صنعت نیمه‌هادی‌ در کره جنوبی

کره جنوبی یکی از قدرت‌های پیشرو در زمینه نیمه‌هادی‌های حافظه[1] (Memory Semiconductors) در جهان است و نقشی محوری در زنجیره ارزش جهانی نیمه‌هادی‌ها ایفا می‌کند. این کشور با پیشگامی‌شرکت‌های «سامسونگ الکترونیکس» و «اس‌کی‌هاینیکس»، بر بخش‌های کلیدی حافظه از جمله[2] DRAM ، [3]NAND Flash و حافظه‌های با پهنای باند بالا[4] (HBM) تسلط دارد. با تداوم گسترش تقاضا برای هوش مصنوعی(AI) ، رایانش ابری و زیرساخت‌های دیجیتال پیشرفته، اهمیت استراتژیک صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه کره به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. این بخش محرک اصلی صادرات، سرمایه‌گذاری صنعتی، نوآوری تکنولوژیک و رشد اقتصادی کره است. در سال ۲۰۲۵، صادرات نیمه‌هادی‌ها به رکورد ۱۷۳.۴ میلیارد دلار رسید که حدود ۲۴ درصد از کل صادرات این کشور را شامل می‌شود. انتظار می‌رود کره با حمایت تقاضای جهانی قوی برای فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی و افزایش قیمت حافظه، جایگاه رهبری خود را در بازار جهانی نیمه‌هادی‌های حافظه در سال‌های آتی حفظ کند.

صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه به عنوان یکی از ستون‌های حیاتی اقتصاد دیجیتال جهان و محرک اصلی تولید ناخالص داخلی (GDP) کره جنوبی، در آستانه جهشی بی‌سابقه قرار دارد. بر اساس پیش‌بینی‌های معتبر (مانند مؤسسه Gartner)، بازار جهانی نیمه‌هادی‌ها در سال ۲۰۲۵ با رشدی چشمگیر مواجه خواهد شد و حجم بازار محصولات کلیدی حافظه به ارقام بالایی ارتقا خواهد یافت. این رشد عمدتاً ناشی از گسترش شتابان زیرساخت‌های هوش مصنوعی (AI)، تقاضا برای مراکز داده بزرگ‌مقیاس، دیجیتالی شدن صنایع، و کاربردهای نوین در صنعت خودروهای برقی (EV) و سیستم‌های پیشرفته کمک‌راننده (ADAS) است.

کلیدواژه‌های استراتژیک بازار:

• رهبری بازار کره جنوبی: غول‌های فناوری کره جنوبی شامل سامسونگ الکترونیکس (Samsung Electronics) و اس‌کی‌هاینیکس (SK Hynix)، سهم مسلط بازار جهانی تراشه‌های DRAM و NAND Flash را در اختیار دارند.
• پیشتازی در فناوری HBM: حافظه‌های با پهنای باند بالا (HBM) و به ویژه نسل‌های جدیدی چون HBM3E و HBM4، به دلیل نقش کلیدی در پردازش تراشه‌های گرافیکی (GPU) هوش مصنوعی، به میدان رقابت اصلی تبدیل شده‌اند. اس‌کی‌هاینیکس با تأمین این حافظه‌ها برای رهبران پردازش هوش مصنوعی جهان، پیشتازی محسوسی در این بخش دارد و سامسونگ نیز با سرمایه‌گذاری‌های سنگین در حال تقویت ظرفیت‌های تولیدی خود است.
• پشتیبانی حاکمیتی و سیاست‌گذاری: دولت کره جنوبی با اجرای قوانین حمایتی نظیر «قانون کی-چیپس» (K-Chips Act) معافیت‌های مالیاتی گسترده‌ای برای تحقیق و توسعه (R&D) و ساخت تأسیسات جدید در نظر گرفته است. همچنین، طرح مگا-کلاستر نیمه‌هادی در مناطقی نظیر یونگین (Yongin) و پیونگ‌تائک (Pyeongtaek) با افق سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت (تا سال ۲۰۴۷) طراحی شده تا وابستگی به تجهیزات و مواد اولیه خارجی (طرح استراتژیک بومی‌سازی Sobu-jang یا MPE) به حداقل برسد و پایداری زنجیره تأمین داخلی در برابر تنش‌های ژئوپلیتیک تضمین شود.

1. جایگاه راهبردی کره جنوبی در زنجیره تأمین و ظرفیت تولید جهانی نیمه‌هادی

کره جنوبی تقریباً ۲۰ درصد از ظرفیت تولید نیمه‌هادی جهان را به خود اختصاص داده است و در کنار چین و تایوان، به عنوان یک پایگاه کلیدی ساخت نیمه‌هادی در زنجیره تأمین جهانی این صنعت عمل می‌کند. علاوه‌بر این، مزیت‌های جغرافیایی کره جنوبی، محیط سرمایه‌گذاری بهینه‌ای را نه تنها برای شرکت‌های کره‌ای، بلکه برای شرکت‌هایی که به دنبال ورود به بازار نیمه‌هادی شرق آسیا هستند، فراهم آورده است.

