طلا و قهوه ۸۴ درصد از صادرات اتیوپی را تشکیل می‌دهند
درآمد صادراتی اتیوپی در دو ماه نخست سال مالی ۲۷/۲۰۲۶ رشدی نزدیک به سه برابر داشته است. با این حال، طلا و قهوه بیش از ۸۴ درصد از این درآمد را تأمین کردند، در حالی که سهم کل بخش تولید تنها سه درصد بود. این امر بیانگر عدم تعادلی شدید میان رونق صادرات مواد خام و وضعیت دشوار بخش صنعتی این کشور است.
در دوره مورد گزارش، مجموع درآمدهای صادراتی اتیوپی به ۲.۳۰۹ میلیارد دلار آمریکا رسید که در مقایسه با رقم ۸۳۶.۶۶ میلیون دلار در مدت مشابه سال مالی قبل، نشان‌دهنده افزایشی ۱۷۶ درصدی است. بر اساس آمارهای دولتی، این عملکرد از هدف‌گذاری دو ماهه دولت (۲.۲۲۴ میلیارد دلار)، به میزان ۸۵.۰۱ میلیون دلار (معادل ۳.۸۲ درصد) فراتر رفته است. با این وجود، این رشد چشمگیر عمدتاً در دو کالای خاص متمرکز بوده است. طلا با درآمدزایی ۱.۳۴۴ میلیارد دلاری، ۵۸.۲ درصد از کل درآمد صادراتی را به خود اختصاص داد و قهوه نیز با ۶۰۵.۸۵ میلیون دلار، سهمی معادل ۲۶.۲ درصد را نصیب کشور کرد.
در مجموع، این دو کالا حدود ۱.۹۵ میلیارد دلار درآمد ایجاد کردند که برابر با ۸۴.۴ درصد از کل درآمد صادراتی اتیوپی است. در مقابل، صادرات محصولات تولیدی تنها ۷۴.۹۱ میلیون دلار درآمد داشت که ۳۷.۲۵ درصد کمتر از هدف‌گذاری ۱۱۹.۳۸ میلیون دلاری دولت است.
درآمد حاصل از صادرات طلا به‌تنهایی نزدیک به ۱۸ برابرِ مجموع درآمد صادراتی بخش تولید بوده است
این ارقام ویژگی بارزی از گسترش اخیر صادرات اتیوپی را آشکار می‌سازد: درآمدهای ارزی کشور به سرعت در حال افزایش است، اما این رشد همچنان به شدت بر مواد اولیه (کالاهای خام) متمرکز است تا محصولات تولیدی (صنعتی). بخش معدن با کسب ۱.۳۴۶ میلیارد دلار آمریکا، به عنوان بزرگ‌ترین منبع درآمد ظاهر شد و با ۲۰.۲۳ درصد فراتر از هدف درآمدی ۱.۱۲۰ میلیارد دلاری خود قرار گرفت. تقریباً تمام درآمدهای بخش معدن حاصل از طلا بوده است.
این جهش در پی تغییرات عمده‌ای رخ داد که در ژوئیه ۲۰۲۴، به عنوان بخشی از برنامه اصلاحات کلان اقتصادی دولت اتیوپی، در سازوکارهای ارزی و بازاریابی طلای این کشور اعمال شد. پیش از این اصلاحات، تفاوت میان قیمت‌های رسمی خرید طلا و قیمت‌های موجود در کانال‌های غیررسمی، انگیزه‌ای برای تولیدکنندگان و معامله‌گران ایجاد می‌کرد تا محصولات خود را خارج از سیستم رسمی به فروش برسانند.
اتخاذ نرخ ارز مبتنی بر بازار و تعدیل قیمت‌های خرید طلای بانک ملی اتیوپی، موجب شد فروش رسمی جذاب‌تر شود و معاملاتی که پیش‌تر ثبت نمی‌شدند، به بازار رسمی راه یابند.صندوق بین‌المللی پول، رسمی‌سازی تجارت طلا، افزایش قیمت‌های جهانی و رشد حجم صادرات ثبت‌شده را از عوامل مهم بهبود عملکرد بخش خارجی اقتصاد اتیوپی دانسته است.
بر اساس ارزیابی این صندوق در فوریه ۲۰۲۶، حجم صادرات رسمی طلای اتیوپی از کمی بیش از چهار تن متریک در سال مالی ۲۰۲۳/۲۴ به نزدیک ۳۹ تن متریک در سال مالی ۲۰۲۴/۲۵ افزایش یافته است. با این حال، صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است که بخشی از این افزایش، ناشی از فروش ذخایر انباشته‌شده‌ی پیشین است، نه صرفاً حاصل تولید جدید. این تمایز حائز اهمیت است؛ زیرا افزایش صادرات رسمی که ناشی از تغییر مسیر عرضه طلای موجود باشد، لزوماً به معنای افزایش معادل در تولیدات معدنی نیست.
همچنین این موضوع پرسش‌هایی را در مورد پایداری رشد اخیر صادرات ایجاد می‌کند؛ به‌ویژه زمانی که اثرات ناشی از رسمی‌سازی تجارت و فروش ذخایر موجود کمرنگ شوند. با این وجود، افزایش چشمگیر درآمدهای حاصل از طلا، توانایی اتیوپی را در انباشت ارز خارجی تقویت کرده است؛ به‌ویژه آنکه بانک مرکزی همچنان به خرید طلای تولید داخل و مدیریت ذخایر بین‌المللی ادامه می‌دهد. در بازبینی برنامه اتیوپی توسط صندوق بین‌المللی پول در ژوئیه ۲۰۲۶، افزایش صادرات طلا به عنوان یکی از عوامل پشتیبانِ بهبود وضعیت بخش خارجی این کشور شناسایی شد.
اهمیت روزافزون طلا هم‌زمان با تلاش‌هایی برای گسترش فرآوری مواد معدنی در داخل کشور و افزایش ارزش افزوده —از جمله توسعه ظرفیت‌های پالایش طلا —صورت گرفته است. بخش کشاورزی در طول دو ماه نخست، با کسب ۸۳۷.۹۹ میلیون دلار آمریکا، همچنان دومین بخش بزرگ صادراتی باقی ماند.
قهوه سهم عمده‌ای در درآمدهای بخش کشاورزی داشت و با صادرات حدود ۹۰,۳۰۰ تن محصول، ۶۰۵.۸۵ میلیون دلار آمریکا نصیب کشور کرد. این عملکرد در پی دوره‌ای از افزایش قیمت‌های جهانی قهوه، گسترش دسترسی به بازارهای صادراتی و تغییراتی در سازوکارهای تجاری داخلی حاصل شده است.
صنعت قهوه اتیوپی از دیرباز یکی از منابع اصلی تأمین ارز خارجی برای این کشور بوده است؛ اما به دنبال تغییرات ایجادشده در رویه‌های رسمی خرید و ثبت صادرات طلا، سهم طلا از درآمدهای ارزی به‌تدریج از سهم قهوه پیشی گرفته است.
منابع:
https://birrmetrics.com