طرح اندونزی برای متمرکزسازی: رونمایی از نهادکنترل صادرات کالاهای اساسی

اندونزی روز چهارشنبه 20 می 2026، از یک طرح گسترده برای متمرکزسازی صادرات کالاهای کلیدی مانند روغن پالم و زغال‌سنگ رونمایی کرد؛ اقدامی‌که با هدف افزایش درآمد دولت از طریق کنترل شدیدتر بر فروش و قیمت‌گذاری منابع طبیعی فراوان این کشور انجام می‌شود. صندوق ثروت ملی دانانتارا بر یک شرکت بازرگانی ویژه نظارت خواهد کرد که برای هدایت صادرات تعیین شده است. این روند ابتدا از صادرات روغن پالم، زغال‌سنگ و فروآلیاژها آغاز و پس از یک دوره گذار سه‌ماهه اجرایی خواهد شد. دولت همچنین ممکن است هر سه ماه یک‌بار کالاهای بیشتری را به این سازوکار اضافه کند. در همان روز پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، در جریان «نشست علنی مجلس نمایندگان» اعلام کرد که دولت به‌طور رسمی یک مقررات مهم و بی‌سابقه را درباره حکمرانی صادرات منابع طبیعی امضا کرده است. این چارچوب سیاستی جدید، یک نهاد ویژه دولتی برای مدیریت صادرات منابع طبیعی ایجاد خواهد کرد که صادرات را از طریق شرکت‌های دولتی (BUMN) به‌عنوان صادرکنندگان انحصاری منصوب‌شده از سوی دولت انجام می‌دهد.

 پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی، در سخنرانی خود در مجلس نمایندگان گفت: به کابینه‌ام می‌گویم قیمت نیکل و طلا را تعیین کنید. هر قیمتی باید توسط خود ما تعیین شود. او افزود: اگر از قیمت‌های ما حمایت نکنند، مجبور نیستند خرید کنند. ما خودمان می‌توانیم از این منابع استفاده کنیم. وی گفت ما بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن پالم هستیم، اما قیمت روغن پالم در کشورهای دیگر تعیین می‌شود. وی افزود منابع طبیعی اندونزی برای رفاه کل کشور کافی است، اما اقتصاد به اندازه کافی خوب مدیریت نشده تا درآمد دولت را افزایش دهد. پرابوو در پایان گفت: از دیدگاه دولت  و من مطمئنم هر میهن‌پرستی از این موضوع حمایت خواهد کرد.  زمین، آب و تمام منابع موجود در آن باید توسط همه مردم اندونزی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

دولت این سیاست را تلاشی بزرگ برای مقابله با کم‌اظهاری صادراتی معرفی کرده است؛ رویه‌ای که در آن صادرکنندگان قیمت کالاها را کمتر از ارزش واقعی معاملات اعلام می‌کنند. مقامات معتقدند این مسئله موجب از دست رفتن درآمدهای مالیاتی و حق امتیاز، بازگشت ناکافی ارز حاصل از صادرات به اقتصاد داخلی و ضعف در نظارت بر جریان تجارت ملی شده است. با این حال، ناظران بازار معتقدند این ابتکار می‌تواند پیامدهایی فراتر از اجرای مالیات و نظارت صادراتی داشته باشد.  اندونزی بزرگ‌ترین صادرکننده روغن پالم، زغال‌سنگ حرارتی و نیکل در جهان است و طرح پرابوو با هدف مقابله با نگرانی‌ها درباره کم‌اظهاری صادراتی (under-invoicing) و نحوه حسابداری شرکت‌های صادرکننده در زمینه قیمت‌گذاری انتقالی (transfer pricing) ارائه شده است.

اندونزی همچنین مقررات جدیدی درباره درآمدهای صادراتی صادر کرده است که بر اساس آن، صادرکنندگان منابع طبیعی موظف خواهند بود 100 درصد درآمد صادراتی خود را در بانک‌های دولتی نگهداری کنند. این مقررات از اول ژوئن اجرایی خواهد شد.