نمودار 1- سهم کشورهای برتر از بازار تجهیزات نیمه‌هادی جهان

منبع: Gartner 2025

با اتکا به این تأسیسات تولیدی در مقیاس بزرگ، کره جنوبی بازار عظیمی‌برای تجهیزات و مواد نیمه‌هادی ایجاد کرده و به فعال‌ترین کشور جهان در زمینه سرمایه‌گذاری بر تجهیزات نیمه‌هادی تبدیل شده است. تا سال ۲۰۲۴، این کشور ۱۷.۴ درصد از سهم بازار جهانی تجهیزات نیمه‌هادی و ۱۶.۶ درصد از سهم قابل‌توجه بازار مواد نیمه‌هادی را در اختیار دارد. با در نظر گرفتن این موضوع که ارقام مذکور شامل مجموع سرمایه‌گذاری‌های تجهیزاتی شرکت‌های سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی‌هاینیکس در چین نیز می‌شود، اندازه واقعی بازار تجهیزات و مواد نیمه‌هادی در داخل خاک کره جنوبی حتی بزرگتر است. برای شرکت‌های تولیدکننده تجهیزات و مواد نیمه‌هادی، کشور کره جنوبی و شرکت‌های آن فرصتی استثنایی به شمار می‌روند.

2. ساختار صنعت

سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی‌هاینیکس هسته اصلی صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه کره جنوبی را تشکیل می‌دهند و مجموعاً نشان‌دهنده توان رقابتی جهانی این کشور در فناوری‌های حافظه هستند. سامسونگ همچنان رهبر جهانی در DRAM و NAND است، در حالی که اس‌کی‌هاینیکس به‌ویژه در HBM قدرتمند شده و حافظه‌های مرتبط با هوش مصنوعی را به مشتریان بزرگ جهانی تأمین می‌کند.

جدول 1- جایگاه رقابتی کره جنوبی در بخش‌های مختلف صنعت نیمه‌هادی

بخش	جایگاه کره جنوبی
DRAM	رهبر جهانی؛ سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس با رقابت میکرون (Micron) بر بازار مسلط هستند.
NAND Flash	سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس/سولیدیگم (Solidigm) تأمین‌کنندگان تراز اول جهانی هستند.
HBM	اس‌کی‌هاینیکس در حال حاضر قوی‌ترین بازیگر است، به‌ویژه برای پردازنده‌های گرافیکی هوش مصنوعی.
SSD/ ذخیره‌سازهای سازمانی[5]	بازار پایین‌دستی قدرتمند مرتبط با صادرات، با استفاده از NAND و کنترلرها.
نیمه‌هادی‌های سیستم[6]	کره در این بخش ضعیف‌تر از حافظه است؛ شرکت‌های تایوانی و آمریکایی بر بخش طراحی و ساخت (Foundry) مسلط هستند

منبع: گزارش تحلیل صنعت نیمه‌هادی کره، استخراج شده از داده‌های TrendForce و Counterpoint Research (۲۰۲۵)

در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵، داده‌های TrendForce سامسونگ را با ۳۲.۳ درصد سهم بازار در رتبه اول NAND و پس از آن اس‌کی‌هاینیکس را با ۱۹.۳ درصد قرار دادند. بر اساس گزارش Counterpoint، سامسونگ در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ جایگاه نخست درآمدی در DRAM را بازپس گرفت، در حالی که بازار DRAM رشد ۳۰ درصدی را نسبت به فصل قبل تجربه کرد.

3. تولید

از نظر حجم تولید، نیمه‌هادی‌های حافظه عموماً بر اساس ظرفیت ویفر (Wafer Capacity) ، خروجی بیت و ارزش فروش اندازه‌گیری می‌شوند تا تعداد واحد. برآوردهای صنعت نشان می‌دهد که کره جنوبی تقریباً ۷۰ درصد از تولید DRAM جهان و ۵۰ تا ۵۵ درصد از خروجی NAND Flash جهان را تولید می‌کند. سهم کره از بازار جهانی نیمه‌هادی‌ها در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۱.۱ درصد تخمین زده شده است.

نمودار 2- سهم کره جنوبی از تولید نیمه‌هادی‌ها در جهان

منبع: گزارش تحلیل صنعت نیمه‌هادی کره، استخراج شده از داده‌های TrendForce و Counterpoint Research (۲۰۲۵)

 

این کشور همچنین در تولید حافظه‌های با پهنای باند بالا (HBM) ، که جزء حیاتی سرورهای هوش مصنوعی و کاربردهای محاسباتی با عملکرد بالا محسوب می‌شود، در جهان پیشرو است. تخمین زده می‌شود که اس‌کی‌هاینیکس به تنهایی بیش از ۶۰ درصد از تولید جهانی HBM را به خود اختصاص داده است.

تأسیسات اصلی تولید نیمه‌هادی‌های حافظه در چندین خوشه صنعتی کلیدی متمرکز شده‌اند. سامسونگ الکترونیکس پردیس‌های بزرگ نیمه‌هادی را در پیونگ‌تک (Pyeongtaek) و هوآسئونگ (Hwaseong) اداره می‌کند، در حالی که اس‌کی‌هاینیکس تأسیسات تولیدی اصلی خود برای تولید DRAM را در اینچئون و برای تولید NAND Flash در چئونگ‌جو مستقر کرده است. علاوه بر این، خوشه نیمه‌هادی یونگین[7] (Yongin) به عنوان قطب نسل بعدی تولید نیمه‌هادی کره در حال توسعه است.

