معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

رشد و نوآوری در کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) در عربستان سعودی

فروم بیبان 2025، یکی از بزرگ‌ترین و معتبرترین رویدادهای منطقه‌ای در حوزه کارآفرینی و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs)، هفته گذشته در ریاض برگزار شد. این رویداد که به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین محافل کارآفرینی در منطقه شناخته می‌شود، هر ساله فرصتی بی‌نظیر برای کارآفرینان فراهم می‌آورد تا به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های نوین پرداخته و از این طریق راهکارهایی برای رشد و توسعه کسب‌وکارهای خود پیدا کنند. فروم بیبان با هدف تقویت و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و ترویج نوآوری در پادشاهی سعودی، در راستای تحقق اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان سعودی گام برمی‌دارد. این رویداد تلاش دارد تا کارآفرینی در عربستان سعودی را تقویت کرده و زمینه گرد هم آمدن نوآوران، سرمایه‌گذاران، تسهیل‌کنندگان و کارآفرینان از سراسر جهان را فراهم نماید.

ابعاد توافق تجاری آرژانتین با ایالات متحده آن

دولت ایالات متحده آمریکا روز پنجشنبه 13 نوامبر(مصادف با 22 آبان ) اعلام کرد که در خصوص امضاء یک توافقنامه تجاری با آرژانتین در راستای تعمیق همکاری‌های دوجانبه در تجارت و سرمایه‌گذاری به اجماع دست یافته است. کاخ سفید بطور یکجانبه با انتشار اطلاعیه ای از توافق تجارت بین دولت ترامپ و خاویر میلی در چارچوب اتحاد استراتژیک مبتنی بر ارزش‌های دموکراتیک مشترک و دیدگاه مشترک از تجارت آزاد، ابتکار خصوصی و بازارهای آزاد که موارد متعددی مانند کاهش تعرفه‌ها برای صنایع کلیدی، هم‌ترازی استانداردها، تقویت حفاظت از مالکیت معنوی و تعهد به ترویج تجارت متقابل را در بر می‌گیرد خبر داد و متعاقب آن مقامات دولت خاویر میلی از توافق مذکور بعنوان یک دستاورد مهم ابراز تجلیل کردند. هنوز مشخص نیست که مراسم امضای رسمی‌توافقنامه چگونه برگزار می‌شود، اگر احتمال امضاء آن در سفر خاویر میلی به ایالات متحده در هفته‌های آینده مطرح شده است.

استراتژی مالزی به یوان دیجیتال

مالزی در قبال ارزهای دیجیتال موضعی اتخاذ کرده است که بین ممنوعیت سخت‌گیرانه و آزادی عمل کامل قرار دارد. رویکرد این کشور به تنظیم فضای ارزهای دیجیتال با یک نقطه عطف قضایی در اکتبر 2018 آغاز شد. در آن زمان، دادگاه عالی مالزی با صدور یک حکم تاریخی، وضعیت قانونی رمزارزها را به‌صراحت روشن می‌کند. رمزارزها در مالزی به‌عنوان پول قانونی پذیرفته نمی‌شوند و نمی‌توانند بدهی‌ها را تبرئه کنند. بااین‌حال، این حکم مشروعیت خود تراکنش‌های رمزارزی را تأیید می‌کند به این معنا که فعالیت‌های خریدوفروش این دارایی‌ها ذاتاً غیرقانونی تلقی نمی‌شوند. دادگاه برای تعیین ماهیت این دارایی‌ها، رمزارز را در دسته‌بندی کالا[5] قرارداد. استدلال این بود که خرید رمزارز با پول قانونی اساساً نوعی مبادله کالایی است و لذا این دارایی‌ها دارای ارزش کالایی هستند.اخبار منتشر شده از سوی منابع چینی، از جمله بانک خلق چین[4] حکایت از ادغام کامل دارد، تجزیه‌وتحلیل موضع رسمی مالزی و چارچوب‌های نظارتی این کشور نشان می‌دهد که رویکرد مالزی به یوان دیجیتال نه یک پذیرش صرف، بلکه یک استراتژی محتاطانه، متعادل و چندجانبه است که منافع ملی، حکمرانی مالی و هدف بلندمدت ایجاد رینگت دیجیتال و ارز دیجیتال بانک مرکزی داخلی احتمالی را در اولویت قرار می‌دهد.

بررسی ارقام مربوط به سیاستهای پولی قطر

با عنایت به اهمیت سیاست‌های پولی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و تاثیر آنها بر وضعیت اقتصادی منطقه، در این یادداشت، مهم‌ترین متغیرهای پولی و شاخص‌های نظام بانکی قطر که تحت مدیریت و نظارت بانک مرکزی قطر (مصرف قطر المرکزی (Qatar Central Bank – QCB قرار دارند، بر اساس آخرین اطلاعات در دسترس (آبان 1404 -نوامبر 2025) به شرح ذیل ارائه و تفسیر می‌شوند:

همکاری برای آزمایش حمل‌ونقل هوایی الکتریکی

همکاری استراتژیک میان شرکت هلیکوپتر کو (THC)، آرچر ایوییشن و رِد سی گلوبال به‌منظور آزمایش فناوری حمل‌ونقل هوایی برقی با قابلیت برخاست و فرود عمودی (eVTOL) در عربستان سعودی، بخشی از تلاش‌های این کشور برای توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل پایدار و نوآورانه است. این پروژه می‌تواند تحول عظیمی در صنعت گردشگری و حمل‌ونقل، به‌ویژه در کاهش آلایندگی‌ها و تسهیل دسترسی به مقاصد دورافتاده ایجاد کند. پروازهای آزمایشی هواپیمای Midnight در مراحل اولیه، به ارزیابی عملکرد و آمادگی عملیاتی این فناوری کمک خواهد کرد. همچنین، این همکاری به جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ایجاد فرصت‌های شغلی در بخش‌های مختلف خواهد انجامید.

