سفر رئیس‌جمهور نامیبیا به آنگولا و برگزاری نخستین نشست کمیسیون مشترک

رئیس‌جمهور نامیبیا از ۱۸ تا ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۷ تا ۲۹ مهر)، راهی سفری سه‌روزه به لوآندا، پایتخت آنگولا شد. هدف اصلی این سفر، راه‌اندازی کمیسیون دوجانبه برای تقویت هماهنگی‌ها و گسترش همکاری‌های فی‌مابین بود.

نامیبیا و آنگولا از دوران مبارزات استقلال، پیوندهای تاریخی و دوستانه‌ای دارند؛ با این وجود، مبادلات تجاری دو کشور در سال‌های اخیر با کاهش روبه‌رو شده است. در جریان این سفر، مقام‌های دو طرف بر توسعه همکاری‌های عملی، به‌ویژه در حوزه‌های تسهیل تجارت مرزی، مقابله با بحران کم‌آبی و تأمین انرژی گفتگو کردند. امضای هفت سند همکاری و برگزاری نشست تجاری مشترک با حضور فعالان بخش خصوصی، از دیگر رخدادهای این سفر بود. رئیس‌جمهور نامیبیا همچنین ضمن سخنرانی در پارلمان آنگولا، از پالایشگاه نفت لوآندا نیز بازدید کرد. در ابعاد قاره‌ای و بین‌المللی نیز بیانیه پایانی این سفر حاوی مواضع مهمی‌ بود؛ دو کشور، اقدامات نسل‌کشی علیه مردم فلسطین را محکوم کرده و خواستار آتش‌بس فوری در منطقه خاورمیانه و اروپای شرقی، لغو تحریم‌های کوبا، حمایت از صحرای غربی و اعطای کرسی دائمی‌ به آفریقا در شورای امنیت سازمان ملل شدند. عزم جدی سران دو کشور بر این است که با پایش مستمر توافقات تا نشست بعدی در سال ۲۰۲۸، نتایج ملموس این تصمیمات در زندگی روزمره مردم دو کشور نمایان شود.

ساختار کمیسیون دو جانبه و توافق‌های امضا شده

در راستای سفر رئیس‌جمهور نامیبیا به لوآندا (پایتخت آنگولا) که از تاریخ 18 تا 20 اکتبر انجام گرفت، نخستین نشست «کمیسیون دوجانبه» (BNC) در بالاترین سطح برگزار شد. پیش از این، نشست‌های همکاری میان دو کشور در سطوح پایین‌تری دنبال می‌شد، اما از سال ۲۰۱۹، طرفین تصمیم گرفتند این چارچوب را به ساختار عالی «کمیسیون دوجانبه» ارتقا دهند. ویژگی این چارچوب جدید، قرارگیری مدیریت آن تحت نظارت مستقیم رؤسای جمهور دو کشور است تا روند اجرای تصمیمات سرعت گیرد.

در جریان این نشست، کارشناسان و مقامات دو کشور در قالب چهار کمیته اصلی شامل «موضوعات دیپلماتیک»، «مسائل اقتصادی»، «امور اجتماعی» و «دفاع و امنیت»، راهکارهای توسعه روابط دوجانبه را بررسی کردند. نشست وزیران نیز در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۷ مهر)، به ریاست مشترک خانم سلما آشیپالا-موساوی (Selma Ashipala-Musavyi)، وزیر روابط بین‌الملل و تجارت نامیبیا، و آقای تِته آنتونیو (Tete António)، وزیر روابط خارجی آنگولا، برگزار شد.

وزیر امور خارجه نامیبیا در سخنانی تاکید کرد که دو کشور باید از مرحله امضای اسناد تشریفاتی عبور کرده و وارد فاز اجرای عملی پروژه‌ها شوند. وی گفت ارتقای این کمیسیون به سطح سران، تنها زمانی ارزش واقعی خواهد داشت که جوامع مرزنشین و فعالان اقتصادی، ثمره ملموس این توافق‌ها را در زندگی و کسب‌وکار روزمره خود احساس کنند. گفتنی است نهایی‌سازی اسناد هفت‌گانه همکاری و هماهنگی دستور کار دیدار سران، مستقیماً تحت مدیریت وی صورت پذیرفت. در این سفر سه‌روزه، هیئتی متشکل از وزرای امور خارجه، صنایع و معادن، حمل‌ونقل و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط، به همراه یک هیئت تجاری ۹۵ نفره از فعالان بخش خصوصی نامیبیا، رئیس‌جمهور را همراهی کردند.

