گزارش تحلیلی صنعت چای ویتنام و چشم‌انداز توسعه تا سال ۲۰۳۰
صنعت چای ویتنام یکی از بخش‌های مهم کشاورزی و صنایع تبدیلی این کشور است که بر پایه شرایط اقلیمی متنوع، نیروی کار کشاورزی، سابقه طولانی مصرف چای و دسترسی به بازارهای صادراتی آسیا شکل گرفته است. ویتنام در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۱۶ میلیون تن برگ چای تولید کرد و سطح زیرکشت آن بر اساس گزارش‌های مختلف نزدیک به ۱۲۵ تا ۱۳۰ هزار هکتار برآورد می‌شود. صادرات چای این کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳۷ هزار تن به ارزش تقریبی ۲۳۸ میلیون دلار رسید که در مقایسه با سال قبل کاهش نشان می‌دهد.
مزیت اصلی ویتنام در تولید اقتصادی، تنوع اقلیمی و امکان تولید انواع چای سبز، سیاه، اولانگ و چای کوهستانی است؛ با این حال، ضعف برندهای بین‌المللی، ناهماهنگی کیفیت، محدودیت ردیابی محصول و ارزش افزوده پایین صادرات همچنان مانع توسعه کامل ظرفیت این صنعت هستند. در مجموع، چشم‌انداز صنعت چای ویتنام تا سال ۲۰۳۰ به توانایی آن در گذار از رقابت مبتنی بر حجم و قیمت به سمت کیفیت، فرآوری پیشرفته، استانداردهای بین‌المللی، بسته‌بندی، برند‌سازی و تنوع‌بخشی بازارهای صادراتی وابسته خواهد بود.
صنعت چای یکی از بخش‌های باسابقه کشاورزی ویتنام است که از نظر اشتغال روستایی، درآمد کشاورزان، فعالیت کارخانه‌های فرآوری، تجارت خارجی و حفظ سنت‌های فرهنگی اهمیت قابل‌توجهی دارد. ویتنام به دلیل برخورداری از اقلیم متنوع، مناطق کوهستانی، ارتفاعات مناسب و سابقه طولانی کشت و مصرف چای، توانایی تولید طیف گسترده‌ای از محصولات، از چای سبز سنتی و چای سیاه صادراتی گرفته تا چای اولانگ، چای سفید و چای‌های تخصصی با ارزش افزوده بالا را دارد. این کشور در زنجیره جهانی تأمین چای جایگاه یک تولیدکننده و صادرکننده مهم را به دست آورده است، اما ساختار صنعت آن همچنان با چالش‌هایی نظیر قیمت پایین بخشی از صادرات، پراکندگی تولیدکنندگان، وابستگی به تعدادی از بازارهای خارجی و ضعف نسبی برندهای بین‌المللی روبه‌رو است.
تحلیل صنعت چای ویتنام مستلزم بررسی هم‌زمان بخش کشاورزی، ظرفیت فرآوری، ساختار بازار داخلی، تجارت بین‌المللی، استانداردهای کیفیت و سیاست‌های توسعه است. افزایش تولید به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده رشد پایدار درآمد این صنعت باشد؛ زیرا ارزش اقتصادی چای علاوه بر کیفیت برگ خام، به روش فرآوری، یکنواختی محصول، بسته‌بندی، قابلیت ردیابی، بازاریابی و دسترسی به بازارهای هدف بستگی دارد. از این منظر، آینده صنعت چای ویتنام بیش از هر چیز به توانایی این کشور در حرکت از صادرات محصولات فله‌ای و کم‌تمایز به سوی محصولات استاندارد، برنددار و دارای ارزش افزوده بیشتر وابسته است.
جایگاه صنعت چای در اقتصاد ویتنام
چای یکی از محصولات مهم کشاورزی ویتنام است و نقش آن تنها به درآمد حاصل از صادرات محدود نمی‌شود. تولید چای در بسیاری از مناطق شمالی و کوهستانی، منبع درآمد خانوارهای روستایی است و فعالیت‌های مرتبط با آن، از نگهداری باغ‌ها و برداشت برگ گرفته تا جمع‌آوری محصول، حمل‌ونقل، فرآوری، بسته‌بندی و فروش، فرصت‌های شغلی متعددی ایجاد می‌کنند. اهمیت اقتصادی این صنعت در مناطقی بیشتر است که گزینه‌های کشاورزی جایگزین محدودتر هستند و کشت چای می‌تواند به ایجاد درآمد نسبتاً مستمر برای جوامع محلی کمک کند.
ویتنام در مقایسه با تولیدکنندگان بسیار بزرگ چای مانند چین و هند، از نظر مقیاس بازار جهانی در گروه کوچک‌تری قرار می‌گیرد، اما مزیت آن در تنوع جغرافیایی، هزینه‌های تولید رقابتی، تجربه فرآوری و امکان تولید چای‌هایی با ویژگی‌های منطقه‌ای نهفته است. وجود مناطق مناسب برای چای سبز سنتی، چای سیاه تجاری، اولانگ و چای‌های کوهستانی خاص، این امکان را فراهم می‌کند که صنعت کشور در چند بخش متفاوت بازار فعالیت کند. در نتیجه، چای ویتنام را نباید صرفاً یک محصول کشاورزی صادراتی در نظر گرفت؛ بلکه این صنعت مجموعه‌ای از فعالیت‌های کشاورزی، صنعتی، تجاری و فرهنگی است که قابلیت توسعه در بازارهای داخلی و خارجی را دارد.
وضعیت سطح زیرکشت و تولید چای
بر اساس آمار رسمی اداره ملی آمار ویتنام، تولید برگ چای در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۱۶ میلیون تن بوده است که نسبت به سال قبل رشد اندکی را نشان می‌دهد. برخی گزارش‌های صنعت نیز سطح زیرکشت چای در پایان سال ۲۰۲۵ را در محدوده تقریبی ۱۲۸ هزار هکتار اعلام کرده‌اند. برای مقایسه، آمار رسمی منتشرشده برای سال ۲۰۲۴ سطح زیرکشت را حدود ۱۲۱.۹ هزار هکتار و تولید برگ چای را حدود ۱.۱۵ میلیون تن گزارش کرده بود. این ارقام نشان می‌دهند که تولید چای ویتنام در سال‌های اخیر در سطحی نسبتاً پایدار قرار داشته و تغییرات تولید، دست‌کم در این دوره، بسیار کمتر از نوساناتی بوده است که گاهی در تجارت خارجی مشاهده می‌شود.
