تأثیر بسته شدن تنگه هرمز بر اقتصاد مکزیک

تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه پس از حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل به تهران در بامداد ۲۸ فوریه، بازارهای جهانی به‌ویژه بخش انرژی را در وضعیت هشدار قرار داده است. این تحولات ژئوپلیتیکی می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد و حتی بر اقتصاد کشورهایی مانند مکزیک نیز اثر بگذارد.

اهمیت راهبردی تنگه هرمز

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی در جهان است که خلیج فارس را به آب‌های آزاد متصل می‌کند. اگرچه بیش از ۱۰ هزار کیلومتر از مکزیک فاصله دارد، اما اهمیت آن جهانی است: حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر دریایی عبور می‌کند. به همین دلیل، هرگونه اختلال در عبور و مرور کشتی‌ها از این منطقه می‌تواند عرضه جهانی انرژی را کاهش داده و قیمت‌ها را به سرعت افزایش دهد.

تنگه هرمز که میان ایران، امارات متحده عربی و عمان قرار دارد، یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های تجاری جهان به شمار می‌رود، زیرا یکی از مهم‌ترین مسیرهای صادرات نفت تولیدشده در خاورمیانه است. چند ساعت پیش، دولت ایران اعلام کرد هر نفتکشی که از این منطقه عبور کند هدف نیروهای انقلابی قرار خواهد گرفت؛ موضوعی که واکنش و نگرانی گسترده بین‌المللی را در پی داشته است. بازارها بلافاصله واکنش نشان دادند. در لندن، بیشتر شرکت‌های بیمه کشتیرانی اعلام کردند که از ۵ مارس پوشش بیمه‌ای کشتی‌ها را لغو می‌کنند؛ اقدامی‌که شرایط را در منطقه پیچیده‌تر می‌سازد. در ساعات اخیر، تا ۱۵۰ کشتی حامل نفت خام و گاز مایع در آب‌های امارات و ایران در انتظار بهبود شرایط منطقه متوقف مانده‌اند و محموله ‌هایشان به مقصد نرسیده است. پس از حملات اخیر، برخی نفتکش‌ها از عبور از این مسیر خودداری کرده‌اند. در صورت بسته‌شدن کامل یا کاهش جدی تردد در این تنگه، بازارهای جهانی با کمبود عرضه مواجه خواهند شد و قیمت نفت در واکنش به این ریسک ژئوپلیتیکی افزایش چشمگیر خواهد یافت. 

پیامدهای احتمالی برای مکزیک

گرچه مکزیک خود تولیدکننده نفت است، اما بخش قابل توجهی از بنزین مصرفی خود را وارد می‌کند. در نتیجه، افزایش قیمت جهانی نفت می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر قیمت بنزین (مگنا، پریمیوم و دیزل) در این کشور اثر بگذارد. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که این تأثیر فوری و یکنواخت نخواهد بود. عواملی مانند مدت‌زمان درگیری، تحقق یا عدم تحقق بسته‌شدن کامل تنگه هرمز، نرخ ارز پزو در برابر دلار، هزینه‌های لجستیکی و سیاست‌های مالی دولت مکزیک در تعیین میزان اثرگذاری نقش دارند. در صورت تداوم افزایش قیمت‌ها، دولت مکزیک ممکن است برای کاهش فشار بر مصرف‌کنندگان، مشوق‌های مالیاتی سوخت را افزایش دهد. اما حفظ یارانه‌های بالا در بلندمدت می‌تواند فشار قابل توجهی بر بودجه عمومی وارد کند.

