ورود به بازار دارویی کنیا: بین 70 تا 80 درصد سهم بازار مصرف اقلام بهداشتی کنیا متکی بر واردات دستگاه‌ها و تجهیزات  پزشکی، دارو، محصولات با کاربری دندانپزشکی، تجهیزات آزمایشگاهی، داروهای شیمیایی بالینی وتشخیصی است. موفقیت در بازار کنیا ابتدا مستلزم حضور محلی و سپس پشتیبانی از فروش از طریق یک نماینده محلی می‌باشد. برای مثال حضور نماینده عامل، توزیع کننده و یا یک شریک سرمایه گذاری مشترک یا نماینده دارای حق امتیاز (franchisee) مناسب بنظر می رسد. صادرکنندگان عمده محصولات بهداشتی به کنیا: تامین کنندگان عمده محصولات بهداشتی کنیا کشورهای هند، چین، ایالات متحده، آلمان، بلژیک، سوئیس،آفریقای جنوبی، ایتالیا و ژاپن می‌باشند. شرکت های پیشرو که محصولات پزشکی خود را درکنیا به فروش می رسانند عبارتند از:  گلاکسو، روشه، شرکت سانوفی آونتیس، فایزر، آسترازنکا، فیلیپس، زیمنس، نوارتیس، آبوت، GE Medical، بکتوندیکینسون، Drager و ولش آلین. تقاضاهای جاری: مناقصه‌ها و مزایده‌های گذاشته شده از سوی دولت برای تجهیزات پزشکی نشان می دهد، تجهیزات عمومی مانند دستگاه‌های بیهوشی ثابت و متحرک ، تخت های اتاق عمل هیدرولیک، تخت زایمان، آنکوباتور (دستگاه احیاء) نوزادان، دستگاه فشارسنج خون و دستگاه اندازه گیری جریان اکسیژن بیشتر مورد نیاز کنیا می‌باشد. بهترین چشم انداز برای دستگاه‌های الکتروپزشکی عبارتنداز: اسکنر هایCT، دستگاه‌های سونوگرافی، تجهیزات x-ray، دستگاه‌های ماموگرافی، تجهیزاتMRI، آنژیوگرافی، آندوسکوپی، بیوشیمی، هماتولوژی وسیستم ایمنی شناسی. نیازهای بخش دارو و مواد شیمیایی بالینی و تشخیصی نیز شامل سرولوژی ، هماتولوژی، ایمنولوژی ، تجزیه و تحلیل الکترولیت ها، تست دیابت وقلب می‌باشد، درحالی که داروهای ثبت شده وعموما مقرون به صرفه بیشتر برای مدیریت HIV/AIDS و عفونت ناشی از آن، مالاریا، سرطان، دیابت و فشارخون بالا مورد استفاده قرار می‌گیرند. استانداردها: در سپتامبر سال 2005، اداره استانداردکنیا (KEBS)، برنامه تأیید انطباق قبل از صادرات(PVOC)، ارزیابی انطباق و تنظیم واردات محصولات کشورهای صادر کننده منطبق با مقررات فنی و استانداردهای اجباری و یا معادل (استانداردهای بین المللی و استانداردهای ملی KEBS) را به اجرا گذاشته است. بر این اساس"واردات محصولات" مستلزم آن است که تمام محموله محصولات وارداتی به کنیا با گواهی انطباق صادر شده توسط نماینده عاملPVOC، تایید و سند ترخیص کالا از گمرک اخذ شود. ترخیص محموله‌های دارویی پس از رسیدن به کنیا بدون این سند  با تاخیر و احتمالا محرومیت از ورود به کنیا مواجه خواهند شد. داروهای موجود در بازار کنیا: 1- داروهای دارای نشان و برند های تجاری که در شرکت های معتبر کشورهای اروپایی و آمریکا تولید می‌شوند و دارای استاندارد CE می‌باشند. قیمت این داروها در کنیا بین 5 تا 10 برابر قیمت داروهای مشابه در بازار کشورهای تولید کننده  است. 2- داروهای ژنریک که در سایر کشورها تولید، بسته بندی و به کنیا صادر می‌شوند. 80 درصد این گونه داروها از کشور هندوستان و سایر کشورها از جمله بنگلادش، پاکستان و مصر وارد می‌شود. قیمت این داروها حدودا یک سوم تا یک چهارم داروهای  دارای برند است. داروهای ژنریک عموما استاندارد CE ندارند و تحت نظارت سیستم های داخلی کشورهای صادرکننده می‌باشند. گرچه  بسیاری از کشورها اجازه ورود داروهای بدون CE را نمی دهند اما کشور کنیا برای جلوگیری از افزایش قیمت داروها اجازه ورود این داروها را می دهد. 3- داروهایی که در داخل کنیا تولید و با بسته بندی و برند این کشور توزیع می‌شوند معمولا داروهای رایج می‌باشند. این داروها حدود یک سوم ارزان تر از داروهای دسته دوم قیمت دارند. البته  در کشور کنیا هیچ قانونی برای قیمت گذاری وجود ندارد (قیمت ها توسط فروشنده تعیین می‌شود و فرد وارد کننده موظف به ارائه قیمت نیست) و بازار رقابتی می‌باشد لذا دارو در داروخانه‌های مختلف ممکن است قیمت های متفاوتی داشته باشد.   