بخش عمده محصولی که در آمار کشاورزی به‌عنوان تولید چای ثبت می‌شود، برگ برداشت‌شده از باغ‌هاست؛ در حالی که محصول نهایی پس از پژمرده‌سازی، مالش، اکسیداسیون، خشک‌کردن و سایر مراحل فرآوری، وزن کمتری دارد. بنابراین، حجم تولید برگ تازه را نباید مستقیماً با حجم صادرات چای خشک مقایسه کرد.میزان تبدیل برگ تازه به چای خشک نیز به نوع چای، رطوبت اولیه برگ، شیوه فرآوری و استاندارد محصول بستگی دارد.این تفاوت در تحلیل ظرفیت واقعی کارخانه‌ها، نیاز به مواد اولیه، بهره‌وری تولید و تراز عرضه و تقاضا اهمیت اساسی دارد.
در مجموع، مسئله اصلی بخش کشاورزی چای ویتنام صرفاً افزایش سطح زیرکشت نیست، بلکه ارتقای عملکرد باغ‌ها، نوسازی بوته‌های فرسوده، مدیریت بهتر آب و خاک، بهبود کیفیت برگ برداشت‌شده و هماهنگی میان زمان برداشت و ظرفیت کارخانه‌های فرآوری است.اگر توسعه تولید بدون بهبود کیفیت و تقاضای بازار انجام شود، ممکن است عرضه محصول کم‌تمایز افزایش یابد و فشار بیشتری بر قیمت خرید برگ از کشاورزان وارد شود. به همین دلیل، افزایش بهره‌وری و کیفیت باید در کنار توسعه بازار و ظرفیت فرآوری مورد توجه قرار گیرد.
مناطق اصلی تولید چای در ویتنام
تولید چای ویتنام از نظر جغرافیایی در چند ناحیه متمرکز است و هر منطقه از نظر اقلیم، نوع بوته، شیوه فرآوری و جایگاه تجاری محصول ویژگی‌های خاص خود را دارد. مناطق شمالی و شمال غربی کشور به دلیل ارتفاع، شرایط آب‌وهوایی و سابقه کشت چای، از مراکز اصلی تولید هستند.در کنار آنها، منطقه ارتفاعات مرکزی نیز در تولید چای‌های تخصصی و اولانگ اهمیت دارد. این تنوع جغرافیایی به ویتنام اجازه می‌دهد محصولات مختلفی برای بازارهای مصرف روزمره و بازارهای ممتاز تولید کند، اما استفاده اقتصادی از این مزیت مستلزم شناسایی دقیق ویژگی‌های هر منطقه و ایجاد تمایز مشخص میان محصولات است.
استان «تای نووین» یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز چای ویتنام است و به‌ویژه در تولید چای سبز سنتی جایگاه مهمی دارد.چای این منطقه در بازار داخلی با عطر، طعم و سابقه فرهنگی آن شناخته می‌شود و بخشی از ارزش اقتصادی آن از شهرت جغرافیایی و اعتماد مصرف‌کنندگان ناشی می‌شود. در چنین بازاری، کیفیت برگ خام تنها عامل تعیین‌کننده نیست؛ روش برداشت، مهارت فرآوری، میزان حرارت‌دهی، شیوه نگهداری و یکنواختی محصول نهایی نیز بر قیمت اثر می‌گذارند. توسعه برندهای منطقه‌ای و بسته‌بندی استاندارد می‌تواند به تولیدکنندگان «تای نوین» کمک کند تا سهم بیشتری از ارزش نهایی محصول را به دست آورند.
استان «فوتا» نیز در زنجیره تولید و فرآوری چای اهمیت دارد و بخشی از فعالیت‌های آن به تأمین مواد اولیه و تولید چای تجاری مربوط می‌شود. موقعیت این استان در شمال ویتنام و ارتباط آن با شبکه‌های حمل‌ونقل و بازارهای صنعتی، امکان اتصال تولید کشاورزی به واحدهای فرآوری و توزیع را فراهم می‌کند.برای چنین مناطقی، افزایش بهره‌وری کارخانه‌ها، کنترل کیفیت محموله‌ها و قراردادهای پایدار میان کشاورزان و خریداران می‌تواند نقش مهمی در کاهش ضایعات و بهبود درآمد تولیدکنندگان داشته باشد.
مناطق کوهستانی شمال و شمال غربی، از جمله نواحی مرتبط با «ییِن بای»، «سون لا»، «لای چوُ»، و «هاژیانگ»، برای تولید چای‌های کوهستانی و چای «شان تویِت» شناخته می‌شوند. چای «شان تویِت» به دلیل ویژگی‌های گیاهی و جغرافیایی خود، ظرفیت ورود به بازار محصولات تخصصی را دارد. درختان قدیمی، ارتفاع محل رشد و شیوه‌های محلی برداشت و فرآوری می‌توانند بخشی از هویت محصول را تشکیل دهند، اما برای تبدیل این ویژگی‌ها به ارزش تجاری پایدار، لازم است منشأ محصول قابل‌اثبات باشد، کیفیت آن استاندارد شود و اطلاعات مربوط به منطقه، شیوه تولید و فرآوری به شکل قابل‌اعتماد به خریدار ارائه شود.
استان «لام دونگ» در ارتفاعات مرکزی نیز به‌خصوص برای چای اولانگ و برخی محصولات با ارزش افزوده بالاتر اهمیت دارد.شرایط اقلیمی این منطقه و زیرساخت‌های کشاورزی آن امکان تولید چای‌هایی با مشخصات متفاوت از چای سبز سنتی شمال را فراهم می‌کند. اولانگ به دلیل پیچیدگی فرآوری و تفاوت‌های حسی محصول می‌تواند در بخش‌های تخصصی بازار جایگاه داشته باشد، به شرط آنکه تولیدکننده بتواند کیفیت را در هر محموله تکرار کند و با خریداران حرفه‌ای قراردادهای بلندمدت برقرار سازد. به‌طور کلی، تفاوت منطقه‌ای باید به یک مزیت تجاری قابل‌اندازه‌گیری تبدیل شود، نه آنکه صرفاً در توصیف تبلیغاتی محصول باقی بماند.