رئیس جمهور مکزیک، کلاودیا شینباوم، امروز دوشنبه در کنفرانس خبری صبحگاهی خود درباره پیامدهای اقتصادی تنش‌ها تأکید کرد که پزو در محدوده پیش‌بینی‌شده باقی مانده است. به گفته او، این ارز مدتی به سطح پایین‌تری رسید، اما مشکل خاصی در بازار ایجاد نشده است. وی افزود باوجود اینکه بهای نفت در پی تحولات خاورمیانه حدود ۱۰ دلار در هر بشکه افزایش یافته، دولت مکزیک سازوکارهای لازم را برای جلوگیری از تأثیر منفی افزایش جهانی قیمت نفت بر اقتصاد خود در اختیار دارد.

فرانسیسکو آربایو، تحلیلگر و شریک گروه مشاور EFE، توضیح می‌دهد: » اگر ایالات متحده به‌دلیل افزایش قیمت‌ها که ناشی از اقدامات ایران است متأثر شود، این مسئله می‌تواند به‌طور غیرمستقیم در قیمت سوخت یا هزینه واردکنندگان سوخت در داخل کشور بازتاب پیدا کند. اگر قیمت و هزینه سوخت افزایش یابد، اثر دومینویی در قیمت همه کالاهای مصرفی و محصولات تولید و توزیع‌شده در کشور ایجاد خواهد شد«. به گفته این کارشناس، افزایش هزینه سوخت می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدها ایجاد کند که در گذر زمان حتی صنایع تولیدی و سبد غذایی اساسی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وقتی شاهد افزایش گسترده قیمت سوخت هستیم، معمولاً پس از یک و نیم تا دو ماه، اثر آن را در قیمت کالاهای اساسی و خدمات حمل‌ونقل زمینی نیز می‌بینیم؛ بخشی که حلقه‌ای کلیدی در صنعت تولید و به‌طور کلی صنعت مکزیک به شمار می‌رود«.

تحولات اخیر نیز این ارزیابی را تأیید می‌کند. حملات اخیر علیه تولیدکنندگان انرژی در خاورمیانه که به تعطیلی موقت قطرانرژی، بزرگ‌ترین تولیدکننده گاز طبیعی مایع انجامید، بهای هر بشکه نفت را به سطوحی نگران‌کننده برای اقتصاد جهانی رسانده است.

واکنش بازارهای انرژی

سابقه نشان می‌دهد بازارهای انرژی به تنش‌های منطقه‌ای واکنش شدیدی نشان می‌دهند. در جریان جنگ ماه ژوئن، قیمت نفت برنت از مرز ۸۰ دلار در هر بشکه عبور کرد که بالاترین سطح آن در بیش از سه سال گذشته بود. هرچند پس از مشخص‌شدن عدم خسارت جدی به زیرساخت‌های حیاتی، قیمت‌ها تا حدی تعدیل شد. با وجود مازاد عرضه در بخشی از سال ۲۰۲۵ —سالی که با کاهش حدود ۱۸ درصدی قیمت نفت نسبت به ابتدای سال به پایان رسید— قیمت‌ها در سال جاری تاکنون حدود ۱۹ درصد افزایش یافته‌اند؛ افزایشی که بخشی از آن ناشی از نگرانی درباره حملات احتمالی آمریکا به ایران بوده است.

بر اساس معاملات خُرده‌فروشی انجام‌شده توسط شرکت IG Group Ltd.، نفت شاخص وست تگزاس اینترمدیت (WTI) تا سطح ۷۵٫۳۳ دلار در هر بشکه معامله شد که نسبت به پایان روز جمعه حدود ۱۲ درصد افزایش نشان می‌دهد.

می‌توان گفت بسته‌شدن احتمالی تنگه هرمز لزوماً به معنای افزایش فوری قیمت بنزین در مکزیک نیست، اما در صورت طولانی‌شدن یا تشدید درگیری‌ها، این سناریو می‌تواند به یک ریسک واقعی تبدیل شود. در نهایت، مدت بحران و تصمیمات سیاست‌گذاری اقتصادی تعیین خواهد کرد که آیا تنش‌های خاورمیانه مستقیماً بر هزینه‌های زندگی شهروندان مکزیکی تأثیر خواهد گذاشت یا خیر.