ماهنامه فناوری-شهریور1405

بررسی اسناد و گزارش‌های اخیر نشان‌دهنده جهش راهبردی چین در تثبیت موقعیت خود به عنوان یک قدرت پیشرو در حوزه فناوری‌های نوظهور است. تمرکز این کشور از تقلید به سمت نوآوری‌های ساختاری وبهره‌وری هزینه تغییر یافته است. اقدامات کلیدی چین شامل راه‌اندازی زیرساخت‌های ملی داده‌های علمی (مانند سامانه آئوچانگ)، تسلط ۸۵ درصدی بر بازار جهانی ربات‌های انسان‌نما، و رشد بی‌سابقه استارتاپ‌های یونیکورن در حوزه‌های هوش مصنوعی و رباتیک است. چین با ادغام هوش مصنوعی در زیرساخت‌های صنعتی (۵جی)، امنیت سایبری (نفوذ به دارک‌وب) و خدمات عمومی (لجستیک هوشمند)، در حال بازتعریف روایت انقلاب صنعتی جدید است. در حالی که ایالات متحده به سمت سیاست‌های حمایتی و محدودکننده حرکت می‌کند، چین با تکیه بر مدل‌های متن‌باز و کاهش هزینه‌های فناوری، نفوذ خود را در بازارهای جهانی، به ویژه در جنوب جهانی و اروپا، گسترش می‌دهد.

زیرساخت‌های داده و هوش مصنوعی برای علم (AI for Science)

• چین با درک این موضوع که داده‌های باکیفیت سوخت اصلی هوش مصنوعی هستند، سرمایه‌گذاری سنگینی بر زیرساخت‌های داده‌ای انجام داده است.
• سامانه ملی «آئوچانگ» (Aocang S&T Corpus)
• این سامانه که توسط آکادمی علوم چین (CAS) توسعه یافته، به عنوان انبار استراتژیک داده‌های علمی عمل می‌کند:
• حجم داده: یکپارچه‌سازی بیش از ۳۲۰ پتابایت داده علمی.
• محتوا: شامل ۱۵۰ میلیون مقاله پژوهشی، ۱۲۰ میلیون پتنت و ۵ میلیون کتاب علمی.
• هدف: رفع خلأ دانش تخصصی در مدل‌های بزرگ زبانی و تبدیل داده‌های خام به منابع "آماده برای هوش مصنوعی" (AI-Ready).
• نتایج اولیه: بهبود توانمندی استدلال در مدل پایه علمی ScienceOne و ادغام با مدل‌های تجاری مانند Qwen و مدل پزشکی آنت.

اکوسیستم نوآوری و ظهور یونیکورن‌های نوین

در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، اکوسیستم استارتاپی چین شاهد رشدی چشمگیر بوده است که نشان‌دهنده اعتماد سرمایه‌گذاران به حوزه‌های عمیق فناوری است.

آمار و ویژگی‌های کلیدی استارتاپ‌ها

نرخ ظهور: ایجاد ۶۷ یونیکورن جدید در ۶ ماه (به‌طور متوسط هر سه روز یک شرکت).

تمرکز بخشی: بیش از ۵۳ درصد از این شرکت‌ها در دو حوزه هوش مصنوعی و رباتیک فعالیت می‌کنند.

شرکت‌های شاخص:

• دیپ‌سیک : با ارزش‌گذاری ۵۹.۲ میلیارد دلار، به چهارمین یونیکورن بزرگ چین تبدیل شده است.
• پراگماتیکس : رسیدن به ارزش یک میلیارد دلار تنها یک ماه پس از تأسیس.
• AgiLink: تولیدکننده دست‌های رباتیک که در کمتر از ۵ ماه به جایگاه یونیکورن رسید.
• نقشه راه اینترنت صنعتی و زیرساخت‌های دیجیتال
• دولت چین اینترنت صنعتی را به عنوان یکی از ستون‌های "نیروهای مولد باکیفیت جدید" تعریف کرده است.

اهداف عملیاتی تا سال ۲۰۳۰ و ۲۰۳۵

شاخص	هدف تا سال ۲۰۳۰	چشم‌انداز ۲۰۳۵
شبکه‌های خصوصی ۵جی صنعتی	راه‌اندازی ۵۰ هزار شبکه	پوشش کامل بخش‌های کلیدی اقتصاد
ارزش افزوده بخش	فراتر از ۳۶۸ میلیارد دلار	پشتیبانی از نوع جدیدی از صنعتی‌سازی
زیرساخت اینترنت صنعتی	توسعه پلتفرم‌های در سطح جهانی	پیشتازی جهانی در زیرساخت‌های متصل

 

پیشتازی در صنعت رباتیک و نوآوری‌های حسگری

چین نه تنها در تولید، بلکه در نوآوری‌های بیومیمتیک (الهام‌گرفته از طبیعت) در رباتیک پیشرفت کرده است.

