک مشارکت استراتژیک ارتقاء دادند.به طور خاص، پس از یک دهه تلاش مستمر برای تقویت روابط هانوی و بروکسل ، توافقنامه تجارت آزاد ویتنام-اتحادیه اروپاEVFTA و توافقنامه حمایت از سرمایه‌گذاری ویتنام-اتحادیه اروپا EVIPA در 30 ژوئن 2019 امضا شدند. EVIPA در حال حاضر در انتظار تصویب توسط چندین کشور عضو اتحادیه اروپا است، در حالی که EVFTA رسماً در اول آگست 2020 به اجرا درآمد و فصل جدیدی در همکاری‌های دوجانبه گشود.
درژانویه ۲۰۲۶، ویتنام و اتحادیه اروپا روابط دوجانبه خود را به "مشارکت «جامع» استراتژیک" ارتقاء دادند که نقطه عطفی در روابط دیپلماتیک بین ویتنام و اتحادیه اروپا محسوب می‌شود.این همکاری جدید، روند روابط را در سطوح دوجانبه، منطقه‌ای و چندجانبه ارتقاء می‌دهد.
ویتنام توانسته است با حفظ استقلال سیاسی و حاکمیت ملی، منافع اقتصادی کلانی از بازار اروپا جذب کند. فرایند توسعه روابط و افزایش همکاری ویتنام و اتحادیه اروپا (EU) به عنوان یک نمونه موفق و پیشرو از همکاری برابر، صلح‌آمیز و توسعه‌محور شناخته می‌شود که می‌تواند برای سایر کشورهای در حال توسعه الگو قرار گیرد.
با گذشت بیش از ۳۵ سال از برقراری روابط دیپلماتیک بین ویتنام و اتحادیه اروپا جامعه جهانی شاهد آن است که رابطه هانوی و بروکسل مستحکم تر،عمیق تر و گسترده تر شده است و تقریباً همه زمینه‌های همکاری را در بر می‌گیرد.توافقنامه تجارت آزاد اتحادیه اروپا و ویتنامEVFTA ، اولین توافقنامه بین اتحادیه اروپا و یک کشور در حال توسعه است که چارچوبی برای همکاری عمیق و جامع بین ویتنام و اتحادیه اروپا ایجاد می‌کند.این توافقنامه بسیار مؤثر بوده و ویتنام را به بزرگترین شریک تجاری اتحادیه اروپا در آ.سه.آن و اتحادیه اروپا را به چهارمین شریک تجاری بزرگ و ششمین سرمایه‌گذار بزرگ آن تبدیل کرده است. مجموع تجارت دوجانبه بین ویتنام و اتحادیه اروپا بین ژانویه ۱۹۹۵ و ژوئن ۲۰۲۶ از ۹۰۰ میلیارد دلار آمریکا فراتر رفته است.قابل توجه است که ۳۸۳.۸ میلیارد دلار آمریکا، معادل ۴۲.۶٪ از کل تجارت طی سه دهه، تنها در شش سال پس از اجرایی شدن رسمی EVFTA اوت ۲۰۲۰ انجام شده است.
داده‌های اقتصادی نشان می دهد که از نیمه اول سال ۲۰۲۶، حجم مبادلات تجاری بین طرفین به ۴۱.۴ میلیارد دلار آمریکا رسیده است. صادرات ویتنام به اتحادیه ۳۱.۸ میلیارد دلار و واردات ۹.۷ میلیارد دلار اعلام شده است که منجر به مازاد تجاری بزرگی معادل ۲۲ میلیارد دلار تنها در شش ماه شده است.این مازاد در نیمه اول سال 2026 از مازاد کل سال ۲۰۱۹ (۲۱.۷ میلیارد دلار آمریکا) پیشی گرفته است، پیش از آنکه توافقنامه رسماً اجرایی شود.
یکی دیگر از نکات برجسته روابط اقتصادی ویتنام و اروپا "سرمایه گذاری" است. کسب و کارهای اتحادیه اروپا نقش خود را به عنوان یکی از منابع باکیفیت سرمایه‌گذاری خارجی در ویتنام حفظ کرده اند و بر تولید، زیرساخت‌ها، لجستیک، امور مالی و بانکی، فناوری پیشرفته و کشاورزی پایدار تمرکز دارند. جامعه تجاری اروپا همچنان از سرمایه‌گذاری و محیط کسب و کار ویتنام، به ویژه اصلاحات نهادی،رویه‌های اداری، تحول دیجیتال،توسعه زیرساخت‌ها و بهبود کیفیت منابع انسانی،بسیار تاکید دارند و همچنان به گسترش سرمایه‌گذاری در ویتنام ادامه می‌دهند.
پروژه‌های مشترک متعددی بین کسب و کارهای اروپایی و مناطق مختلف ویتنام در زمینه‌های انتقال انرژی، تأمین مالی سبز، زیرساخت‌های سبز و سازگاری با تغییرات اقلیمی اجرا شده و در حال اجرا است که از این طریق به حمایت از ویتنام در دستیابی به تعهد خود به انتشار صفر خالص تا سال ۲۰۵۰ کمک می‌کنند. دولت ویتنام انتظار دارد سرمایه‌گذاری اتحادیه اروپایی نه تنها سرمایه را به ارمغان بیاورد، بلکه دسترسی به فناوری و مدل‌های توسعه پایدار را نیز تسهیل کند و سهم مثبتی در بهبود کیفیت رشد و تغییر مدل توسعه ویتنام داشته باشد.