چشم‌انداز سال‌های ۲۰۲۵-۲۰۲۶ بسیار روشن است. تقاضای رو به رشد برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی باعث گسترش سریع تولید HBM شده است، در حالی که هر دو شرکت سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس در حال افزایش سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نسل بعدی[8] HBM3E و HBM4 هستند. انتظار می‌رود افزایش قیمت تراشه‌های حافظه و تداوم تقاضای ناشی از هوش مصنوعی از رشد بیشتر تولید و سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای در سراسر این صنعت حمایت کند.

4. مصرف / تقاضای داخلی

کره جنوبی به دلیل زیرساخت‌های تولیدی پیشرفته و بخش فناوری قدرتمند خود، یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان نیمه‌هادی در جهان است. تقاضای داخلی توسط صنایعی با رقابت‌پذیری جهانی مانند الکترونیک، مخابرات، مراکز داده، خودروسازی و هوش مصنوعی ایجاد می‌شود. در نتیجه، نیمه‌هادی‌ها نه تنها یک محصول صادراتی بزرگ، بلکه یک نهاده حیاتی برای اکوسیستم صنعتی داخلی کره هستند.

صنعت الکترونیک این کشور منبع اصلی مصرف نیمه‌هادی است. تولیدکنندگان بزرگی مانند سامسونگ الکترونیکس و ال‌جی الکترونیکس از حجم عظیمی از تراشه‌های حافظه، پردازنده‌ها، حسگرهای تصویر و سایر قطعات نیمه‌هادی در گوشی‌های هوشمند، لوازم الکترونیکی مصرفی، لوازم خانگی و محصولات نمایشگر استفاده می‌کنند. علاوه بر این، گسترش سریع خدمات هوش مصنوعی، رایانش ابری و زیرساخت‌های مرکز داده، تقاضای داخلی برای محصولات حافظه با عملکرد بالا، از جمله HBM و راهکارهای پیشرفته DRAM را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.

سیاست‌های تحول دیجیتال کره جنوبی نیز به رشد تقاضای نیمه‌هادی کمک می‌کند. طرح‌های دولتی که هوش مصنوعی، خودروهای خودران، کارخانه‌های هوشمند، شبکه‌های مخابراتی 5G و 6G و زیرساخت‌های دیجیتال را ترویج می‌کنند، پذیرش فناوری‌های متمرکز بر نیمه‌هادی را در هر دو بخش دولتی و خصوصی تسریع کرده‌اند. صنعت خودرو، از جمله خودروهای الکتریکی (EV) و سیستم‌های پیشرفته کمک‌راننده (ADAS) [9]، به منبع مهم دیگری برای مصرف نیمه‌هادی تبدیل شده است.

بر اساس برآوردهای صنعت، کره جنوبی در سال‌های اخیر علیرغم داشتن کمتر از ۱ درصد از جمعیت جهان، حدود ۶ تا ۸ درصد از مصرف جهانی نیمه‌هادی را به خود اختصاص داده است. این امر بازتاب‌دهنده اقتصاد به شدت صنعتی و ساختار تولید فناوری‌محور این کشور است. با ادامه گسترش پذیرش هوش مصنوعی، دیجیتالی‌سازی و تولید پیشرفته، انتظار می‌رود تقاضای داخلی نیمه‌هادی طی سال‌های آینده به طور پیوسته رشد کند و جایگاه کره را به عنوان تولیدکننده پیشرو و مصرف‌کننده مهم در اکوسیستم جهانی نیمه‌هادی تقویت نماید.

5. صادرات و وادرات

نیمه‌هادی‌های حافظه مهم‌ترین موتور صادراتی کره هستند. در سال ۲۰۲۲، نیمه‌هادی‌های حافظه ۷۳.۸ میلیارد دلار یا ۵۷.۴۶ درصد از کل صادرات نیمه‌هادی کره را تشکیل می‌دادند. تا سال ۲۰۲۵، کل صادرات نیمه‌هادی تحت حمایت تقاضای هوش مصنوعی و حافظه‌های با ارزش بالا به ۱۷۳.۴ میلیارد دلار رسید.

در سه‌ماهه اول ۲۰۲۶، صادرات حافظه به شدت جهش کرد: بر اساس داده‌های دولتی گزارش شده توسط Aju Press، صادرات DRAM حدود ۲۴۹.۱ درصد و صادرات NAND Flash حدود ۳۷۷.۵ درصد افزایش یافت. مقاصد صادرات نیمه‌هادی کره در آسیا و زنجیره‌های تأمین الکترونیک جهانی متمرکز هستند:

جدول 2- مقاصد اصلی صادرات نیمه‌هادی کره جنوبی و نقش راهبردی هر یک

مقصد	نقش
چین	بزرگترین یا یکی از بزرگترین مقاصد؛ قطب مونتاژ و الکترونیک.
هنگ‌کنگ	قطب بازصادرات به چین و شرکت‌های الکترونیکی جهانی.
ویتنام	پایگاه تولیدی بزرگ سامسونگ و مقصد تراشه‌های با رشد سریع.
تایوان	شریک اکوسیستم نیمه‌هادی.
ایالات متحده	تقاضای هوش مصنوعی، مرکز داده، ابر و فناوری‌های استراتژیک.
سنگاپور / آسه آن	قطب الکترونیک و توزیع.

