تولید زئولیت ، جهت تامین مواد غذایی و مصارف کشاورزی در کوبا

زئولیت ( Zeolite ) ماده ای معدنی است که در کشاورزی در زمینه افزایش عملکرد محصولات کشاورزی و بهبود بهره‌وری خاک و همچنین صرفه‌جویی در میزان مصرف کودهای شیمیایی و آب و همچنین استفاده بهینه از کودهای حیوانی کاربرد دارد.

صنعت معدن کوبا در صدد است تا تولید کود زئولیت که به کود هوشمند نیز معروف است را در این کشور افزایش دهد و رابطه متقابل سودمندی میان مراکز تحقیقاتی و کشاورزان ایجاد که در  بستر آن، ارزش افزوده این محصول ارتقا یابد.[1]

به دلیل شرایط نامطلوب تولید مواد غذایی در کوبا که با موانع بسیار جدی روبرو شده ، سیاست های دولت کنونی نشانگر تلاش جدی برای افزایش تولید و عرضه مواد غذایی در کوبا با استفاده از تمامی امکانات موجود است . در حال حاضر امکان تامین و یا تولید کود زئولیت مورد نیاز کوبا از سوی کشورمان می‌تواند در دستور کار شرکت های ایرانی قرار گیرد .

خانم اسپرانزا دل پوزو، مدیر کل "گروه تجاری ژئو-معدن و نمک (ژئومینسال)"[2] به خبرنگاران گفت که 50 هزار تن زئولیت در سال 2020 تولید شده که 10330 تن از آن برای تولید کود زئولیت بکار گرفته شده است. همچنین از این مقدار، 10 هزار تن زئولیت برای تولید "آگرومناس"[3] و 330 تن از آن برای تولید کودهای "نراس"[4] بکار گرفته شده  است. این محصولات کاربرد کشاورزی دارند و با فرمولاسیون متفاوت و اهداف گوناگونی ساخته می‌شود تا جایگزین مواد وارداتی به کوبا شوند.

عدم تحقق تخمین تولید زئولیت برای سال 2021

انتظار می رفت که در سال 2021 تولید نراس حدود پنج هزار تن افزایش یابد. زئولیت ماده اصلی برای تولید کود در کوبا محسوب می‌شود و پردازش آن به ویژگی دانه‌هایی که از آن‌ها استفاده می‌شود، بستگی دارد.

در سال 2020 حدود دو هزار و دویست تن زئولیت طبیعی به مشتریان مختلف در کشورهای امریکای لاتین صادر شده است.لازم به ذکر است که اگرومناها در سه کارخانه فعال در کوبا تولید می‌شوند اما نراس (Nereas) تنها در یک کارخانه امکان تولید دارد و تولید ناچیز آن نتوانسته نیازهای وزارت کشاورزی کوبا را برآورده نماید.در حال حاضر دولت کوبا نیازمند مدرن سازی ، صنعتی سازی و تداوم تولید نراس (Nereas) در سراسر کشور و جایگزینی روش های سنتی تولید این محصول می‌باشد.

خانم دل پوزو به این موضوع اشاره دارد که هدف دولت کوبا توسعه و تولید نراس و آگرومناها در شرکت های معدنی کوبایی است چراکه این موضوع موجب کاهش هزینه‌های حمل و نقل خواهد شد.

کوبا در حال حاضر 4 معدن استخراج زئولیت دارد که حدود 150 سال است از آن‌ها بهره می‌برد. سه معدن در منطقه San Andres در استان شرقی Holguin ، منطقه Najasa  در استان Camaguey و در منطقه Tasajera در استان مرکزی Villa Clara قرار دارند . معدن چهارم نیز در منطقه San lgnacio در استان غربی Mayabeque واقع شده که حاوی زئولیت سفید است که تنوع این محصول در کوبا را سبب شده است .

بخش عمده معادن زئولیت در کوبا در دهه‌های 1980 و 1990 میلادی مورد مطالعات زمین شناسی قرار گرفته و کارخانه‌های استحصال صنعتی زئولیت نیز در همان زمان‌ها و در کنار معادن اصلی تاسیس و آغاز به کار نمودند .