انواع چای تولیدی ویتنام
چای سبز یکی از مهم‌ترین محصولات صنعت چای ویتنام است و در بازار داخلی نیز جایگاه سنتی و گسترده‌ای دارد. این نوع چای به دلیل محدودکردن اکسیداسیون آنزیمی‌برگ در مراحل اولیه فرآوری، ویژگی‌های طعمی و عطری متفاوتی از چای سیاه دارد. روش‌های حرارت‌دهی، مالش، خشک‌کردن و درجه‌بندی بر کیفیت نهایی اثر می‌گذارند و تفاوت در همین مراحل می‌تواند محصولات ارزان‌قیمت روزمره را از چای سبز ممتاز متمایز کند.بازار چای سبز ویتنام از نظر قیمت و کیفیت یکدست نیست و از محصولات سنتی فله‌ای تا بسته‌بندی‌های برنددار و محصولات منطقه‌ای ممتاز را در بر می‌گیرد.
چای سیاه یکی دیگر از گروه‌های مهم تولیدی ویتنام است و نقش قابل‌توجهی در صادرات تجاری دارد. این محصول برای بازارهایی که تقاضای چای مصرف روزانه، چای مناسب ترکیب‌سازی یا چای قابل‌استفاده در بسته‌بندی‌های صنعتی دارند، اهمیت دارد. در این بخش، قیمت، ثبات مشخصات فنی، میزان رطوبت، اندازه ذرات، رنگ دم‌کرده و قابلیت تأمین مداوم معمولاً از عوامل کلیدی تصمیم‌گیری خریدار هستند. تولیدکنندگانی که بتوانند کیفیت یکنواخت و حجم قابل‌اتکا عرضه کنند، در مقایسه با فروشندگان محموله‌های نامنظم موقعیت تجاری بهتری خواهند داشت.
چای اولانگ در مقایسه با چای‌های تجاری پرحجم، بخش تخصصی‌تری از صنعت را تشکیل می‌دهد. فرآوری اولانگ به کنترل دقیق مراحل پژمرده‌سازی، تکان‌دهی یا مالش برگ، اکسیداسیون جزئی و حرارت‌دهی نیاز دارد و نتیجه نهایی می‌تواند از نظر عطر، بافت و طعم تفاوت چشمگیری داشته باشد. این پیچیدگی، فرصت ایجاد محصولات با قیمت بالاتر را فراهم می‌کند، اما در مقابل، نیاز به مهارت فنی، کنترل کیفیت و شناخت بازار نیز افزایش می‌یابد. ویتنام می‌تواند در این بخش با تکیه بر مناطق مناسب تولید و همکاری با خریداران متخصص، به‌جای رقابت صرف بر سر قیمت، بر کیفیت و ویژگی‌های متمایز محصول تمرکز کند.
چای سفید، چای زرد، چای فشرده و محصولات ویژه حاصل از برگ چای نیز فرصت‌هایی برای تنوع‌بخشی به سبد محصولات ویتنام ایجاد می‌کنند. این گروه‌ها در مقایسه با چای‌های متداول بازار حجم محدودتری دارند، اما ممکن است در بازارهای تخصصی و فروشگاه‌های محصولات ممتاز جذاب باشند.در این زمینه، کیفیت ماده اولیه، مهارت فرآوری، شرایط نگهداری و اعتبار ادعاهای مربوط به منشأ محصول اهمیت زیادی دارد. توسعه این محصولات باید بر مبنای ارزیابی واقعی تقاضا و توانایی تأمین مستمر انجام شود؛ زیرا قیمت فروش بالاتر به‌تنهایی تضمین‌کننده سودآوری نیست.
محصولات پودری چای، از جمله «مات چا»، و همچنین چای کیسه‌ای، ترکیبات آماده دم‌کردن، چای طعم‌دار و نوشیدنی‌های آماده مصرف، مسیرهای دیگری برای افزایش ارزش افزوده هستند. این محصولات به زیرساخت‌های متفاوتی از جمله آسیاب و الک دقیق، کنترل آلودگی، بسته‌بندی مناسب، توسعه فرمولاسیون و بازاریابی مصرف‌کننده نیاز دارند. به‌ویژه در بازار نوشیدنی‌های آماده، رقابت فقط با تولیدکنندگان چای نیست، بلکه برندهای نوشیدنی، قهوه، آب‌میوه و سایر محصولات مصرفی نیز حضور دارند. بنابراین توسعه این بخش‌ها باید با شناخت رفتار مصرف‌کننده، کانال‌های فروش و اقتصاد واقعی توزیع همراه باشد.
وضعیت صادرات چای ویتنام در سال‌های 2025 و 2026
صادرات چای یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای ارزیابی عملکرد تجاری صنعت ویتنام است. بر اساس داده‌های گمرک ویتنام که در ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد، این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳۶٬۹۵۲ تن چای به ارزش نزدیک به ۲۳۸ میلیون دلار صادر کرد. این میزان در مقایسه با سال ۲۰۲۴ از نظر حجم ۷.۱ درصد و از نظر ارزش ۷.۲ درصد کاهش نشان می‌دهد. متوسط قیمت صادراتی چای ویتنام در سال ۲۰۲۵ حدود ۱٬۷۳۷ دلار به ازای هر تن بود که تقریباً ۰.۱ درصد کمتر از سال قبل گزارش شد. این آمار نشان می‌دهد افت صادرات در آن سال صرفاً به کاهش مقدار فروش محدود نبود، بلکه درآمد کل صادراتی نیز تقریباً به همان نسبت کاهش یافت.
متوسط قیمت صادراتی ۱٬۷۳۷ دلار در هر تن، شاخصی از جایگاه بخشی از چای ویتنام در بازار بین‌المللی است، اما این عدد به‌تنهایی کیفیت کل صنعت را نشان نمی‌دهد. قیمت متوسط صادراتی به ترکیب محصول، نوع چای، درجه‌بندی، بسته‌بندی، قرارداد تجاری و مقصد صادرات وابسته است. صادرات فله‌ای چای سیاه یا سبز معمولاً با ساختار قیمتی متفاوتی از صادرات چای تخصصی بسته‌بندی‌شده مواجه است. ازاین‌رو، برای ارزیابی موفقیت راهبرد ارتقای ارزش افزوده، باید علاوه بر قیمت متوسط کل، تغییر قیمت هر گروه محصول و سهم محصولات برنددار و فرآوری‌شده نیز بررسی شود.
داده‌های منتشرشده در سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که در هشت ماه نخست این سال، ویتنام ۷۷٬۲۵۶ تن چای به ارزش حدود ۱۴۳.۵ میلیون دلار صادر کرده است. حجم صادرات نسبت به دوره مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۹.۸ درصد کاهش یافته، در حالی که ارزش صادرات تنها حدود ۱.۵ درصد افت کرده است.متوسط قیمت صادراتی در این دوره، بر اساس یک گزارش، حدود ۱٬۸۵۷ دلار به ازای هر تن اعلام شده که نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش داشته است. تفاوت جزئی میان قیمت محاسبه‌شده از نسبت ارزش به حجم و رقم اعلامی در گزارش‌ها می‌تواند ناشی از گرد کردن ارقام یا تفاوت در سری داده مورد استفاده باشد؛ بنابراین برای مقایسه دقیق باید یک مجموعه آماری واحد مبنا قرار گیرد.