در پایان نشست‌های دوجانبه، مقامات دو کشور هفت سند همکاری جدید امضا کردند که به مجموع بیش از شصت توافق‌نامه پیشین افزوده شد. یکی از مهم‌ترین این توافق‌ها، یک‌پارچه‌سازی گمرک و مدیریت یکپارچه تشریفات مرزی در گذرگاه «اوشیکانگو-سانتا کلارا» (Oshikango-Santa Clara) است؛ اقدامی‌ که نقشی تعیین‌کننده در تسهیل تردد شهروندان، روان‌سازی ترانزیت کالا و کاهش معطلی‌ها و هزینه‌های تجاری خواهد داشت. همچنین دو طرف توافق کردند به پاس ادای احترام به جانباختگان دوران مبارزات استقلال، بناهای یادبودی در مناطق تاریخی «کاسینگا» (Cassinga) و «شِتِکِلا» (Chetequela) در خاک آنگولا احداث کنند. از دیگر اسناد همکاری به امضارسیده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تسهیل امور کنسولی: فراهم‌کردن امکان اشتغال برای بستگان دیپلمات‌ها در کشور میزبان
• امور فرهنگی و ورزشی: توسعه برنامه‌های مشترک ورزشی و حفاظت از میراث فرهنگی متقابل
• توسعه اقتصادی: گسترش همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های گردشگری و شیلات (ماهی‌گیری)

پروژه‌های زیرساختی آب، انرژی و صنعت نفت

یکی از محورهای مهم در گفتگوهای مقامات دو کشور، تسریع در اجرای پروژه‌های زیربنایی در زمینه‌های آب و برق بود که سال‌ها در دست بررسی قرار داشتند. مهم‌ترین طرح در این حوزه، پروژه نیروگاه برق‌آبی مشترک «بینز» (Baynes Hydroelectric Power Station) روی رودخانه «کوننه» است. این نیروگاه با ظرفیت تولید ۶۰۰ مگاوات برق که به‌صورت مساوی بین دو کشور تقسیم می‌شود، اعتباری بالغ بر ۲۵ میلیارد دلار نامیبیا هزینه خواهد داشت. وزیر انرژی نامیبیا در این نشست تاکید کرد که هر دو کشور باید بلافاصله وارد فاز اجرایی ساخت‌وساز شوند تا چالش تامین برق منطقه برطرف گردد. در کنار این پروژه، طرح اتصال مستقیم شبکه‌های برق دو کشور نیز جهت تقویت امنیت انرژی پیگیری شد.

در حوزه تامین آب و کشاورزی نیز تصمیماتی اتخاذ گردید؛ دو طرف توافق کردند که کانال آبرسانی «کافو» (Calueque Channel) را از خاک آنگولا به داخل نامیبیا امتداد داده و ایستگاه‌های پمپاژ دائمی در منطقه «کالوکه» (Calueque) را تا ماه دسامبر راه‌اندازی کنند. این اقدام نقشی کلیدی در تامین آب پایدار و توسعه کشاورزی در مناطق مرزی شمال نامیبیا ایفا خواهد کرد.

همچنین، صنعت نفت و انرژی بخش مهمی از مذاکرات را به خود اختصاص داد. نامیبیا که در آستانه پیوستن به جمع تولیدکنندگان نفت قرار دارد، در صدد بهره‌گیری از تجارب آنگولا در حوزه‌های استخراج و پالایش است. در همین راستا، هیئت نامیبیایی از پالایشگاه شرکت «سونانگول» (Sonangol) در لوآندا بازدید کرد تا از نزدیک با فرآیندهای عملیاتی آن آشنا شود. یکی از مهم‌ترین پیشنهادهای تجاری در این سفر، از سوی آقای «ژوائو لورنسو» (João Lourenço)، رئیس‌جمهور آنگولا، مطرح شد. وی از نامیبیا دعوت کرد تا در پالایشگاه جدید «لوبیتو» (Lobito Refinery) با ظرفیت پالایش ۲۰۰ هزار بشکه در روز، مشارکت و سرمایه‌گذاری کند. هدف اصلی طرفین از این همکاری، جلوگیری از خام‌فروشی و ایجاد ارزش افزوده بالاتر در منطقه است.