کاربرد کود زئولیت در کشاورزی

زئولیت یکی از مواد ضروری است که باید در ترکیب خاک کشاورزی از آن استفاده شود. برای این امر دلایل گوناگونی وجود دارد. زئولیت ماده ای معدنی است که در کشاورزی در زمینه افزایش عملکرد محصولات کشاورزی و بهبود بهره‌وری خاک و همچنین صرفه‌جویی در میزان مصرف کودهای شیمیایی و آب و همچنین استفاده بهینه از کودهای حیوانی کاربرد دارد. در حال حاضر کشورهایی همچون ژاپن، ایتالیا، اسپانیا و ترکیه به طور گسترده‌ از زئولیت در بخش کشاورزی استفاده می‌کنند. زئولیت یک نوع آلومینوسیلیکات است.

خواص فیزیکی زئولیت:

• خاصیت جذب و نگهداری آب در ساختار خود به مدت طولانی.
• خاصیت تبادل کاتیونی فوق‌العاده.
• جذب عناصر فلزی سنگین.
• غربال مولکولی.

همین خواص، زئولیت را به یک ماده اساسی و کاربردی در کشاورزی تبدیل کرده است.

مزیت های استفاده از زئولیت در کشاورزی و باغات:

• افزایش نسبت خاکدانه‌های مقاوم در آب در زمین‌های کشاورزی.
• بهبود کیفیت و کوتاه شدن زمان تخمیر کودهای دامی‌به میزان 4 تا 5 برابر.
• افزایش تولید و بهبود مرغوبیت محصولات کشاورزی.
• جلوگیری از سوختگی ریشه گیاهان و افزایش رشد ریشه و گیاه.
• جلوگیری از شستشوی و اتلاف ازت خاک در اثر آبیاری و باران.
• جلوگیری از فرسودگی و هدر رفتن خاک به دلیل قابلیت بالای جذب آب و رطوبت.
• جذب رطوبت موجود در هوا و خاک و رها سازی تدریجی آن در خاک.
• کاهش و صرفه جویی بسیار زیاد در مصرف آب برای زمین‌های کشاورزی.
• بهبود تهویه مطلوب خاک و تأمین اکسیژن مصرفی گیاهان.
• جذب و از بین بردن عناصر سمی موجود در خاک و آب از جمله سدیم، سرب و کادمیوم.
• تقویت خاک های کشاورزی زیر کشت گیاهان غده ای مانند سیب زمینی، پیاز و چغندر.
• جلوگیری از فقیر شدن خاک از مواد اولیه به دلیل خاصیت تبادل یونی بالا.
• تنظیم pH خاک و متعادل کردن آن در حد مطلوب به دلیل خاصیت تامپونی.
• بهبود کیفیت پوسته محصولات در نتیجه، افزایش مدت زمان انبارداری آن‌ها.
• کاهش تعداد میوه‌های نارس و ریزش شکوفه‌ها.
• تنظیم پتاسیم خاک و بهبود کیفیت گیاه و مرغوبیت میوه.
• افزایش مقاومت گیاه در مقابل فساد و بیماری‌ها.
• کاهش شوری خاک و آب.

 

[1] - بخشی از این گزارش برگرفته از بخش اقتصادی بولتن هفتگی "خبرگزاری پرنسا لاتینای کوبا" اقتباس شده است.

-[2] گروه تجاری ژئو- معدن و نمک (ژئومینسال)، متولی تولید تمامی مواد معدنی فلزی، غیرفلزی و همچنین نمک و حتی معادن نیکل در کوبا محسوب می‌شود.

[3]- آگرومناها(Agromenas)  به خودی خود یک ماده معدنی نیستند، بلکه فرمولاسیونی با مواد معدنی صنعتی اصلاح شده می‌باشند  که با آن کود آلی معدنی با هزینه تولید نسبتاً پایین تهیه می‌گردد . آگرومنا ها  در واقع یک محصول سازگار با محیط زیست هستند که اساساً 90٪ از آن‌ها از مواد معدنی طبیعی (زئولیت، سنگ فسفات، مواد آلی و غیره) و حداکثر 10٪ از آن‌ها از مواد شیمیایی NPK تشکیل شده است.

 [4]-کودهای کوباییNereas  خانواده ای از کودها هستند که با روش های کنترل ‌شده و  فناوری‌های نوآورانه ساخته می‌شوند. تکنولوژی مزبور اجازه می دهد تا ترکیب مواد مغذی مورد نیاز گیاهان (عمدتاً نیتروژن، فسفر و پتاسیم) در مقادیر و نسبت‌های بهینه به ماده زئولیت وارد شود.