اتحادیه اروپایی علاوه بر همکاری‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری، همچنین شریک اصلی ویتنام در گذار به یک مدل توسعه سبز و پایدار است. اتحادیه اروپا بزرگترین ارائه دهنده کمک‌های بلاعوض به ویتنام است؛ این اتحادیه هماهنگ کننده گروه مشارکت بین‌المللیIPG) )است که مشارکت اقتصادی مشترک برای انتقال انرژی عادلانه( JETP)را با ویتنام تأسیس کرد. اتحادیه اروپا همچنین شریکی متعهد برای حمایت از ویتنام در دستیابی به هدف خنثی‌سازی کربن تا سال 2050 است،
«احداث کارخانه۱.۳ میلیارددلاری لگو در پارک صنعتیVSIP3. »،یکی از نمونه‌های بارز سرمایه گذاری بلند مدت اتحادیه اروپایی در این کشور است.این کارخانه با نام رسمی Lego Manufacturing Vietnam در تاریخ ۹ آوریل ۲۰۲۵ در پارک صنعتی ویتنام- سنگاپور ۳ (VSIP III) واقع در شهر تان اوین، استان بین دونگ ویتنام افتتاح شد.این ششمین کارخانه لگو در جهان و دومین کارخانه آن در آسیا است.این مجموعه مجهز به حدود ۱۲٬۴۰۰ پنل خورشیدی روی سقف است که حدود ۷۵٪ از انرژی مورد نیاز آن را تأمین می‌کند و با هدف دستیابی به انرژی پاک ۱۰۰ درصدی فعالیت می‌کند. پیش‌بینی می‌شود این پروژه حدود ۴٬۰۰۰ فرصت شغلی در منطقه ایجاد کند. در حال حاضر دو طرف به طور مؤثر یک نقشه راه و ساز و کار گفتگوی منظم،امضای توافق‌نامه‌های همکاری متعدد و هماهنگی نزدیک در مجامع چندجانبه را ایجاد و اجرا کرده‌اند؛در این مدت تناوب تبادل هیئت‌ها و تماس‌ها در تمام سطوح از طریق تمام کانال‌ها دیپلماتیک تقویت شده است.ویتنام تاکید دارد که دیگر کشورهای عضو باقی‌مانده اتحادیه اروپا به زودی توافقنامه حمایت از سرمایه‌گذاری ویتنام-اتحادیه اروپاEVIPA))که در حال حاضر در انتظار تصویب 6 کشور از 27 کشور است) را تصویب کنند و(EVFTA) به طور کامل و مؤثر اجرایی شود و به زودی "کارت زردIUU " علیه غذاهای دریایی ویتنام را لغو شود.
موازی با توسعه همکاریها بین اتحادیه اروپایی و ویتنام ،همکاری بین طرفین در سایر موضوعات استراتژیک مانند: علم و فناوری، نوآوری، تحول سبز، تحول دیجیتال و اقتصاد دریایی گسترش می یابد.علاوه بر همکاری‌های دوجانبه، رایزنی‌ها و همکاری طرفین در مجامع بین المللی توسعه چشمگیری داشته است. ملاقات رهبران عالی‌رتبه ویتنام با سران اتحادیه اروپایی مرتباً در حاشیه مجامع بین المللی انجام می‌شود و تبادل نظر و گفت و گو های سیاسی بین طرفین در مجامع و سازمان‌های بین‌المللی،به ویژه درچارچوب همکاری‌های آسه‌آن-اتحادیه اروپا، ASEM و سازمان ملل متحدارتقاء یافته است
مشارکت استراتژیک جامع ویتنام-اتحادیه اروپا:
با توجه به تقویت مداوم روابط بین ویتنام و اتحادیه اروپا، سفر رسمی دبیرکل و رئیس جمهور ویتنام آقای تو لام در راس یک هیئت عالی رتبه سیاسی و اقتصادی به اتحادیه اروپا در اکتبر 2026 تاثیر ویژه‌ای بر روابط ویتنام و اتحادیه اروپا گذاشت.همچنین آقای تولام دبیرکل و رئیس جمهور این کشور در حاشیه اجلاس هفتاد و نهمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سپتامبر 2024،با رئیس کمیسیون اروپا اورزولا فون در لاین، دیدار کرد.
باید اذعان نمود نقطه عطف تاریخ روابط ویتنام و اتحادیه اروپایی با امضای سند " مشارکت جامع استراتژیک" در سفر رئیس شورای اروپا، آنتونیو کوستا، به ویتنام در ژانویه 2026، صورت گرفت که شتاب فراینده ای به روند توسعه روابط بین طرفین ایجاد نمود و ویتنام را به اولین کشور عضو آ.سه.آن تبدیل کرد که بالاترین سطح روابط را با اتحادیه اروپا برقرار کرده و توانسته است سطح بالایی از اعتماد سیاسی و چشم‌انداز همکاری مشترک استراتژیک را در مرحله جدیدی از توسعه به منصه ظهور نشاند.