پیامدهای اقتصادی و سرمایه‌گذاری خارجی طوفان دیتواه بر جذب FDI و توسعه بنگاه‌های خرد، کوچک و متوسط (CMSMEs) در سریلانکا

بر اساس مقاله تحلیلی منتشرشده در روزنامه The Morning (کلمبو) به تاریخ 26 دسامبر 2025 ، به قلم پروفسور تیسا راویندا پریرا از دانشکده مدیریت و مالی دانشگاه کلمبو، طوفان شدید دیتواه که در اواخر نوامبر 2025 سریلانکا را درنوردید، به‌عنوان بدترین بلای طبیعی این کشور طی دهه‌های اخیر، پیامدهای گسترده انسانی و اقتصادی بر جای گذاشته است. این طوفان منجر به کشته شدن بیش از 630 نفر، آوارگی حدود 233 هزار نفر، تخریب بیش از 565 واحد مسکونی و تحت تأثیر قرار گرفتن حدود 10 درصد جمعیت 22 میلیونی کشور در 25 ناحیه شد. همچنین سیلاب‌های ناشی از طغیان رودخانه کلانی، شبکه‌های حمل‌ونقل، پل‌ها و تأمین برق شهر کلمبو را مختل کرده و دولت را ناگزیر به اعلام وضعیت فوق‌العاده نمود.

 بر اساس مقاله تحلیلی منتشرشده در روزنامه The Morning (کلمبو) به تاریخ 26 دسامبر 2025، به قلم پروفسور تیسا راویندا پریرا از دانشکده مدیریت و مالی دانشگاه کلمبو، طوفان شدید دیتواه که در اواخر نوامبر 2025 سریلانکا را درنوردید، به‌عنوان بدترین بلای طبیعی این کشور طی دهه‌های اخیر، پیامدهای گسترده انسانی و اقتصادی بر جای گذاشته است. این طوفان منجر به کشته شدن بیش از 630 نفر، آوارگی حدود 233 هزار نفر، تخریب بیش از 565 واحد مسکونی و تحت تأثیر قرار گرفتن حدود 10 درصد جمعیت 22 میلیونی کشور در 25 ناحیه شد. همچنین سیلاب‌های ناشی از طغیان رودخانه کلانی، شبکه‌های حمل‌ونقل، پل‌ها و تأمین برق شهر کلمبو را مختل کرده و دولت را ناگزیر به اعلام وضعیت فوق‌العاده نمود.

 نویسنده با اشاره به آسیب‌پذیری شدید سریلانکا در برابر تغییرات اقلیمی، تأکید می‌کند که بلایای طبیعی به‌طور مستقیم بر جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) اثر منفی گذاشته و از طریق افزایش ریسک، تخریب زیرساخت‌ها و ایجاد عدم قطعیت اقتصادی، تصمیم سرمایه‌گذاران خارجی را به تعویق می‌اندازد. هرچند در مرحله بازسازی، ورود کمک‌های خارجی و سرمایه‌های مرتبط با بازسازی می‌تواند تا حدی جبران‌کننده کاهش FDI باشد.

 برآوردهای ارائه‌شده در این مقاله حاکی است هزینه بازسازی خسارات ناشی از طوفان دیتواه ممکن است به 6 تا 7 میلیارد دلار (معادل حدود 3.5 درصد تولید ناخالص داخلی) برسد و رشد اقتصادی سال 2026 را 0.5 تا 0.7 واحد درصد کاهش دهد. این خسارات شامل افت حدود 35 درصدی تولید چای، زیان در بخش برنج، اختلال در صنایع پوشاک (حدود 5 میلیارد دلار) و چای (حدود 1.5 میلیارد دلار) و تهدید اشتغال بیش از یک میلیون نفر است. همچنین پیش‌بینی می‌شود درآمد گردشگری در سال 2025 به حدود 3.2 میلیارد دلار کاهش یابد، در حالی که کسری بودجه به دلیل هزینه‌های اضطراری (حدود 30 میلیارد روپیه) افزایش یافته و تورم نیز به‌واسطه شوک‌های عرضه تشدید شود.

 در ادامه، مقاله معیارهای اصلی مورد توجه سرمایه‌گذاران خارجی برای ورود به بازارها، از جمله سهولت کسب‌وکار، عملکرد لجستیک، رقابت‌پذیری جهانی، آمادگی شبکه‌ای، توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، پیوستگی جهانی و جهانی‌شدن دیجیتال را تشریح کرده و عملکرد سریلانکا در این شاخص‌ها را در مقایسه با سایر کشورهای جنوب آسیا ضعیف‌تر ارزیابی می‌کند؛ وضعیتی که به‌دلیل طوفان اخیر تشدید شده است.

نویسنده نقش کلیدی بنگاه‌های خرد، کوچک و متوسط (CMSMEs) را در اقتصاد سریلانکا مورد تأکید قرار داده و یادآور می‌شود این بنگاه‌ها حدود 75 تا 80 درصد واحدهای اقتصادی، 45 درصد اشتغال (بیش از 4.5 میلیون نفر) و 52 درصد تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می‌دهند. با این حال، بحران اقتصادی 2022، همه‌گیری کرونا و سپس طوفان دیتواه، موجب تعطیلی گسترده، افت فروش، تخریب دارایی‌ها و اختلال در زنجیره‌های تأمین این بخش شده است.

 در بخش مربوط به سیاست‌های حمایتی دولت، مقاله به اقدامات پیش‌بینی‌شده در قوانین بودجه سال‌های 2025 و 2026 سریلانکا اشاره کرده و از جمله به تخصیص منابع برای تسهیلات اعتباری CMSMEs، حمایت از کارآفرینی زنان، توسعه مناطق صنعتی، دیجیتالی‌سازی خدمات دولتی و ایجاد پنجره واحد صدور مجوزها پرداخته است. با این حال، چالش‌هایی نظیر کاهش جریان FDI، بی‌ثباتی سیاستی، بدهی بالا، کاهش ارزش روپیه، تورم، بروکراسی و رقابت شدید منطقه‌ای همچنان تحقق کامل این اهداف را با ابهام مواجه ساخته است.

 در پایان، نویسنده مجموعه‌ای از راهبردها از جمله تسریع اصلاحات نهادی، کاهش آستانه پروژه‌های FDI، هدایت سرمایه‌گذاری خارجی به بخش‌های صادرات‌محور، توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و انرژی و تقویت پیوند میان FDI و CMSMEs را به‌عنوان الزامات عبور از شرایط کنونی پیشنهاد می‌کند.

https://www.themorning.lk/articles/Hcx0zlSRVHuzPFiUsj3B