گزارش اجلاس جهانی هوش مصنوعی 2026 و نشست عالی‌رتبه حکمرانی جهانی هوش مصنوعی

اجلاس جهانی هوش مصنوعی 2026(World Artificial Intelligence Conference – WAIC 2026) که از 17تا 20 ژوئیه 2026 در شهر شانگهای چین برگزار شد، یکی از مهم‌ترین رویدادهای بین‌المللی در حوزه فناوری‌های نوظهور، حکمرانی دیجیتال و آینده اقتصاد جهانی به شمار می‌آید. اهمیت این دوره از اجلاس صرفاً به گستردگی نمایش فناوری‌ها یا حضور شرکت‌های بزرگ محدود نبود، بلکه برای نخستین بار موضوع هوش مصنوعی در سطح یک مسئله راهبردی جهانی، هم‌تراز با موضوعاتی مانند تغییرات اقلیمی، امنیت بین‌المللی و توسعه پایدار مورد بررسی قرار گرفت.

این اجلاس در هفتادمین سالگرد شکل‌گیری مفهوم هوش مصنوعی برگزار شد؛ از زمانی که در سال 1956 گروهی از دانشمندان در کنفرانس دارتموث آمریکا برای نخستین بار اصطلاح “هوش مصنوعی” را مطرح کردند، این فناوری مسیر طولانی و پرتحولی را طی کرده است. در دهه‌های نخست، هوش مصنوعی عمدتاً حوزه‌ای دانشگاهی و آزمایشگاهی بود، اما در دهه اخیر با ظهور یادگیری عمیق، مدل‌های زبانی بزرگ، پردازش ابری، تراشه‌های تخصصی و داده‌های عظیم، به یکی از مهم‌ترین نیروهای تحول‌آفرین جهان تبدیل شده است. اجلاس شانگهای تلاش کرد نشان دهد که جهان اکنون وارد مرحله‌ای شده است که در آن مسئله اصلی دیگر صرفاً توسعه توانایی‌های فنی هوش مصنوعی نیست، بلکه چگونگی هدایت، مدیریت و استفاده مسئولانه از این فناوری در مقیاس جهانی است.

این اجلاس با شعار “شریک هوشمند، ساختن آینده مشترک” برگزار شد و بیش از 100 کشور و سازمان بین‌المللی در آن حضور داشتند. رئیس‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، در مراسم افتتاحیه اجلاس حضور یافت و سخنرانی اصلی خود را با عنوان “همکاری برای ساخت نظام حکمرانی جهانی هوش مصنوعی عادلانه و منطقی” ارائه کرد. در کنار وی، رؤسای دولت‌ها و مقامات عالی‌رتبه کشورهای مختلف از جمله رئیس‌جمهور قزاقستان، نخست‌وزیر کامبوج، نخست‌وزیر تایلند و دبیرکل سازمان ملل متحد حضور داشتند. حضور این سطح از مقامات سیاسی نشان‌دهنده آن بود که هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک موضوع علمی یا صنعتی محسوب نمی‌شود، بلکه به یکی از محورهای اصلی سیاست جهانی تبدیل شده است.

از نظر ابعاد اجرایی، WAIC 2026 بزرگ‌ترین دوره برگزاری خود از زمان تأسیس در سال 2018 را تجربه کرد. نمایشگاه این دوره برای نخستین بار از مرز 100 هزار مترمربع عبور کرد و بیش از 1100 شرکت فناوری در آن حضور یافتند. در مجموع 4486 محصول و فناوری هوش مصنوعی به نمایش گذاشته شد که 351 مورد از آنها برای نخستین بار در سطح جهانی معرفی شدند. تعداد بازدیدکنندگان حضوری از 400 هزار نفر عبور کرد و میزان تعاملات آنلاین جهانی به بیش از 3 میلیارد بازدید رسید. بیش از 140 نشست تخصصی و در مجموع حدود 172 برنامه علمی، صنعتی و تجاری در چارچوب اجلاس برگزار شد.

مهم‌ترین تحول نهادی اجلاس، تأسیس “سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی” (World Artificial Intelligence Cooperation Organization – WAICO) بود. این سازمان که نخستین سازمان بین‌دولتی اختصاصی در حوزه هوش مصنوعی محسوب می‌شود، با امضای توافقنامه تأسیس توسط 29 کشور در شانگهای ایجاد شد. کشورهای مؤسس شامل چین، برزیل، روسیه، پاکستان، اندونزی، مالزی، آفریقای جنوبی، نیجریه، قزاقستان، ازبکستان و مجموعه‌ای از کشورهای آسیایی، آفریقایی، اروپایی و آمریکای لاتین بودند.

ایجاد WAICO را می‌توان مهم‌ترین دستاورد سیاسی اجلاس دانست، زیرا نشان‌دهنده حرکت جامعه جهانی از مرحله گفت‌وگوهای عمومی درباره هوش مصنوعی به سمت ایجاد یک چارچوب نهادی برای همکاری و حکمرانی است. هدف این سازمان، مطابق اسناد منتشرشده، تقویت همکاری بین‌المللی، توسعه استانداردها، کاهش شکاف دیجیتال، حمایت از کشورهای در حال توسعه و اطمینان از آن است که هوش مصنوعی در مسیر ایمن، عادلانه و سودمند برای همه بشریت توسعه یابد.

متن کامل این گزارش بصورت فایل pdf به پیوست ارائه گردید.