مجمع تجاری، سخنرانی در پارلمان و ابعاد دیپلماتیک

در حاشیه این سفر، مجمع تجاری مشترک دو کشور با استقبال بخش خصوصی برگزار شد. در حالی که پیش‌بینی می‌شد حدود ۹۵ بازرگان نامیبیایی در این رویداد حضور یابند، در عمل این مجمع با مشارکت بیش از ۳۰۰ فعال اقتصادی از هر دو کشور تشکیل شد که نشان‌دهنده اشتیاق فعالان بخش خصوصی برای توسعه مبادلات تجاری است. رئیس‌جمهور نامیبیا، در این نشست تاکید کرد که هر دو کشور باید از صادرات مواد خام فاصله گرفته و بر فرآوری و ایجاد ارزش افزوده در داخل منطقه تمرکز کنند. وی همچنین بر لزوم تسهیل مبادلات تجاری برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، بازرگانان مرزی، جوانان و زنان تاکید نمود و خواستار ایجاد یک سامانه ارزیابی دیجیتال برای نظارت مستمر بر روند اجرای توافق‌های تجاری شد.

خانم ناندی-ندایتوا در ادامه برنامه‌های سفر، با حضور در پارلمان آنگولا سخنرانی کرد و ضمن قدردانی از حمایت‌های تاریخی آنگولا در دوران مبارزات استقلال، یاد و خاطره قربانیان رویدادهای تاریخی مانند «کاسینگا» (Cassinga) و «نبرد کوئیتو کوآناواله» (Cuito Cuanavale) را گرامی داشت. 

در بخش رایزنی‌های دیپلماتیک، مقامات دو کشور بر پیوند ناگسستنی میان صلح و توسعه اقتصادی و همچنین تحقق اهداف «اتحادیه آفریقا» تاکید کردند. در این راستا، نامیبیا از تلاش‌های میانجی‌گرانه آنگولا در حل منازعات منطقه‌ای، به‌ویژه نقش‌آفرینی فعال در استقرار صلح در «جمهوری دمکراتیک کنگو» (DRC)، تمجید به عمل آورد.

مواضع منطقه‌ای، بین‌المللی و ابعاد بیانیه پایانی

در بیانیه پایانی این نشست، سران دو کشور علاوه بر توافق‌های دوجانبه، درباره چالش‌های مهم قاره آفریقا و همکاری‌های میان خود نیز گفتگو کردند. در بعد قاره‌ای، یکی از محورهای مهم، ابراز نگرانی از رتبه‌بندی‌های اعتباری غیرمنصفانه توسط مؤسسات بین‌المللی بود؛ چرا که این رتبه‌بندی‌ها باعث شده کشورهای آفریقایی برای گرفتن وام با هزینه‌های بسیار سنگین و سودهای بالا مواجه شوند و زیر بار بدهی بروند. به همین دلیل، دو کشور از تأسیس «آژانس رتبه‌بندی اعتباری آفریقا» به عنوان نهادی مستقل استقبال کردند تا ارزیابی واقعی‌تری از اقتصادهای قاره ارائه دهد و دسترسی به منابع مالی را برای پروژه‌های توسعه‌ای آسان‌تر سازد. همچنین سران دو کشور بر ضرورت پیشگیری از بحران‌ها تأکید کرده و خواستار سرمایه‌گذاری بیشتر بر روی دیپلماسی پیشگیرانه و سامانه‌های هشدار سریع شدند تا از وقوع و شدت گرفتن درگیری‌ها در آفریقا جلوگیری شود.

در بعد دوجانبه نیز سران دو کشور با اشاره به سی‌وششمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور که در سپتامبر ۱۹۹۰ در شهر لوبانگو پایه گذاری شد، بر تعمیق پیوندهای تاریخی خود تأکید نمودند. یکی از تصمیمات در این بخش، توافق برای توسعه همکاری‌ها در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات به منظور بهبود کیفیت و گسترش دسترسی شهروندان هر دو کشور به اینترنت بود. علاوه بر این، آنگولا و نامیبیا توافق کردند که در تمامی سازمان‌ها و مجامع منطقه‌ای، قاره‌ای و بین‌المللی، از نامزدی یکدیگر برای تصدی پست‌ها و کرسی‌های مدیریتی حمایت کنند.