منبع: داده‌های دولتی کره جنوبی و گزارش خبرگزاری Aju Press (۲۰۲۶)

گزارش شده است که چین در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۶.۶ میلیارد دلار یا ۳۲.۸ درصد از صادرات نیمه‌هادی کره را به خود اختصاص داده است. جایگاه ویتنام نیز به عنوان یکی از شرکای تجاری مهم در این حوزه به طور فزاینده‌ای اهمیت یافته است؛ تا جایی که صادرات نیمه‌هادی به ویتنام در سال ۲۰۲۵ به ۲۴.۷ میلیارد دلار رسید که ۳۶.۷ درصد نسبت به سال قبل افزایش داشت. انتظار می‌رود تداوم گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی و سرمایه‌گذاری در مراکز داده، عملکرد صادرات نیمه‌هادی کره را در میان‌مدت بیشتر تقویت کند.

 

نمودار 3- روند کلی صادرات نیمه‌هادی‌ کره (میلیارد دلار)

منبع: داده‌های دولتی کره جنوبی و گزارش خبرگزاری Aju Press (۲۰۲۶)

کره در مقایسه با صادرات، تراشه‌های حافظه را در حجم محدودی وارد می‌کند، اما مقادیر زیادی از موارد زیر را وارد می‌نماید (جدول 3). آسیب‌پذیری اصلی زنجیره تأمین کره در واردات تراشه‌های حافظه نیست، بلکه در وابستگی آن به برخی مواد خارجی، تجهیزات و فناوری‌های پیشرفته است. مناقشه کنترل صادرات ژاپن و کره در سال ۲۰۱۹، وابستگی کره به مواد تخصصی ژاپنی مانند فتوریزیست‌ها و هیدروژن فلوراید را برجسته کرد. گزارش KIEP  همچنین به وابستگی کره به واردات نیمه‌هادی‌های سیستم اشاره می‌کند که تایوان بزرگترین منبع برای برخی واردات تراشه‌های سیستم است.

جدول 3- دسته‌بندی اقلام وارداتی صنعت نیمه‌هادی کره و تأمین‌کنندگان اصلی آن‌ها

دسته وارداتی	تأمین‌کنندگان اصلی
تجهیزات نیمه‌هادی	هلند، ژاپن، ایالات متحده
فتوریزیست / مواد شیمیایی تخصصی	ژاپن، آمریکا، اروپا، تأمین‌کنندگان داخلی
ویفرهای سیلیکونی	ژاپن، تایوان، آلمان، شرکت‌های داخلی
گازها و مواد	ژاپن، چین، آمریکا، تأمین‌کنندگان داخلی
نیمه‌هادی‌های سیستم	تایوان، آمریکا، ژاپن، چین
نرم‌افزار EDA / مالکیت معنوی (IP)	آمریکا و اروپا

منبع: گزارش مؤسسه سیاست اقتصادی بین‌الملل کره (KIEP) و تحلیل زنجیره تأمین جهانی

۶. نهاده‌ها و زنجیره تأمین

تولید نیمه‌هادی‌های حافظه به یک زنجیره تأمین بسیار پیچیده و سرمایه‌بر نیاز دارد. نهاده‌های کلیدی عبارتند از: ویفرهای سیلیکونی که به عنوان بستر پایه برای تراشه‌های نیمه‌هادی عمل می‌کنند؛ تجهیزات لیتوگرافی EUV و DUV که برای ساخت نیمه‌هادی‌های پیشرفته ضروری هستند؛ فتوریزیست‌های مورد استفاده در فرآیندهای لیتوگرافی؛ تجهیزات اچینگ (Etching) و رسوب‌گذاری برای پردازش ویفر؛ گازهای تخصصی برای تمیز کردن، اچینگ و رسوب‌گذاری؛ بسترهای بسته‌بندی پیشرفته برای حافظه‌های HBM و فناوری‌های بسته‌بندی نسل بعدی؛ و تأمین گسترده برق و آب فوق خالص. علاوه بر این، مهندسان و تکنسین‌های بسیار ماهر یکی از حیاتی‌ترین منابع برای گسترش ظرفیت تولید نیمه‌هادی در نظر گرفته می‌شوند.

سیستم‌های پیشرفته لیتوگرافی EUV تقریباً به طور انحصاری توسط شرکت ASML تأمین می‌شوند، در حالی که بسیاری از ابزارهای ساخت و مواد نیمه‌هادی سطح بالا از شرکت‌هایی در ایالات متحده، ژاپن و اروپا تهیه می‌گردند. برای تقویت انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین و کاهش آسیب‌پذیری‌های خارجی، دولت کره بومی‌سازی مواد، قطعات و تجهیزات نیمه‌هادی (که عموماً به عنوان "MPE" یا "Sobu-jang" شناخته می‌شوند) را در اولویت قرار داده و در عین حال پروژه‌های خوشه‌ای بزرگ نیمه‌هادی، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه (R&D) ، آموزش نیروی کار و گسترش زیرساخت‌ها را ترویج کرده است. این تلاش‌ها به دنبال اختلالات اخیر در زنجیره تأمین جهانی و تنش‌های ژئوپلیتیکی موثر بر تجارت نیمه‌هادی‌ها شتاب گرفته است.