شرایط واردات دارو به کنیا: 1- ثبت شرکت خارجی یا معرفی یک شرکت کنیایی به عنوان نماینده شرکت صادرکننده، 2- ارائه معرفی نامه شرکت خارجی و یا نماینده کنیایی آن درصورت برخورداری از نماینده محلی به وزارت بهداشت کنیا (Pharmacy and Poisons Board) برای کسب مجوز کلی واردات، 3- ارسال پروفایل شرکت خارجی تولیدکننده دارو از سوی نماینده کنیایی به وزارت بهداشت کنیا (در صورت برخورداری از نماینده محلی)، 4- ثبت آنلاین (رجیستر) داروی مورد نظر در وب سایت Pharmacy and Poisons Board. * داروهایی که شماره ثبت بین المللی دارند نیاز به ریجستر ندارند. * درخواست جداگانه ای برای ثبت هر محصول باید ارائه شود. داروهایی که از نظر  مواد تشکیل دهنده اصلی و مقدار استعمال دارای تفاوت هستند، نیاز به درخواست ثبت جداگانه دارند. اما محصولات حاوی مواد تشکیل دهنده اصلی  مشترک که توسط یک کارخانه سازنده تولید شده با همان مشخصات و همان میزان مصرف دارو  که تنها در اندازه و یا بسته بندی متفاوت می‌باشند، نیاز به ثبت جداگانه ندارند . ارائه درخواست ثبت محصول دارویی جدید به شرح زیر است: تکمیل دو فرم درخواست (اصلی و کپی) و یک نسخه الکترونیکی (خلاصه ای از محتویات پرونده) در قالب MS Word درCD-ROM طبق ضوابط مندرج در سایت PPB، ارائه سه نمونه از کوچکترین بسته‌های تجاری از یک دسته با گواهی تجزیه و تحلیل، ارائه گواهی اصلی محصولات دارویی (فرمتWHO) طی نامه رسمی مرجع نظارتی دارو، مشخصات شرکتی که محصول تولیدی کارخانه وی مورد بازرسی و تایید PPB قرار نگرفته است، هزینه غیرقابل استرداد درخواست برای ثبت دارو و هزینه‌های بازرسی توسط بخش مربوطه موسوم به GMP (Good Manufacturing Practice)   سابقه حضور داروهای ایرانی در بازار کنیا: طبق آمار رسمی‌گمرک جمهوری اسلامی ایران طی سال های اخیر هیچ گونه صادرات دارو به این کشور صورت نگرفته است. مهم ترین رقبای خارجی در برای صادرات محصولات ایرانی در کنیا : مهم ترین رقبا شرکت های داروسازی هندی می‌باشند، به طوری که کنیا چهارمین بازار برای داروهای هندی است.   چگونگی حضور شرکت های ایرانی در بازار دارویی کنیا: - مطالعه دقیق بازار دارویی کنیا (نیاز سنجی و شناسایی کمبود یا خلا های دارویی-برای داروهای خاص و سایر داروها) صادرات داروهای خاص به کنیا با توجه به مصرف پایین و قیمت بالای آن، باید دقیقا مطالعه و بررسی شود.  - ارائه داروی ارزان تر و در عین حال با کیفیت برای حضور در بازار رقابتی کنیا (به دلیل رقابتی بودن بازار، داروی با کیفیت پایین امکان رقابت نخواهد داشت).  - ورود به شبکه توزیع دارویی کنیا و یا ثبت شرکت توزیع در این کشور هزینه ثبت دارو: داروهای جدید وارداتی به کنیا: 1000 دلار داروهای کاملا تولیدی در کنیا: 500 دلار درخواست برای تجدید ثبت یک محصول دارویی: داروهای جدید وارداتی به کنیا: 500 دلار داروهای کاملا تولیدی در کنیا: 300 دلار   مدت زمان ثبت دارو: ثبت سریع حدود 90 روزکاری طول می‌کشد و مخصوص داروهای دارای اولویت و داروهای محلی تولید شده در کنیا است. ثبت و ارزیابی سایر داروهای جدید حدود 12 ماه طول می‌کشد. ثبت دارو به مدت 5 سال معتبر است مگر این که مجوز آن تعلیق یا لغو شود.   تعداد داروهای ثبت شده در کشور کنیا: تاکنون در حدود 13000 محصول دارویی برای فروش در بازار کنیا ثبت شده است. این محصولات بر اساس سطوح ویژه فروش طبقه بندی شده اند: - فروش آزاد - فروش داروهای قابل تجویز توسط داروساز یا تکنسین دارو شاغل در داروخانه‌ها و داروهای نسخه ای می تواند بصورت فروش آزاد صورت گیرد .   