حجم روابط تجاری و اقتصادی دو کشور

روابط تجاری نامیبیا و آنگولا در سال ۲۰۲۵ با حجم کل تقریبی ۵۵۳٫۷ میلیون دلار آمریکا (معادل حدود ۹٫۹ میلیارد دلار نامیبیا) همراه بوده است. از این میزان، صادرات آنگولا به نامیبیا حدود ۵۲۲٫۱ میلیون دلار آمریکا (معادل تقریبی ۹٫۳۴ میلیارد دلار نامیبیا) بوده که عمدتاً شامل فرآورده‌های نفتی و سوخت است. در مقابل، صادرات نامیبیا به آنگولا حدود ۳۱٫۶ میلیون دلار آمریکا (معادل تقریبی ۵۶۵ میلیون دلار نامیبیا) گزارش شده که شامل محصولات کشاورزی، فرآورده‌های دامی، روغن‌های گیاهی و ماشین‌آلات است. این ارقام نشان می‌دهد که تجارت دوجانبه همچنان نامتوازن و به نفع آنگولا است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

این سفر نشان داد که نامیبیا و آنگولا به دنبال تغییر و گذار از «رابطه صرفاً سیاسی و تاریخی» به سمت «شراکت اقتصادی همه‌جانبه و پایدار» هستند. ارتقای سطح کمیسیون مشترک به ساختار «کمیسیون دوجانبه» تحت نظارت مستقیم سران دو دولت، امضای هفت توافق‌نامه کلیدی در زمینه‌های مرزی، گمرکی، تجاری و زیربنایی، و جدیت طرفین برای تعیین‌تکلیف پروژه‌های دیرپای آب و انرژی (نظیر نیروگاه بینز)، گواهی بر این چرخش راهبردی است.

در چشم‌انداز پیش‌رو، انتظار می‌رود با عملیاتی شدن توافق‌نامه گذرگاه مرزی یک‌پارچه و کاهش تشریفات بروکراتیک گمرکی، حجم مبادلات تجاری دوجانبه رشد یافته و مسیر برای ایفای نقش پررنگ‌تر بخش خصوصی و کسب‌وکارهای خرد هموار شود. همچنین با ورود پروژه‌هایی همچون «نیروگاه برق‌آبی بینز» و «توسعه کانال آبرسانی کافو» به مرحله احداث و بهره‌برداری، علاوه بر تامین پایدار منابع آب و انرژی در مناطق شمالی نامیبیا، زیرساخت لازم برای ایجاد زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای و فرآوری منابع طبیعی فراهم خواهد شد. تحقق این چشم‌انداز می‌تواند نامیبیا و آنگولا را از صادرکنندگان صرف مواد خام به دو شریک منطقه‌ای تاثیرگذار در چارچوب «جامعه توسعه جنوب آفریقا» (SADC) و «منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا» (AfCFTA) تبدیل نماید.

https://www.namibian.com.na/namibia-angola-to-discuss-trade-energy-and-border

-security/

https://www.namibian.com.na/president-netumbo-nandi-ndaitwah-calls-for-

stronger-angola-namibia-cooperation-to-advance-shared-prosperity/
https://www.nampa.org/text/23039816
https://www.nampa.org/text/23043845
https://www.namibiansun.com/breaking-news/presidential-visit-to-angola-

nmh020074-1-24611
https://x.com/NamPresidency/status/2111915709965988013
https://x.com/NamPresidency/status/2110426199461621940
https://x.com/NamPresidency
https://angop.ao/en/noticias/politica/pr-quer-acordos-com-a-namibia-traduzidos

-em-beneficios-para-os-cidadaos/
https://angop.ao/en/noticias/politica/nandi-ndaitwah-propoe-industrializacao

-conjunta-entre-angola-e-namibia/
https://angop.ao/en/noticias/politica/presidente-da-namibia-apela-a-fiscalizacao

-parlamentar/
https://angop.ao/es/noticias/politica/presidente-da-namibia-chega-a-angola

-para-reforcar-cooperacao/
https://angop.ao/es/noticias/politica/joao-lourenco-recebe-homologa-da-

namibia/[angop]
https://rna.ao/rna.ao/