این وضعیت نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۶ کاهش حجم صادرات با افزایش قیمت متوسط تا حدی جبران شده است. چنین تغییری می‌تواند با افزایش سهم محصولات گران‌تر، تغییر ترکیب بازارهای مقصد، افزایش قیمت فروش یا کاهش عرضه در برخی گروه‌های کالایی مرتبط باشد. با این حال، افزایش قیمت متوسط به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که کیفیت تمام چای‌های ویتنام بهتر شده یا صنعت به‌طور کامل به سمت محصولات ممتاز حرکت کرده است. برای تأیید چنین نتیجه‌ای، لازم است داده‌های تفصیلی نوع محصول و مقصد صادرات در دوره‌های متوالی بررسی شوند.
یکی از مهم‌ترین تغییرات در این دوره، افت شدید صادرات به پاکستان بوده است؛ در مقابل، صادرات به آمریکا از نظر حجم و ارزش رشد داشته است. طبق گزارش منتشرشده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، صادرات چای ویتنام به آمریکا در هشت ماه نخست سال از نظر حجم ۲۲ درصد و از نظر ارزش ۳۶.۴ درصد افزایش یافت و ارزش آن به حدود ۷.۶۴ میلیون دلار رسید. متوسط قیمت صادراتی چای ویتنام به آمریکا نیز در همین گزارش حدود ۱٬۶۴۹ دلار در هر تن اعلام شده است. این تفاوت میان روند کل صادرات و عملکرد بازار آمریکا نشان می‌دهد که وضعیت بازارهای مقصد یکسان نیست و راهبرد صادراتی باید برای هر بازار به‌صورت جداگانه طراحی شود.
ساختار بازارهای صادراتی و وابستگی به پاکستان
پاکستان در سال‌های اخیر یکی از مهم‌ترین بازارهای صادراتی چای ویتنام بوده است.اهمیت این بازار از تقاضای قابل‌توجه آن برای چای مصرف روزانه و نیاز واردکنندگان به تأمین محصول از منابع خارجی ناشی می‌شود.در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰.۱ درصد از حجم صادرات چای ویتنام به پاکستان اختصاص داشت؛ این سهم در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۵.۲ درصد گزارش شده بود.کاهش سهم پاکستان نشانه‌ای از تغییر ترکیب بازارهای صادراتی است، اما همچنان نشان می‌دهد که عملکرد صنعت ویتنام تا حد زیادی به وضعیت تقاضا در تعداد محدودی از بازارهای بزرگ وابسته است.
در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، صادرات چای ویتنام به پاکستان کاهش شدیدی را تجربه کرد. بر اساس گزارش منتشرشده در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶، حجم صادرات به این کشور حدود ۶۰.۸ درصد افت کرد و به حدود ۱۱٬۹۰۲ تن رسید؛ ارزش صادرات نیز نزدیک به ۵۹.۸ درصد کاهش یافت.چنین افتی نشان می‌دهد که تمرکز جغرافیایی صادرات می‌تواند ریسک تجاری بالایی ایجاد کند. تغییر در سفارش خریداران، محدودیت‌های مالی، نوسانات نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل، رقابت تأمین‌کنندگان دیگر یا شرایط اقتصادی بازار مقصد می‌توانند به‌سرعت بر درآمد صادرکنندگان اثر بگذارند. برای شرکت‌های ویتنامی، تنوع‌بخشی به مشتریان و بازارها راهکاری برای کاهش این آسیب‌پذیری است، هرچند ورود به بازارهای جدید به سرمایه‌گذاری در بازاریابی، انطباق با استانداردها و ایجاد شبکه توزیع نیاز دارد.
بازارهای جایگزین، از جمله عراق، هند، مالزی و فیلیپین، در سال ۲۰۲۵ رشد صادرات چای ویتنام را در برخی گروه‌ها تجربه کردند.رشد این بازارها از نظر راهبردی اهمیت دارد، زیرا می‌تواند بخشی از کاهش تقاضا در بازارهای سنتی را جبران کند. با این حال، هر بازار ویژگی‌های خاصی دارد. برخی بازارها به قیمت رقابتی و حجم بالا اهمیت می‌دهند، برخی دیگر به استانداردهای سخت‌گیرانه کیفیت و باقی‌مانده سموم توجه بیشتری دارند و برخی نیز برای چای‌های بسته‌بندی‌شده یا تخصصی ظرفیت بیشتری نشان می‌دهند. بنابراین تنوع‌بخشی موفق زمانی اتفاق می‌افتد که صادرکنندگان محصول، قیمت‌گذاری و کانال توزیع را با نیازهای مشخص هر بازار هماهنگ کنند.
بازار آمریکا و فرصت‌های صادراتی با ارزش افزوده بالاتر
بازار آمریکا برای صنعت چای ویتنام از نظر ظرفیت ایجاد ارزش افزوده اهمیت دارد، هرچند سهم آن در کل صادرات چای کشور همچنان محدود است.افزایش صادرات به آمریکا در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که تقاضا برای محصولات ویتنامی در این بازار می‌تواند رشد کند. با این حال، ورود پایدار به بازار آمریکا به عواملی مانند کیفیت یکنواخت، انطباق با مقررات ایمنی غذایی، کنترل باقی‌مانده سموم، بسته‌بندی مناسب، برچسب‌گذاری دقیق و قابلیت تأمین مستمر وابسته است. افزایش فروش در یک دوره کوتاه باید به‌عنوان نشانه‌ای امیدوارکننده ارزیابی شود، نه تضمینی برای رشد بلندمدت.
فرصت‌های اصلی ویتنام در آمریکا می‌تواند شامل چای سبز با منشأ مشخص، محصولات ارگانیک دارای گواهی معتبر، چای‌های تخصصی کوهستانی، اولانگ و محصولات بسته‌بندی‌شده برای مصرف‌کننده نهایی باشد. در این بخش، داستان منشأ محصول و ویژگی‌های قابل‌اثبات آن می‌تواند به تمایز برند کمک کند، اما ادعاهای تبلیغاتی باید با مستندات واقعی پشتیبانی شوند. از طرف دیگر، هزینه ورود به بازار، حاشیه سود واردکننده و توزیع‌کننده، هزینه بازاریابی و رقابت با برندهای تثبیت‌شده باید پیش از توسعه صادرات به‌دقت محاسبه شود.