سیاست‌های دولتی به طور فزاینده‌ای بر ایجاد یک اکوسیستم جامع نیمه‌هادی داخلی متمرکز شده است. از طریق طرح‌هایی مانند "قانون کی-چیپس" (K-Chips Act) ، کره مشوق‌های مالیاتی را برای سرمایه‌گذاری در تأسیسات نیمه‌هادی و تحقیق و توسعه گسترش داده و در عین حال از توسعه خوشه‌های بزرگ نیمه‌هادی در پیونگ‌تک، یونگین و سایر مکان‌های استراتژیک حمایت کرده است. دولت همچنین در زیرساخت‌های برق، آب و حمل‌ونقل سرمایه‌گذاری می‌کند و قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۵۰,۰۰۰ متخصص نیمه‌هادی را برای رفع کمبود نیروی کار در بلندمدت پرورش دهد. هدف این اقدامات ارتقای رقابت‌پذیری کره و تضمین یک زنجیره تأمین نیمه‌هادی باثبات‌تر در مواجهه با رقابت رو به رشد جهانی است.

۷. برندها و شرکت‌های بزرگ

صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه کره جنوبی عمدتاً توسط سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی‌هاینیکس هدایت می‌شود. این دو شرکت دارای قابلیت‌های تولید جهانی در مقیاس بزرگ برای محصولات اصلی حافظه از جمله DRAM، NAND Flash و HBM هستند و نقشی پیشرو در بازار جهانی نیمه‌هادی‌های حافظه ایفا می‌کنند.

سامسونگ الکترونیکس بزرگترین تولیدکننده نیمه‌هادی‌های حافظه در جهان است که طیف وسیعی از محصولات شامل DRAM، NAND Flash، SSD، نیمه‌هادی‌های سیستم و خدمات فاندری را تولید می‌کند. اس‌کی‌هاینیکس موقعیت رقابتی قدرتمندی در بخش‌های DRAM و HBM ایجاد کرده و به تأمین‌کننده کلیدی بازارِ به سرعت در حال رشدِ سرورهای هوش مصنوعی تبدیل شده است.

جدول 4- شرکت‌های کلیدی فعال در اکوسیستم نیمه‌هادی کره جنوبی و نقش عملیاتی آن‌ها

شرکت	نقش اصلی
Samsung Electronics	تولید DRAM، NAND Flash، HBM، SSDها، خدمات فاندری و نیمه‌هادی‌های سیستم.
SK hynix	تولید DRAM، HBM، NAND Flash و SSDهای سازمانی.
Solidigm	کسب‌وکار NAND Flash و SSD که توسط SK hynix از بخش NAND اینتل خریداری شد.
DB HiTek	تولیدکننده نیمه‌هادی با تمرکز بر فاندری و فعالیت محدود در تولید حافظه.
LX Semicon	شرکت نیمه‌هادی بدون کارخانه (Fabless) متخصص در آی‌سی‌های درایور نمایشگر (DDI) و سایر تراشه‌های سیستم.
Wonik, Soulbrain, Dongjin Semichem, SK Materials	تأمین‌کنندگان کلیدی در اکوسیستم مواد، قطعات و تجهیزات (MPE) نیمه‌هادی کره.

منبع: وب‌سایت‌های رسمی‌شرکت‌های سامسونگ الکترونیکس، اس‌کی‌هاینیکس و تحلیل‌های بازار بورس کره

علاوه بر این، شرکت‌هایی مانند سولیدیگم، DB HiTek و LX Semicon از طریق حوزه‌های تجاری تخصصی خود به اکوسیستم گسترده‌تر نیمه‌هادی کمک می‌کنند. در همین حال، تأمین‌کنندگانی از جمله Wonik، Soulbrain، Dongjin Semichem و SK Materials با فراهم کردن مواد ضروری، قطعات، مواد شیمیایی و تجهیزات ساخت، نقشی حیاتی در تقویت زنجیره تأمین نیمه‌هادی کره ایفا می‌کنند.

با این حال، سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی‌هاینیکس تنها شرکت‌های کره‌ای با قابلیت تولید نیمه‌هادی‌های حافظه در مقیاس جهانی باقی مانده‌اند. آن‌ها با هم ستون فقرات صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه کره جنوبی را تشکیل می‌دهند و اکثریت قریب به اتفاق حضور این کشور در بازار جهانی حافظه را به خود اختصاص داده‌اند.

۸. سهم بازار جهانی

کره جنوبی موقعیت مسلط خود را در صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه جهانی حفظ کرده و به عنوان رهبر جهان در بخش‌های کلیدی حافظه از جمله DRAM، NAND Flash و HBM شناخته می‌شود.

جدول 5- عوامل مؤثر بر نوسانات قیمت در بازار نیمه‌هادی‌های حافظه

بخش	جایگاه کره در بازار
DRAM	رهبر بازار جهانی از طریق سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی‌هاینیکس.
NAND Flash	رهبر یا هم‌رهبر جهانی؛ سامسونگ رتبه ۱ و اس‌کی‌هاینیکس رتبه ۲ (بر اساس داده‌های سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵).
HBM	اس‌کی‌هاینیکس پیشرو بازار بوده است، در حالی که سامسونگ به دنبال بازپس‌گیری سهم بازار است.
SSD	رقابت‌پذیری جهانی قوی، به‌ویژه از طریق سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس/سولیدیگم.