قابل رقابت بودن قیمت و کیفیت داروهای ایرانی در مقایسه با داروهای مشابه موجود در آن بازار: از آنجایی که بیشترین سهم بازار متعلق به داروهای هندی بعضا با قیمت بالا و کیفیت پایین می‌باشد، به نظر می رسد داروهای ایرانی از لحاظ کیفیت قابل رقابت بوده و از لحاظ قیمت با توجه به متفاوت بودن قیمت دارو در بازار کنیا بسته به منبع تأمین کننده آن (دولتی، خصوصی، انجمن‌های غیرانتفاعی)، قادر به پیدا کردن بازار خود خواهد بود.   بخش های مختلف صنعت دارو در کنیا صنعت داروسازی کنیا متشکل از سه بخش یعنی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و خرده فروشان می‌باشد. کنیا در حال حاضر بزرگ ترین تولیدکننده محصولات دارویی در بازار مشترک آفریقای شرقی و جنوبی(کومسا) است که تهیه کننده حدود 50 درصد از بازار منطقه می‌باشد. حجم بازار دارویی و بهداشتی کنیا در هر سال به ارزش تقریبی 160 میلیون دلار برآورد می‌شود.   ساختار صنعت داروسازی در کنیا: درکنیا 35 شرکت داروسازی ثبت شده وجود دارد که برخی از آن‌ها به صورت زیرمجموعه شرکت های چند ملیتی می‌باشند. اغلب این شرکت ها در زمینه بسته بندی مجدد داروهای وارداتی فعالیت می‌کنند. کنیا محصولات دارویی خود را به تانزانیا، اوگاندا، جمهوری دموکراتیک کنگو، رواندا، بروندی، کومور، اتیوپی و مالاوی و مقاصد دیگر صادر می‌کند.   تولیدکنندگان داخلی: بخش داروسازی متشکل ازحدود 35 شرکت ثبت شده شامل شرکت های تولیدی محلی، شرکت های بزرگ چندملیتی   MNCs، شرکت های زیرمجموعه ای و یا سرمایه گذاری مشترک می‌باشد. بسیاری از آن‌ها در نایروبی و اطراف آن واقع شده اند. این شرکت ها در مجموع بیش از  2000 نفر را استخدام کرده اند که  حدود 65 درصد این افراد در بخش تولید مشغول به کار هستند. بیشترین نقش صنعت داروسازی در کنیا در بسته بندی مجدد داروهای فرموله شده وارداتی می‌باشد. بخش عمده ای از محصولات ساخت داخل محصولات غیراستریل وداروهای  OTC می‌باشند. تعدادشرکت های فعال در تولید و توزیع محصولات دارویی در کنیا با کمک سیاست های تشویقی دولت در زمینه سرمایه گذاری‌های داخلی و خارجی درحال گسترش می‌باشد.   توزیع کنندگان دارو: آژانس تهیه کنندگان داروی کنیا   KEMSA به عنوان یک بخش از وزارت بهداشت و درمان، تا حد زیادی توزیع محصولات دارویی در کنیا را برعهده دارد .این آژانس ، توزیع دارو به بخش دولتی (بهداشت عمومی) و بخش خصوصی را انجام می دهد. KEMSA  از اول ژوئیه سال 2003 مستقل بوده است. محصولات دارویی در کنیا از طریق داروخانه‌ها، مراکز بهداشت و مغازه‌ها توزیع می‌شود.   هزینه و قوانین انجام تبلیغات درآن کشور: کلیه تبلیغات توسط هیأت مدیره انجمن داروخانه‌ها تایید می‌شود. در مورد هیچ دارویی نباید قبل از ثبت تبلیغ شود. تنها برای داروهایی که برای مصرف، نیاز به نسخه ندارند می توان تبلیغ کرد. تبلیغات نباید به طورمستقیم یا غیرمستقیم روی کودکان تأثیرگذار باشد.   لذا اولین گام جهت ورود شرکت های ایرانی به بازار دارویی کنیا، مطالعه دقیق و نیازسنجی (کمیت و کیفیت) داروهای موجود در این کشور می‌باشد. علاوه بر این با توجه به وجود شبکه انحصار دارویی در کنیا (عموما هند)، به نظر می رسد در واردات داروهای خاص  مشکل شبکه انحصاری واردات  و توزیع کمتر باشد اما این امر مستلزم نیازسنجی دقیق بازار دارویی کنیا است. تجهیزات پزشکی در کنیا در سطح عمومی (مانند الکترو کوتر، لوازم اتاق عمل و لوازم آزمایشگاه) عموما از سوی شرکت های کره ای و چینی و در سطح بالاتر (دستگاه‌های اسکنر-،  ام آر آی) از سوی آلمان و آمریکا وارد می‌شوند. آنچه در واردات تجهیزات پزشکی از کشورمان به کنیا دارای اهمیت می‌باشد، تامین مواد اولیه و ارائه خدمات پس از فروش قوی است که خود نیازمند تاسیس کارگاه می‌باشد. در خصوص واردات لوازم مصرفی پزشکی (سرنگ، ست سرم و مانند آن) باید در خصوص قیمت و کیفیت کالاهای موجود مطالعات لازم صورت پذیرد.