بازار داخلی چای در ویتنام
بازار داخلی ویتنام یکی از پایه‌های مهم صنعت چای است و به دلیل سابقه فرهنگی مصرف چای، تقاضای آن تنها به یک گروه جمعیتی یا یک شیوه مصرف محدود نمی‌شود.چای سبز سنتی در خانه‌ها، محیط‌های کاری، رستوران‌ها و گردهمایی‌های اجتماعی جایگاه دیرینه‌ای دارد.در کنار آن، بازار شهری به‌تدریج محصولات جدیدتری مانند چای کیسه‌ای، نوشیدنی‌های چای آماده مصرف، چای‌های طعم‌دار و نوشیدنی‌های مبتنی بر چای را نیز جذب کرده است. در نتیجه، بازار داخلی از نظر محصول، قیمت، نوع بسته‌بندی و کانال فروش متنوع است.
برخی گزارش‌های صنعت، مصرف داخلی چای ویتنام را حدود ۷۵ هزار تن در سال و ارزش بازار را نزدیک به ۱۵ تریلیون دانگ برآورد کرده‌اند. این ارقام باید به‌عنوان برآوردهای گزارش‌شده در نظر گرفته شوند، زیرا تعریف مصرف، دوره زمانی و دامنه محصولات مشمول بازار ممکن است در منابع مختلف تفاوت داشته باشد.با وجود این محدودیت، چنین برآوردهایی نشان می‌دهند که بازار داخلی برای تولیدکنندگان، فرآوری‌کنندگان و برندهای محلی اهمیت اقتصادی دارد و نباید در تحلیل صنعت صرفاً به صادرات توجه کرد.
تفاوت مهم میان بازار داخلی و صادرات در شیوه شکل‌گیری ارزش اقتصادی محصول است. در بازار داخلی، شهرت منطقه‌ای، شناخت مصرف‌کننده از طعم چای، اعتماد به فروشنده، تجربه مصرف و بسته‌بندی می‌توانند قیمت نهایی را افزایش دهند. در بازار صادرات فله‌ای، به‌ویژه در قراردادهای عمده‌فروشی، مشخصات فنی، قیمت واحد، حجم قابل‌تأمین و شرایط تحویل اهمیت بیشتری دارند. این تفاوت نشان می‌دهد که برخی تولیدکنندگان می‌توانند با توسعه برند داخلی، فروش مستقیمیا بسته‌بندی تخصصی، سهم بیشتری از ارزش نهایی چای را به دست آورند، حتی اگر حجم تولید آنها به اندازه کارخانه‌های بزرگ صادراتی نباشد.
تغییر الگوی مصرف و توسعه محصولات جدید
تغییر سبک زندگی در شهرهای ویتنام، توسعه فروشگاه‌های نوشیدنی و گسترش کانال‌های فروش دیجیتال، فرصت‌هایی برای محصولات جدید مبتنی بر چای ایجاد کرده است. نوشیدنی‌های آماده مصرف، چای سرد، ترکیبات میوه‌ای، چای کیسه‌ای و محصولات مناسب مصرف سریع می‌توانند گروه‌هایجدیدی از مشتریان را جذب کنند. با این حال، رشد این بخش‌ها به کیفیت ماده اولیه محدود نمی‌شود؛ طراحی محصول، قیمت‌گذاری، بازاریابی، بسته‌بندی، توزیع سرد در صورت نیاز و مدیریت ماندگاری نیز در موفقیت تجاری نقش دارند.
برای تولیدکنندگان چای خام، همکاری با کارخانه‌های نوشیدنی و شرکت‌های غذایی می‌تواند راهی برای ایجاد تقاضای جدید باشد. برای شرکت‌های فرآوری، توسعه محصولات آماده مصرف یا عرضه چای با برند اختصاصی می‌تواند حاشیه ارزش افزوده را افزایش دهد، اما معمولاً به سرمایه‌گذاری بیشتر، دانش فنی و شناخت دقیق مصرف‌کننده نیاز دارد. در این بخش، تصمیم‌گیری باید بر اساس آزمون بازار، هزینه واقعی تولید و توزیع و نرخ تکرار خرید انجام شود، نه صرفاً بر مبنای رشد عمومی‌بازار نوشیدنی‌های مدرن.
ساختار زنجیره ارزش صنعت چای ویتنام
زنجیره ارزش چای در ویتنام از تولید برگ تازه در مزارع آغاز می‌شود و از مراحل جمع‌آوری، حمل‌ونقل، فرآوری اولیه، درجه‌بندی، بسته‌بندی، فروش عمده و صادرات عبور می‌کند. در این زنجیره، کشاورزان، تعاونی‌ها، واسطه‌های خرید برگ، کارخانه‌های فرآوری، شرکت‌های بازرگانی و صادرکنندگان نقش‌های متفاوتی دارند. در برخی مناطق، کشاورزان مستقیماً با کارخانه‌ها همکاری می‌کنند، در حالی که در مناطق دیگر، واسطه‌ها بخش مهمی از فرآیند جمع‌آوری و انتقال محصول را بر عهده دارند. ساختار دقیق زنجیره تأمین در مناطق مختلف یکسان نیست و میزان هماهنگی میان تولیدکنندگان و کارخانه‌ها می‌تواند بر کیفیت نهایی و هزینه تمام‌شده اثر بگذارد.
یکی از چالش‌های اقتصادی این زنجیره آن است که بخش قابل‌توجهی از ارزش افزوده ممکن است پس از خروج چای خام یا نیمه‌فرآوری‌شده از ویتنام ایجاد شود. هنگامی‌که چای به‌صورت فله‌ای فروخته می‌شود، خریدار خارجی می‌تواند آن را با محصولات دیگر ترکیب کند، تحت برند خود بسته‌بندی کند و از شبکه توزیع و شناخت برند خود برای فروش با قیمت بالاتر بهره ببرد. در چنین شرایطی، تولیدکننده ویتنامی‌بیشتر از محل تولید ماده اولیه و فرآوری اولیه درآمد کسب می‌کند، در حالی که بخشی از ارزش تجاری نهایی در مراحل بعدی زنجیره ایجاد می‌شود.