منبع: تحلیل‌های دوره‌ای بازار نیمه‌هادی و داده‌های قیمت‌گذاری HBM و DRAM (۲۰۲۶-۲۰۲۵)

کره جنوبی قوی‌ترین موقعیت رقابتی جهان را در صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه داراست. در بازار DRAM، سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس مدت‌هاست که رهبری جهانی را حفظ کرده و بخش قابل توجهی از تقاضای حافظه جهان را تأمین می‌کنند. در بخش NAND Flash، سامسونگ همواره جایگاه نخست را در اختیار داشته است، در حالی که اس‌کی‌هاینیکس رقابت‌پذیری خود را از طریق تصاحب کسب‌وکار NAND اینتل (که اکنون تحت نام سولیدیگم فعالیت می‌کند) تقویت کرده است.

در بخش HBM که به جزء حیاتی سرورهای هوش مصنوعی و سیستم‌های محاسباتی با عملکرد بالا تبدیل شده، اس‌کی‌هاینیکس خود را به عنوان رهبر بازار تثبیت کرده است. این شرکت از طریق قراردادهای بزرگ تأمین HBM با شرکت‌های پیشرو نیمه‌هادی هوش مصنوعی، حضور خود در بازار را به میزان قابل توجهی گسترش داده است. در همین حال، سامسونگ الکترونیکس در تلاش برای تقویت جایگاه خود در بازارِ رو به رشد حافظه‌های هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری در محصولات نسل بعدی HBM3E و HBM4 را تسریع کرده است.

بر اساس گزارش Counterpoint Research ، بازار جهانی DRAM در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵، تحت حمایت تقاضای قوی هوش مصنوعی و مراکز داده، رشد قدرتمندی داشت. سامسونگ الکترونیکس پس از یک سال، جایگاه نخست جهان را در درآمد DRAM در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ بازپس گرفت و حدود ۱۹.۲ میلیارد دلار درآمد ثبت کرد.

در بازار NAND Flash، گزارش شد که سامسونگ با حدود ۲۷ درصد سهم بازار در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ جایگاه رهبری خود را حفظ کرده است، در حالی که اس‌کی‌هاینیکس با حمایت کسب‌وکار SSDهای سازمانیِ سولیدیگم، سهم خود را به حدود ۲۲ درصد افزایش داد. داده‌های TrendForce برای سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵ نشان داد که سامسونگ با ۳۲.۳ درصد سهم در رتبه اول و اس‌کی‌هاینیکس با ۱۹.۳ درصد در رتبه دوم جهان قرار دارند. روی هم رفته، شرکت‌های کره‌ای بیش از نیمی از بازار جهانی NAND Flash را در آن دوره کنترل می‌کردند.

۹. استراتژی قیمت‌گذاری

قیمت‌گذاری نیمه‌هادی‌های حافظه به شدت دوره‌ای (Cyclical) است و تحت تأثیر توازن بین عرضه و تقاضا قرار دارد. انضباط تولید در میان تولیدکنندگان بزرگ، سطوح موجودی انبار و تغییرات در تقاضای بازار نهایی، همگی نقش‌های تعیین‌کننده‌ای در قیمت‌های بازار ایفا می‌کنند.

جدول 7- ابزارهای سیاستی و برنامه‌های حمایتی دولت کره جنوبی برای تقویت صنعت نیمه‌هادی

فاکتور	تأثیر بر قیمت‌گذاری
تقاضای سرور هوش مصنوعی	افزایش قیمت DRAM، HBM، NAND Flash و محصولات SSD.
تخصیص ظرفیت به HBM	کاهش عرضه DRAM معمولی و حمایت از قیمت‌های DRAM.
کاهش تولید NAND	کمک به بازیابی قیمت NAND Flash.
دوره‌های موجودی انبار	ایجاد نوسانات شدید قیمتی و چرخه‌های رونق و رکود.
قراردادهای بلندمدت	کمک به تثبیت قیمت‌گذاری با مشتریان بزرگ ابری، هوش مصنوعی و موبایل.
ترکیب محصولات	HBM و DDR5 حاشیه سود بالاتری نسبت به DRAMهای قدیمی ایجاد می‌کنند.

منبع: اسناد رسمی دولت کره جنوبی (K-Chips Act)، خبرگزاری رویترز و طرح جامع مگا-خوشه نیمه‌هادی (۲۰۴۷)

صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه با چرخه‌های دوره‌ای مازاد عرضه و کمبود شناخته می‌شود. قیمت‌ها زمانی که موجودی‌ها انباشته می‌شوند و عرضه از تقاضا پیشی می‌گیرد، به شدت کاهش می‌یابند، در حالی که رشد قوی تقاضا یا محدودیت‌های تولید می‌تواند منجر به افزایش سریع قیمت‌ها شود. در نتیجه، تولیدکنندگان بزرگی مانند سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس به طور فعال حجم تولید و سطوح موجودی را برای حمایت از سودآوری و ثبات بازار مدیریت می‌کنند.

در سال‌های اخیر، گسترش سریع زیرساخت‌های هوش مصنوعی به مهم‌ترین محرک قیمت‌گذاری نیمه‌هادی‌های حافظه تبدیل شده است. تقاضا برای HBM و DRAMهای پیشرفته سرور به دلیل رشد مراکز داده هوش مصنوعی و کاربردهای هوش مصنوعی مولد به طور قابل توجهی افزایش یافته است. در عین حال، در دسترس بودن محدود محصولات حافظه پیشرفته، قدرت قیمت‌گذاری تأمین‌کنندگان پیشرو را تقویت کرده است.