سهم بازار: ۸۵ درصد از بازار جهانی ربات‌های انسان‌نما در اختیار چین است.

حسگرهای غیرتماسی: دانشمندان چینی با الهام از مارماهی برقی، حسگری ساخته‌اند که به ربات‌ها اجازه می‌دهد بدون تماس فیزیکی، حضور و جنس اجسام (فلز، پلاستیک، شیشه) را با دقت ۵۰ میکرومتر تشخیص دهند.

کاربردها: بازرسی تجهیزات صنعتی، تعامل انسان و ربات، و عملیات رباتیک فضایی.

مالکیت فکری و پتنت‌های باارزش

• آمارها نشان‌دهنده ارتقای کیفیت نوآوری در چین و حرکت به سمت فناوری‌های کلان‌داده است.
• سهم فناوری‌های نوظهور: ۱۶.۵ درصد از کل پتنت‌های معتبر چین مربوط به هوش مصنوعی، رایانش ابری و اینترنت است.
• تراکم پتنت: ۱۶.۸ پتنت باارزش به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت.
• حمایت‌های قانونی: ایجاد مراکز ملی حفاظت از مالکیت فکری برای رسیدگی سریع به اختلافات در حوزه‌هایی مانند مدارهای مجتمع.

کاربرد هوش مصنوعی در امنیت و خدمات عمومی

نفوذ به دارک‌وب

پلیس چین موفق شده است با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی اختصاصی، محتوای چینی‌زبان دارک‌وب را تحلیل و رمزگشایی کند:

• جمع‌آوری ۱۰ هزار داده از هشت وب‌سایت معاملاتی مخفی.
• طبقه‌بندی محتوا در ۸ دسته (قاچاق داده، خدمات غیرقانونی، محتوای افراطی و غیره).
• طراحی سازوکار امتیازدهی ریسک برای تشخیص تخلفات جزئی از جرایم جدی.
• تحول در صنعت پست و لجستیک
• هدف ۲۰۳۰:تحویل سالانه ۲۷۰ میلیارد بسته پست پیشتاز.
• هوش مصنوعی در لجستیک: اجرای طرح "AI Plus Postal" برای به‌کارگیری وسایل نقلیه بدون سرنشین و ارتقای ۸۸ درصدی اتوماسیون در مراکز پستی.
• پایداری: هدف‌گذاری برای ۸۰ درصد بسته‌بندی‌های سبز (سازگار با محیط زیست).

۷. تحلیل رقابتی: چین در برابر ایالات متحده

تنش‌های ژئوپلیتیک باعث شکل‌گیری دو رویکرد متفاوت در نوآوری شده است:

1. مدل آمریکایی: پیشتازی در "صفر تا یک"
2. ایالات متحده همچنان در خلق پارادایم‌های جدید (مانند مدل‌های زبانی بزرگ اولیه( پیشرو است و با سیاست‌های حمایتی (مانند محدودیت‌های FCC بر ربات‌های خارجی) سعی در حفاظت از صنایع نوپای خود دارد.

مدل چینی: پیشتازی در «بهره‌وری و اجرا»

• کاهش فاصله زمانی: فاصله مدل‌های چینی با پیشرفته‌ترین مدل‌های آمریکایی از ۳ سال به حدود ۴ تا ۷ ماه کاهش یافته است (مثال: مدل‌های DeepSeek R1 و GLM-5.2).
• بهره‌وری هزینه: مدل‌های چینی "بیشترین میزان هوشمندی به ازای هر دلار" را ارائه می‌دهند که برای بازارهای نوظهور جذاب‌تر است.
• رویکرد متن‌باز (Open Weight): انتشار پارامترهای مدل به صورت رایگان، نفوذ چین را در شرکت‌های جهانی(مانند DANA در اندونزی) افزایش داده است.
• تمرکز بر مراکز داده: ساخت مراکز محاسباتی عظیم در مناطق دورافتاده (مانند پروژه "داده‌های شرق، محاسبات غرب") برای تولید توان محاسباتی ارزان و انبوه.

متن کامل این گزارش بصورت فایل pdf به پیوست ارائه گردید.