راهکار افزایش سهم ویتنام از ارزش نهایی، توسعه پیوندهای پایدار میان کشاورزان، کارخانه‌ها و شرکت‌های بازاریابی است. قراردادهای خرید بلندمدت، تعیین مشخصات کیفی روشن، پرداخت متناسب با درجه محصول، سرمایه‌گذاری در فرآوری تخصصی و ایجاد برندهای معتبر می‌توانند به بهبود عملکرد این زنجیره کمک کنند. البته توسعه بسته‌بندی و برند به‌تنهایی کافی نیست؛ شرکت‌ها باید بتوانند کیفیت محصول را در هر محموله حفظ کنند، سفارش‌ها را به‌موقع تحویل دهند و هزینه‌های بازاریابی و توزیع را کنترل کنند.
کیفیت، ایمنی غذایی و استانداردهای صادراتی
کیفیت و ایمنی غذایی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده دسترسی چای ویتنام به بازارهای بین‌المللی هستند. باقی‌مانده سموم دفع آفات، فلزات سنگین، آلودگی‌های میکروبی در شرایط خاص، رطوبت نامناسب و مشکلات نگهداری می‌توانند قابلیت عرضه محصول را محدود کنند. برای صادرکنندگانیکه بازارهای اتحادیه اروپا، آمریکایا سایر بازارهای دارای الزامات سخت‌گیرانه را هدف قرار می‌دهند، کنترل کیفیت باید از مرحله مزرعه آغاز شود و تا زمان بسته‌بندی و ارسال محموله ادامه یابد.
استانداردهای مربوط به حداکثر میزان باقی‌مانده سموم(MRL) برای صنعت چای اهمیت ویژه‌ای دارند. یک محموله ممکن است از نظر عطر و طعم مطلوب باشد، اما در صورت عبور از حد مجاز یک ماده شیمیایی، با محدودیت ورود به بازار یا رد شدن در کنترل‌های وارداتی روبه‌رو شود. به همین دلیل، استفاده مدیریت‌شده از نهاده‌های کشاورزی، ثبت سوابق مزرعه، آموزش کشاورزان، نمونه‌برداری و آزمایش آزمایشگاهی و نگهداری مستندات تولید، بخشی از الزامات رقابت پایدار در بازارهای باکیفیت محسوب می‌شوند.
قابلیت ردیابی(Traceability) نیز برای صنعت اهمیت فزاینده‌ای دارد. ردیابی مؤثر باید امکان شناسایی محل تولید، تولیدکننده، زمان برداشت، مراحل فرآوری و مشخصات محموله را فراهم کند. این سیستم به شرکت‌ها کمک می‌کند در صورت مشاهده مشکل کیفی، منبع آن را شناسایی کنند و از گسترش زیان جلوگیری شود. همچنین ردیابی معتبر می‌تواند اعتماد خریداران حرفه‌ای را افزایش دهد و برای محصولاتی که با منشأ جغرافیایی مشخص یا روش تولید ویژه عرضه می‌شوند، مزیت رقابتی ایجاد کند.
فرصت توسعه چای ارگانیک
چای ارگانیکیکی از مسیرهای بالقوه ارتقای ارزش افزوده صنعت ویتنام است، به‌ویژه در بازارهایی که مصرف‌کنندگان به روش تولید، محیط‌زیست و قابلیت تأیید ادعاهای مربوط به محصول توجه می‌کنند. با این حال، تولید ارگانیک صرفاً به معنای کاهش استفاده از سموم نیست. ورود به این بازار معمولاً مستلزم رعایت الزامات مشخص کشاورزی، مدیریت نهاده‌ها، مستندسازی، کنترل آلودگی احتمالی از مزارع مجاور و دریافت گواهی معتبر مطابق با مقررات بازار مقصد است.
برای ویتنام، ایجاد مناطق مشخص تولید ارگانیک و سازمان‌دهی کشاورزان در قالب تعاونی‌هایا زنجیره‌های تأمینیکپارچه می‌تواند عملی‌تر از تبدیل سریع کل صنعت به تولید ارگانیک باشد. این رویکرد امکان کنترل بهتر فرآیند تولید، کاهش هزینه‌های نظارت و ایجاد حجم کافی برای پاسخ‌گویی به سفارش‌های صادراتی را فراهم می‌کند. با این حال، تصمیم به سرمایه‌گذاری در تولید ارگانیک باید بر اساس وجود خریدار، قیمت قابل‌تحقق، هزینه گواهی، هزینه آزمایش و احتمال افزایش عملکرد یا کاهش عملکرد مزرعه ارزیابی شود.
چای «شان تویِت» و ظرفیت محصولات ممتاز ویتنام
چای «شان تویِت» یکی از محصولات دارای ظرفیت تمایز در صنعت چای ویتنام است. این چای با مناطق کوهستانی و برخی درختان قدیمی چای ارتباط دارد و می‌تواند برای بازارهایی جذاب باشد که به منشأ جغرافیایی، شیوه تولید، ویژگی‌های حسی و هویت فرهنگی محصول اهمیت می‌دهند. برخلاف چای فله‌ای که معمولاً بر اساس قیمت و مشخصات فنی رقابت می‌کند، چای تخصصی کوهستانی این امکان را دارد که با تکیه بر منشأ مشخص و ویژگی‌های قابل‌اثبات، در بخش ممتاز بازار عرضه شود.
با این حال، نام منطقه یا قدمت درختان به‌تنهایی قیمت بالاتر را تضمین نمی‌کند. برای ایجادیک محصول ممتاز و پایدار، لازم است کیفیت برگ، زمان برداشت، شیوه فرآوری، شرایط نگهداری و یکنواختی محموله کنترل شود. همچنین باید اطلاعات مربوط به منشأ محصول به‌صورت قابل‌اعتماد ارائه شود و از ادعاهای اغراق‌آمیز درباره خواص درمانی یا ویژگی‌های غیرقابل‌اثبات پرهیز شود. اگر این الزامات رعایت شوند، چای «شان تویِت» می‌تواند بخشی از راهبرد ویتنام برای توسعه برندهای منطقه‌ای و افزایش ارزش صادرات باشد.
نشانه جغرافیایی(Geographical Indication) نیز می‌تواند در این زمینه اهمیت داشته باشد. چنین سازوکاری به شناسایی و حفاظت از نام محصولاتی کمک می‌کند که ویژگی‌هایا شهرت آنها با یک منطقه مشخص ارتباط دارد. برای نمونه، حفاظت از نشانه جغرافیایی چای «لای چوُ» در ویتنام برای معرفی و تمایز برخی محصولات چای آن منطقه مطرح شده است. موفقیت اقتصادی این ابزار به اجرای واقعی استانداردها، نظارت بر استفاده از نام جغرافیایی و بازاریابی مؤثر وابسته است؛ ثبت نشانه جغرافیایی به‌تنهایی موجب افزایش فروش یا قیمت نخواهد شد.