طی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، بازار حافظه بازگشت قدرتمندی را تجربه کرد. صادرات نیمه‌هادی کره در آوریل ۲۰۲۶ به سطوح رکورد رسید که ناشی از قیمت‌های بالاتر تراشه‌های حافظه و رشد فروش محصولات با ارزش بالا مانند HBM بود. از آنجایی که HBM و DDR5 حاشیه سود قابل توجهی نسبت به محصولات حافظه معمولی دارند، تولیدکنندگان بزرگ به طور فزاینده‌ای سبد تولید خود را به سمت این فناوری‌های پیشرفته سوق می‌دهند.

۱۰. سهم در تولید ناخالص داخلی (GDP)

سهم دقیق صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه در GDP کره جنوبی به طور عمومی‌گزارش نمی‌شود، زیرا آمارهای رسمی عموماً فعالیت‌های اقتصادی را تحت دسته‌بندی‌های گسترده‌تری مانند نیمه‌هادی‌ها، الکترونیک یا تولید طبقه‌بندی می‌کنند.

با این حال، صنعت نیمه‌هادی به عنوان یک کل، یکی از مهم‌ترین عوامل کمک‌کننده به اقتصاد کره است. نیمه‌هادی‌ها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از کل صادرات کره جنوبی را تشکیل می‌دهند که این بخش را به محرک کلیدی تولید صنعتی، سرمایه‌گذاری، اشتغال و رشد اقتصادی تبدیل می‌کند. با توجه به اینکه نیمه‌هادی‌های حافظه بزرگترین بخش از صنعت نیمه‌هادی کره را نشان می‌دهند، تخمین زده می‌شود که سهم قابل توجهی از ارزش اقتصادی کل این بخش را به خود اختصاص دهند.

تحلیلگران صنعت به طور کلی برآورد می‌کنند که صنعت نیمه‌هادی به طور مستقیم یا غیرمستقیم حدود ۶ تا ۸ درصد از GDP کره جنوبی را تأمین می‌کند. از آنجایی که نیمه‌هادی‌های حافظه اکثریت تولید و صادرات نیمه‌هادی کره را شامل می‌شوند، معتقدند که بخش حافظه به تنهایی سهم بزرگی از این مقدار را داراست، اگرچه رقم رسمی مجزایی برای GDP بخش حافظه در دسترس نیست.

بنابراین، اگرچه سهم دقیق GDP برای نیمه‌هادی‌های حافظه منتشر نشده است، این صنعت به طور گسترده به عنوان یکی از استراتژیک‌ترین بخش‌های اقتصاد کره و منبع اصلی درآمد ملی، صادرات، رقابت‌پذیری تکنولوژیک و رشد صنعتی شناخته می‌شود.

۱۱. سیاست‌گذاری و حمایت دولتی

دولت کره جنوبی نیمه‌هادی‌ها را یک صنعت استراتژیک ملی می‌داند و طیف وسیعی از سیاست‌ها را برای تقویت رقابت‌پذیری جهانی این بخش اجرا کرده است. نیمه‌هادی‌ها به عنوان ستون حیاتی امنیت اقتصادی، نوآوری فناوری، رشد صادرات و توسعه ملی بلندمدت تلقی می‌شوند.

طرح‌های کلیدی سیاستی عبارتند از:

• قانون کی-چیپس(K-Chips Act) : گسترش اعتبارات مالیاتی برای سرمایه‌گذاری در تأسیسات نیمه‌هادی و تحقیق و توسعه (R&D) .
• مگا-خوشه نیمه‌هادی: برنامه سرمایه‌گذاری ۶۲۲ تریلیون وونی توسط بخش خصوصی تا سال ۲۰۴۷.
• حمایت مالی سیاستی: وام‌های کم‌بهره، صندوق‌های صنایع استراتژیک و برنامه‌های تأمین مالی با حمایت دولت.
• بومی‌سازی مواد، قطعات و تجهیزات(MPE) : کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان ژاپنی و سایر تأمین‌کنندگان خارجی.
• حمایت زیرساختی: گسترش شبکه برق، آب، حمل‌ونقل و تسهیل فرآیند صدور مجوز برای خوشه‌های نیمه‌هادی.
• توسعه منابع انسانی: ایجاد دانشگاه‌های متمرکز بر نیمه‌هادی و برنامه‌های پرورش استعداد.
• دیپلماسی زنجیره تأمین: تقویت همکاری با ایالات متحده، ژاپن، هلند، تایوان و اتحادیه اروپا.

دولت کره در پاسخ به تشدید رقابت جهانی و بازسازی مداوم زنجیره‌های تأمین جهانی، به گسترش حمایت از صنعت نیمه‌هادی ادامه داده است. دولت از طریق مشوق‌های مالیاتی، شرکت‌ها را به گسترش تولید داخلی و توانمندی‌های فناورانه تشویق می‌کند.