پیش از این، شرکت‌های اندونزیایی زغال‌سنگ و روغن پالم را مستقیماً به خریداران خارجی صادر می‌کردند، اما دولت میزان تولید و قیمت مرجع مورد استفاده را کنترل می‌کرد. هدف اعلام‌شده این سیاست، افزایش شفافیت، توقف رویه‌های کم‌اظهاری صادراتی (under-invoicing)، بهینه‌سازی درآمدهای دولت، کمک به تثبیت ارزش روپیه و افزایش ذخایر ارزی عنوان شده است.

در طول دوره گذار، فعالیت‌های تجاری میان صادرکنندگان و خریداران طبق روال عادی ادامه خواهد یافت، اما تمامی معاملات تحت نظارت شرکت دولتی PT Danantara Sumber Daya انجام می‌شود؛ شرکتی که زیرمجموعه صندوق ثروت ملی داناتارا است.  مدیرعامل این شرکت جدید لوک توماس ماهونی خواهد بود؛ فردی که پیش‌تر مدیر شرکت معدنی نیکل Vale Indonesia بوده است. پس از پایان دوره گذار، این شرکت محصولات را از فروشندگان داخلی خریداری کرده و سپس آن‌ها را با قیمتی مبتنی بر نرخ‌های تعیین‌شده در بورس‌ها به خریداران خارجی خواهد فروخت.

گفته می‌شود از منظر اقتصاد کلان، این اقدام می‌تواند کنترل ارز خارجی را تقویت کند، شفافیت قیمت‌گذاری و حجم صادرات را افزایش دهد، درآمدهای دولت را بهینه کند، از ثبات روپیه و تراز حساب جاری حمایت کند و قدرت چانه‌زنی صادراتی اندونزی را افزایش دهد. با این حال، بازارها همزمان چندین ریسک ( از جمله فشار بر حاشیه سود صادرکنندگان، کاهش انعطاف‌پذیری تجاری، افزایش بوروکراسی و ریسک‌های حکمرانی، و احتمال ناکارآمدی در زنجیره صادرات) را نیز زیر نظر دارند. اگر این سیاست به‌صورت اجباری و کاملاً متمرکز اجرا شود، بخش‌های زغال‌سنگ و روغن پالم خام (CPO) احتمالاً بیشترین حساسیت را نسبت به این تغییر خواهند داشت. بازارها احتمالاً به‌تدریج ریسک‌های منفی مربوط به کاهش حاشیه سود را در قیمت‌ها ؛ به‌ویژه در ارتباط با سازوکار قیمت‌گذاری، میزان کارمزد یا حاشیه سودی که نهاد مدیریت‌کننده دریافت می‌کند و ساختارهای حکمرانی آن را لحاظ خواهند کرد.

https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-plans-centralise-commodity-exports-through-state-agency-sources-say-2026-05-20/

https://www.cnbctv18.com/market/commodities/indonesia-plans-to-tighten-state-control-over-commodity-exports-ws-l-19909526.htm

https://www.reuters.com/business/energy/what-is-indonesias-new-plan-control-export-key-commodities-2026-05-20/

https://news.metal.com/newscontent/103912862-SMM-Analysis-Explaining-Indonesias-Centralized-State-run-Management-of-Resource-Exports-and-Future-Possibilities

https://indonesiabusinesspost.com/6664/policy/prabowo-unveils-new-state-export-agency-under-danantara-to-tighten-control-over-indonesia-s-commodity-trade

https://www.idnfinancials.com/news/63937/government-mulls-export-control-agency-to-curb-under-invoicing

https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-05-19/indonesia-plans-to-tighten-state-control-over-commodity-exports

https://www.thejakartapost.com/business/2026/05/20/indonesia-mandates-coal-cpo-exports-through-state-agency.html

 

https://asianmorning.com/2026/05/21/indonesia-launches-powerful-new-agency-to-control-global-resource-exports-and-trade/

https://jakartaglobe.id/business/purbaya-responds-to-market-rumors-on-state-export-agency