سیاست‌های دولتی و چشم‌انداز توسعه تا سال ۲۰۳۰
سیاست‌های توسعه کشاورزی و صنعت چای ویتنام بر بهبود بهره‌وری، ارتقای کیفیت، نوسازی تولید، افزایش فرآوری و توسعه محصولات دارای ارزش افزوده بیشتر تأکید دارند. مسیرهای توسعه مطرح‌شده شامل بهبود استانداردهای کشت، توسعه تولید ارگانیک، استفاده از ارقام مناسب، افزایش قابلیت ردیابی، بهبود تجهیزات فرآوری و گسترش محصولاتی مانند اولانگ، چای سفید، چای کیسه‌ای و محصولات تخصصی است. چنین رویکردی نشان می‌دهد که سیاست توسعه صنعت صرفاً افزایش حجم تولید نیست، بلکه ارتقای توان رقابتی و تنوع‌بخشی به محصولات نیز اهمیت دارد.
اجرای موفق این سیاست‌ها به همکاری میان نهادهای دولتی، مؤسسات پژوهشی، تعاونی‌های کشاورزی، کارخانه‌ها و شرکت‌های صادراتی نیاز دارد. کشاورزان باید به دانش فنی و بازار فروش پایدار دسترسی داشته باشند، کارخانه‌ها باید بتوانند محصول را مطابق استانداردهای موردنیاز بازار فرآوری کنند و صادرکنندگان نیز باید ارتباط مؤثری با واردکنندگان و شبکه‌های توزیع خارجی ایجاد کنند. اگر این اجزا به‌صورت جداگانه توسعه یابند، احتمال دارد ظرفیت تولید افزایش پیدا کند، اما صنعت همچنان در فروش محصول با قیمت پایین و نوسانات بازار گرفتار بماند.
تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای صنعت چای ویتنام
از نظر نقاط قوت، ویتنام از اقلیم متنوع، سابقه طولانی کشت چای، نیروی کار آشنا با فرآوری، بازار داخلی دارای فرهنگ مصرف و امکان تولید چند گروه متفاوت محصول برخوردار است. وجود چای سبز سنتی، اولانگ و چای‌های کوهستانی می‌تواند به شکل‌گیری سبد محصول متنوع کمک کند. همچنین هزینه‌های تولید رقابتی در برخی مناطق و دسترسی جغرافیایی به بازارهای آسیایی، برای صادرات تجاری مزیت ایجاد می‌کند. با این حال، میزان واقعی این مزیت‌ها به بهره‌وری مزرعه، کیفیت محصول، هزینه حمل‌ونقل و توانایی حفظ استانداردها وابسته است.
از نظر نقاط ضعف، پراکندگی تولیدکنندگان، تفاوت کیفیت محموله‌ها، محدودیت برخی واحدهای فرآوری، وابستگی به فروش فله‌ای و شناخته‌شدن محدود بعضی برندهای ویتنامی در سطح بین‌المللی از مسائل اصلی هستند. ضعف برند به این معنا نیست که چای ویتنام کیفیت مناسبی ندارد، بلکه نشان می‌دهد کیفیت و ویژگی‌های منطقه‌ای محصول همیشه به یک هویت تجاری شناخته‌شده تبدیل نشده‌اند. علاوه بر این، تمرکز بخشی از صادرات بر پاکستان، ریسک ناشی از تغییر تقاضا در یک بازار بزرگ را افزایش می‌دهد.
از نظر فرصت‌ها، رشد بازار محصولات ممتاز، چای ارگانیک، چای با منشأ مشخص، اولانگ، چای سفید، محصولات بسته‌بندی‌شده و نوشیدنی‌های مبتنی بر چای می‌تواند مسیرهایی برای افزایش ارزش افزوده باشد. توسعه تجارت الکترونیکی، فروش مستقیم به مصرف‌کننده، همکاری با برندهای خارجی و گردشگری چای نیز می‌توانند در برخی مناطق درآمد جدید ایجاد کنند. در مقابل، رقابت چین، هند، سری‌لانکا و کنیا، تغییرات اقلیمی، افزایش هزینه نهاده‌ها، الزامات سخت‌گیرانه ایمنی غذایی و نوسانات تقاضای جهانی از تهدیدهای مهم صنعت محسوب می‌شوند.
رقابت ویتنام با سایر تولیدکنندگان بزرگ چای
ویتنام در بازار جهانی با تولیدکنندگانی رقابت می‌کند که هرکدام مزیت متفاوتی دارند. چین از نظر مقیاس تولید، تنوع محصولات و قدرت برندهای منطقه‌ای موقعیت برجسته‌ای دارد. هند در بخش‌هایی از چای سیاه و شبکه برندهای مصرفی شناخته‌شده است. سری‌لانکا از شهرت بین‌المللی چای سیلان بهره می‌برد و کنیا در تأمین حجم بالای چای تجاری نقش مهمی دارد. این رقابت به آن معناست که ویتنام برای موفقیت باید مشخص کند در کدام بخش‌ها می‌تواند مزیت پایدار ایجاد کند و در کدام بخش‌ها بهتر است بر هزینه و کارایی تمرکز داشته باشد.
در بخش چای فله‌ای، رقابت عمدتاً بر قیمت، کیفیت فنی، قابلیت تأمین و شرایط تحویل متمرکز است. در بخش محصولات ممتاز، منشأ جغرافیایی، مهارت فرآوری، ویژگی‌های حسی، گواهی‌های معتبر و قدرت برند اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. ویتنام می‌تواند در هر دو بخش حضور داشته باشد، اما راهبرد مناسب براییک صادرکننده چای تجاری با راهبرد یک تولیدکننده چای کوهستانی ممتاز یکسان نیست. ترکیب این دو مسیر،در صورتی که هر بخش به‌طور مستقل مدیریت شود، می‌تواند به کاهش ریسک و افزایش فرصت‌های درآمدی کمک کند.