علاوه بر این، دولت در حال ترویج توسعه یک "مگا-خوشه نیمه‌هادی" است که انتظار می‌رود به بزرگترین قطب تولید نیمه‌هادی جهان تبدیل شود. این پروژه که توسط سرمایه‌گذاری بخش خصوصی از شرکت‌های بزرگی مانند سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس هدایت می‌شود، انتظار می‌رود تا سال ۲۰۴۷ حدود ۶۲۲ تریلیون وون سرمایه جذب کند.

حمایت‌های مالی نیز تقویت شده است. در سال ۲۰۲۵، دولت یک صندوق سیاستی ۱.۴ تریلیون وونی را برای حمایت از نیمه‌هادی‌ها و سایر صنایع استراتژیک اعلام کرد. همچنین رویترز گزارش داد که کره جنوبی در حال پیشبرد یک برنامه مالی-سیاستی گسترده‌تر به ارزش حدود ۳۴ میلیارد دلار برای تقویت بخش‌های استراتژیک از جمله نیمه‌هادی‌ها، باتری‌ها و بیوتکنولوژی است.

در سطح بین‌المللی، کره جنوبی در حال تقویت همکاری‌های زنجیره تأمین نیمه‌هادی با شرکای کلیدی است. این تلاش‌ها با هدف بهبود انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین، تضمین دسترسی به فناوری‌های حیاتی و حفظ جایگاه رهبری کره در صنعت جهانی نیمه‌هادی انجام می‌شود. مجموع این سیاست‌ها نشان‌دهنده تعهد بلندمدت دولت به حفظ پیشتازی کره جنوبی در نیمه‌هادی‌های حافظه و تثبیت جایگاه آن به عنوان یک قطب حیاتی در زنجیره تأمین جهانی است.

 صنعت نیمه‌هادی‌های حافظه، ماهیتی چرخه‌ای (Cyclical) و به شدت وابسته به موازنه عرضه و تقاضا دارد؛ با این حال، ورود به عصر هوش مصنوعی، تقاضای پایداری ایجاد کرده که نوسانات سنتی بازار را تعدیل می‌کند. ضرورت بومی‌سازی زنجیره تأمین (MPE): کره جنوبی علی‌رغم رهبری در تولید تراشه‌های نهایی، در بخش تجهیزات پیشرفته (نظیر دستگاه‌های لیتوگرافی EUV ساخت شرکت ASML) و مواد اولیه حساس به کشورهای دیگر (آمریکا، ژاپن و هلند) وابسته است. استراتژی فعلی دولت کره بر تقویت توان داخلی و بومی‌سازی این زنجیره متمرکز شده است. تمرکز بر حافظه‌های نسل جدید: آینده این صنعت در دست محصولاتی با راندمان بالا نظیر DDR5 و HBM است. شرکت‌هایی که بتوانند زودتر به بازدهی تولید پایدار در این فناوری‌ها دست یابند، سودآوری و سهم بازار خود را تضمین خواهند کرد.

• توسعه متوازن: علاوه بر حافظه‌ها، نیاز مبرمی‌به تقویت بخش طراحی بدون کارخانه (Fabless) مانند شرکت LX Semicon و همچنین بخش خدمات ساخت پیمانکاری (Foundry) احساس می‌شود تا کره جنوبی از یک تولیدکننده صرف حافظه، به یک قطب همه‌جانبه نیمه‌هادی تبدیل گردد.
• در نهایت، موفقیت در این بازار پویا مستلزم هم‌افزایی مستمر میان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و حمایت‌های استراتژیک دولتی است تا جایگاه هژمونیک کره جنوبی در زنجیره ارزش جهانی حفظ شود.

 

 [1] قطعات الکترونیکی مورد استفاده برای ذخیره‌سازی موقت یا دائم داده‌ها در دستگاه‌های دیجیتال.

[2] DRAM (حافظه دسترسی تصادفی پویا): نوعی حافظه فرار با سرعت بسیار بالا که به عنوان حافظه کاری (RAM) در کامپیوترها و سرورها برای پردازش داده‌ها استفاده می‌شود.

[3] نوعی حافظه غیرفرار و با چگالی بالا که اطلاعات را حتی پس از قطع برق حفظ کرده و در فلش مموری‌ها و گوشی‌های هوشمند کاربرد دارد.

[4]

[5] درایوهای حالت جامد مبتنی بر NAND که به دلیل سرعت و پایداری بالا، جایگزین‌هارددیسک‌های سنتی در مراکز داده و سرورها شده‌اند.

[6] نیمه‌هادی‌های سیستم (System Semiconductors): تراشه‌های غیرحافظه (مانند CPU و GPU) که مسئولیت پردازش منطقی، کنترل و مدیریت عملکردهای هوشمند دستگاه را بر عهده دارند.

[7] بزرگترین کلاستر (خوشه) نیمه‌هادی جهان در کره جنوبی که با سرمایه‌گذاری عظیم سامسونگ و اس‌کی‌هاینیکس، به قطب استراتژیک تولید تراشه تبدیل شده است.

[8] نسل‌های پیشرفته حافظه‌های با پهنای باند بالا (HBM) که برای پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی طراحی شده‌اند؛ HBM3E نسخه بهینه‌شده فعلی با سرعت انتقال داده‌ فوق‌العاده است و HBM4 نسل آینده با معماری پیشرفته‌تر برای تحول در قدرت محاسباتی سرورهای AI محسوب می‌شود.

[9] Advanced Driver-Assistance Systems