مسیر تبدیل موریتانی به قطب تولید هیدروژن سبز در قاره آفریقا
موریتانی از نظر جغرافیایی و طبیعی دارای ظرفیتهای بینظیری برای تولید انرژی پاک است.
وزیر امور خارجه، همکاری و امور موریتانیاییهای مقیم خارج، محمد سالم ولد مرزوق و آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه و همکاری بینالمللی ایتالیا، درباره افقهای همکاری میان دو کشور در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر در رم گفتوگو کردند. در این دیدار، یاداشت تفاهم اجرای پروژۀ عظیم تولید هیدروژن سبز و آمونیاک به ارزش ۲.۵ میلیارد یورو بین وزارت نفت، معادن و انرژی موریتانی و شرکت ایتالیایی COIPA Energy امضا شد. هدف این تفاهم، ایجاد تأسیسات تولید هیدروژن و آمونیاک با استفاده از انرژی خورشیدی و بادی و صادرات محصولات از طریق بندر نواکشوت به اروپا است.
موریتانی از نظر جغرافیایی و طبیعی دارای ظرفیتهای بینظیری برای تولید انرژی پاک است، زیرا منابع خورشیدی بسیار غنی دارد و متوسط تابش خورشید در مناطق وسیعی در موریتانی بیش از ۲۲۰۰ کیلووات ساعت بر مترمربع در سال است. همچنین در مناطق ساحلی بهویژه اطراف نواکشوت و نواذیبو، سرعت میانگین باد بیش از ۸ تا ۱۰ متر بر ثانیه است. به علاوه با توجه به تراکم پایین جمعیت (۴.۵ میلیون نفر) که ۷۵ درصد آن خالی از سکنه است و ۲۵ درصد باقی مانده تراکم بسیار پایینی دارد؛ از این رو امکان احداث پارکهای انرژی در مقیاس بزرگ بدون فشار بر منابع انسانی یا محیطزیست شهری فراهم است. از سوی دیگر دسترسی آسان موریتانی به بنادر اقیانوسی امکان صادرات انتقال انرژی سبز و فرآوردههای آن به اروپا را آسان میکند مجموع این عوامل موریتانی را به یکی از قطبهای نوظهور انرژی سبز در آفریقا تبدیل خواهد کرد. سیاست دولت موریتانی برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد انرژی این کشور ۷۰ درصد تا سال ۲۰۳۰ است.
موریتانی بازیگر جدید در سیاست انرژی ایتالیا
موریتانی از مزیت بسیار بالایی در زمینه انرژی سبز برخوردار است. نماد آن را باید پروژه بلندپروازانه ۴۰ میلیارد دلاری AMAN دانست. با ورود شرکت ایتالیایی COIPA Energy و امضای یادداشت تفاهم پروژه جدید ۲.۵ میلیارد یورویی، زنجیرهی سرمایهگذاریهای بینالمللی در انرژی سبز در موریتانی کاملتر شده و کشور را در سال های پیش رو به صادرکننده عمده هیدروژن سبز در آفریقا تبدیل خواهد کرد.
بحران انرژی اروپا در سال ۲۰۲۲، که عمدتاً ناشی از جنگ اوکراین و کاهش شدید عرضه گاز روسیه بود، شکنندگی ساختار انرژی ایتالیا را آشکار کرد. ایتالیا تا پیش از بحران، بخش قابلتوجهی از مصرف سالانه گاز خود را از روسیه تأمین میکرد. در نتیجه ایتالیا در راستای امنیت انرژی تمرکز خود را در گام نخست بر واردات گاز از کشورهایی نظیر الجزایر، آذربایجان، آمریکا و در گام بعدی بر انرژیهای تجدیدپذیر و پایدار گذاشته است.
پروژههای مشترک با کشورهای شمال آفریقا و مدیترانه، مانند تونس، مراکش، الجزایر و موریتانی بخشی از سیاست انرژی جدید ایتالیا محسوب میشود، چرا که نزدیکی جغرافیایی و دسترسی به زیرساختهای انتقال، هزینه واردات هیدروژن را کاهش میدهد. هیدروژن سبز علاوه بر تأمین انرژی، برای صنایع فولاد، پتروشیمی و حملونقل سنگین نقش حیاتی دارد و استفاده از آن میتواند انتشار CO₂ بخش صنعت را کاهش دهد.
پروژههای مهم موریتانی در زمینه انرژی تجدیدپذیر وهیدروژن سبز
o پروژه AMAN نماد ظرفیت عظیم موریتانی در تولید هیدروژن سبز در آفریقا
این پروژه در نوامبر ۲۰۲۱ به صورت یک یادداشت تفاهم (MoU) بین دولت موریتانی و شرکت CWP Global امضا شد. ارزش پروژه حدود ۴۰ میلیارد دلار آمریکا است که با هدف تولید انرژی تا ۳۰ گیگاوات از منابع تجدیدپذیر (۱۸ گیگاوات بادی + ۱۲ گیگاوات خورشیدی) و تولید ۱۰ میلیون تن آمونیاک سبز در سال یا حدود ۱.۷ میلیون تن هیدروژن سبز در زمینی به وسعت ۸۵۰۰ کیلومتر مربع واقع شده است. پروژه در مرحله توسعه است، اما به دلیل کمبود قراردادهای خرید محصول، راهاندازی ساخت و تولید انبوه فعلاً به تعویق افتاده است. در صورت اجرا و تکمیل این طرح، موریتانی به یکی از قطبهای تولید هیدروژن و آمونیاک سبز در جهان تبدیل خواهد شد.
پروژه AMAN یک طرح بلندپروازانه و استراتژیک است که میتواند تحولی عظیم در اقتصاد موریتانی و صنعت انرژی سبز آفریقا و جهان ایجاد کند. با این حال، موفقیت آن به تضمین بازار محصول، جذب سرمایهگذاران و تکمیل زیرساختها وابسته است. در حال حاضر، پروژه در وضعیت «در حال توسعه و مطالعات پیشساخت» باقی مانده و هنوز وارد مرحله ساخت و تولید انبوه نشده است.
o پروژه ترکیبی نیروگاه برق خورشیدی و بادی با سیستم ذخیره سازی
این پروژه با بودجه ۳۰۰ میلیون دلار ساخته خواهد شد. قرارداد آن در سپتامبر ۲۰۲۵ بین دولت و شرکت برق موریتانی (صوملک) امضا شد. شرکت اجرا کننده نیز شرکت مراکشی ایوا گرین انرژی است. ذخیره سازی برق در این پروژه ۳۷۰ مگاوات خواهد بود و مقرر شده کارهای مقدماتی آن طی ۱۲ ماه به پایان برسد.
o پروژه بادی بولنوار
با ظرفیت ۱۰۰ مگاوات، یکی از بزرگترین نیروگاههای بادی غرب آفریقا است. مراسم افتتاح رسمی این نیروگاه در دسامبر ۲۰۲۳ برگزار شد. این نیروگاه از ۳۹ توربین بادی با توان هر واحد ۲.۶۲۵ مگاوات تشکیل شده و در مجموع ۱۰۰ مگاوات ظرفیت نصبشده دارد.
o نیروگاه خورشیدی نواکشوت با ظرفیت ۵۰ مگاوات
این نیروگاه خورشیدی با ظرفیت ۵۰ مگاوات، با سرمایهگذاری مشترک دولت موریتانی و صندوق عربی توسعه اقتصادی و اجتماعی و با هزینهای بالغ بر ۵۳ میلیون دلار در سال ۲۰۱۸ به بهره برداری رسید.