تأثیر تغییرات اقلیمی‌بر صنعت چای
تغییرات اقلیمی یکی از ریسک‌های بلندمدت صنعت چای ویتنام است. تغییر الگوهای بارندگی، افزایش دما، خشکسالی‌های دوره‌ای، بارش‌های شدید و وقوع رویدادهای آب‌وهوایی نامتعارف می‌توانند بر رشد بوته، زمان برداشت، کیفیت برگ و هزینه تولید اثر بگذارند. چای برای حفظ رشد مناسب به شرایط آب‌وهوایی و مدیریت صحیح آب و خاک نیاز دارد و تغییر شرایط محیطی ممکن است در مناطق مختلف اثرهای متفاوتی داشته باشد. بنابراین، ارزیابی آسیب‌پذیری باید در سطح منطقه و مزرعه انجام شود و نمی‌توانیک اثر یکسان برای تمام مناطق تولیدی کشور در نظر گرفت.
اقدامات سازگاری می‌تواند شامل بهبود مدیریت آب، حفاظت از خاک، استفاده از ارقام مناسب، مدیریت سایه و پوشش گیاهی، پایش آفات و بیماری‌ها و اصلاح برنامه برداشت باشد. توسعه سامانه‌های پایش آب‌وهوا و آموزش کشاورزان نیز می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر کمک کند. با اینحال، سرمایه‌گذاری در سازگاری اقلیمی‌باید با توجه به منابع مالی کشاورزان، شرایط منطقه و ارزش اقتصادی محصول طراحی شود تا هزینه‌های جدید، توان رقابت تولیدکنندگان کوچک را کاهش ندهد.
فرصت‌های سرمایه‌گذاری و توسعه کسب‌وکار در صنعت چای
از منظر تجاری،، سرمایه‌گذاری در چای ویتنام را می‌توان در چند بخش بررسی کرد. نخستین بخش، تولید و فرآوری اولیه است که برای فعالیت در آن باید به دسترسی پایدار به برگ تازه، ظرفیت کارخانه، هزینه نیروی کار، مصرف انرژی و بازار فروش توجه شود. این بخش ممکن است برای تولیدکنندگاندارای دسترسی به مواد اولیه و قراردادهای خرید پایدار مناسب باشد، اما در بازار چای فله‌ای، حاشیه سود به‌شدت به قیمت خرید برگ و قیمت فروش محصول وابسته است.
بخش دوم، فرآوری تخصصی و بسته‌بندی است. تولید اولانگ، چای ممتاز، چای کیسه‌ای و محصولات آماده مصرف می‌تواند ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند، اما نیازمند تجهیزات مناسب، کنترل کیفیت، دانش فنی و بازار فروش مشخص است. پیش از سرمایه‌گذاری باید هزینه مواد اولیه، بازده فرآوری، ضایعات، هزینه بسته‌بندی، ظرفیت تولید، هزینه توزیع و قیمت قابل‌تحقق در بازار هدف محاسبه شود. قیمت بالاتر محصول نهایی لزوماً به معنای سود بیشتر نیست، زیرا هزینه‌های تولید و بازاریابی نیز می‌توانند افزایش یابند.
بخش سوم، توسعه برند و صادرات محصولات بسته‌بندی‌شده است. شرکت‌هایی که بتوانند منشأ محصول، کیفیت ثابت و هویت تجاری مشخصی ایجاد کنند، ممکن است وابستگی کمتری به فروش فله‌ای داشته باشند. با این حال، ورود به بازار خارجی به شناخت مقررات واردات، انتخاب توزیع‌کننده، مدیریت سرمایه در گردش، بازاریابی و توانایی پاسخ‌گویی به سفارش‌ها نیاز دارد. در این مدل، توسعه برند باید مرحله‌ای و مبتنی بر آزمون بازار انجام شود؛ برای مثال، شرکت می‌تواند ابتدا یکیا دو محصول متمایز را در یک بازار مشخص عرضه کند و پس از ارزیابی فروش واقعی، دامنه محصولات را گسترش دهد.
بخش چهارم، خدمات مرتبط با زنجیره تأمین، مانند آزمایش کیفیت، ردیابی، گواهی‌گیری، فناوری‌های مدیریت مزرعه و خدمات صادراتی است. این فعالیت‌ها به‌طور مستقیم چای تولید نمی‌کنند، اما می‌توانند مشکلاتی را حل کنند که مانع ورود تولیدکنندگان به بازارهای باکیفیت می‌شود. موفقیت چنین کسب‌وکارهایی به وجود تقاضای واقعی از سوی کشاورزان، کارخانه‌ها و صادرکنندگان بستگی دارد و باید بر اساس نیاز مشخص مشتریان طراحی شود.
سناریوهای احتمالی صنعت چای ویتنام تا سال ۲۰۳۰
در سناریوی نخست، صنعت به ساختار فعلی متکی می‌ماند و عمدتاً بر تولید و صادرات محصولات فله‌ای تمرکز می‌کند. در این حالت، ویتنام می‌تواند جایگاه خود را در بازارهای حساس به قیمت حفظ کند، اما درآمد صادرکنندگان همچنان در معرض نوسانات تقاضا، رقابت تأمین‌کنندگان دیگر و تغییر قیمت‌های جهانی قرار خواهد داشت. افزایش تولید بدون ایجاد بازارهای جدید ممکن است فشار بیشتری بر قیمت وارد کند و رشد درآمد کشاورزان را محدود سازد.
در سناریوی دوم، صنعت به سمت توسعه محصولات دارای ارزش افزوده بیشتر حرکت می‌کند. در این مسیر، سرمایه‌گذاری در فرآوری، استانداردسازی، محصولات ارگانیک، برندهای منطقه‌ای، چای‌های ممتاز و بازارهای تخصصی افزایش می‌یابد. موفقیت این سناریو به ایجاد تقاضای پایدار، رعایت الزامات بازار مقصد و توانایی حفظ کیفیت بستگی دارد. در صورت اجرای موفق، افزایش ارزش فروش به ازای هر تن می‌تواند بخشی از آثار کاهش حجم صادرات را جبران کند؛ هرچند هزینه‌های ورود به بازارهای ممتاز نیز بالاتر است.
سناریوی سوم، ترکیبی از دو مسیر است و از نظر راهبردی برای ویتنام واقع‌بینانه به نظر می‌رسد. در این مدل، صادرات چای فله‌ای برای بازارهای عمده‌فروشی و حساس به قیمت ادامه می‌یابد، در حالی که سرمایه‌گذاری جداگانه‌ای برای محصولات ممتاز، بسته‌بندی‌شده و دارای برند انجام می‌شود. بازار داخلی نیز به‌عنوان یک منبع درآمد مستقل حفظ می‌شود. چنین ساختاری می‌تواند از وابستگی بیش از حد به یک نوع محصول یایک بازار مقصد جلوگیری کند و به شرکت‌ها امکان دهد متناسب با ظرفیت و تخصص خود در بخش‌های متفاوت فعالیت کنند.