معادن کشورهای آفریقایی در تله صادرات خام

حوزه معادن در آفریقا درتله صادرات مواد خام قرار گرفته است. در همین راستا از زیمبابوه تا گینه، از طریق کشورهای گابن و نامیبیا، دولت‌های آفریقایی گروه‌های بین‌المللی را تحت فشار قرار می‌دهند تا کاری بیش از صادرات مواد معدنی خام انجام دهند. این گروه‌ها اغلب با استناد به موانع قابل توجه، مقاومت می‌کنند. ایا در این اقدامات محدودیت‌های مشروع یا سوء نیت خاصی وجود دارد؟

دادگاه سرمایه‌گذاری و تجارت در سلطنت عمانInvestment Commerce Court of Oman

دولت الکترونیک در قوه قضائیه سلطنت عمان، بخش مهمی از برنامه تحول دیجیتال (الکترونیکی) در این کشور است که در راستای تحقق اهداف چشم‌انداز عمان ۲۰۴۰ از زمان سلطان قابوس شروع شد و در زمان سلطان هیثم با جدیت اجرا میشود. در دو سال اخیر این روند با سرعت بسیار زیاد با اهتمام سلطان هیثم و صدور چند فرمان، منجر به موفقیتهای چشمگیری در روند دیجیتالی شدن دستگاه قضایی عمان شدهاست. بطوریکه هماکنون دستگاه قضایی عمان، عمده خدمات قضایی و حقوقی را در قالب سه طرح اصلی (1- دادگاه سرمایه‎گذاری و تجارت 2- سامانه توثیق 3- سامانه قضایی) به صورت الکترونیکی (دیجیتال) ارائه میدهد. نظر به گستردگی و تفاوت خدمات در این سه طرح، هرکدام از آنها را به صورت مجزا مورد بررسی قرار میدهیم. این گزارش به دادگاه سرمایهگذاری و تجارت اختصاص دارد.

مروری بر وضعیت شاخص فساد در کشورهای آفریقایی

سازمان شفافیت بین‌الملل اخیرا در گزارش ۲۰۲۵ خود عنوان داشته است این قاره در تلاش است تا خود را از شر سرطان فساد خلاص کند: با این حال، برخی از کشورها در حال مدیریت این روند هستند. نگاهی به وضعیت در اینفوگرافیک‌ها نشان دهنده وضعیت اسفناک رشد فساد ساختاری در کشورهای آفریقایی است. یافته‌های سازمان شفافیت بین‌الملل سال به سال نشان می‌دهد که فساد، علیرغم شعارها و وعده‌ها، در سراسر جهان رواج دارد. آفریقا نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ در شاخص ادراک فساد (CPI) سال ۲۰۲۵ که اخیراً توسط این سازمان غیردولتی منتشر شده است، کشورهای جنوب صحرای آفریقا از ۱۰۰، امتیاز ۳۲ را کسب کرده‌اند، در حالی که میانگین جهانی ۴۲ است. هرچه امتیاز بالاتر باشد، فساد کمتر است. در همین راستا، هیات مشاوره ای ضد فساد اتحادیه آفریقا با اعلام اینکه حجم فساد در آفریقا در حال رشد می‌باشد از کشورهای آفریقایی درخواست نمود از الگوی کشورهای رواندا و بوتسوانا از جمله کشورهای پیشتاز در مبارزه با فساد در آفریقا هستند پیروی کنند. هیات مشاوره ای ضد فساد اتحادیه آفریقا متعهد به ترغیب کشورهای آفریقایی برای تصویب تدابیر فساد مطابق با کنوانسیون جلوگیری و مبارزه با فساد اتحادیه آفریقا است. کشورهای عضو اتحادیه آفریقا این کنوانسیون را در ژوئیه ۲۰۰۳ در دومین نشست عادی اتحادیه آفریقا (نهاد عالی سیاست گذاری این اتحادیه) در ماپوتو موزامبیک تصویب کردند.

کمبود و نوسان در بازار انرژی بنگلادش؛ نگرانی‌ها درباره تأمین و ثبات

بنگلادش، اقتصاد در حال رشد جنوب آسیا، در سال‌های اخیر با چالش‌هایی در حوزه تامین انرژی روبرو شده است. این کشور فاقد منابع انرژی قابل ‌توجه داخلی برای تأمین کامل نیازهای خود است. در نتیجه، بخش بزرگی از انرژی مورد نیاز کشور شامل نفت خام، فرآورده ‌های نفتی و انواع گازها (LPG و LNG) از مناطق دیگر وارد می‌شود، که بخش عمده آن از کشورهای حوزه خلیج فارس تأمین می‌گردد. این وابستگی، در کنار نوسانات قیمتی بازار جهانی انرژی و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، چارچوبی پرریسک برای ثبات اقتصادی و تجارت خارجی بنگلادش ایجاد کرده است. در سال‌های اخیر، تنش‌های منطقه ای و گسست‌های سیاسی در خاورمیانه باعث شده‌اند بازارهای انرژی جهانی دستخوش نوسان شود و بنگلادش به ‌عنوان کشوری مصرف‌کننده انرژی بیش از گذشته تحت‌تأثیر این تحولات قرار گیرد.

اقتصاد بنگلادش در آستانه گذار سیاسی

اقتصاد بنگلادش در آستانه سال 2026 را نمی‌توان اقتصادی کند یا بدون رشد توصیف کرد، بلکه بیشتر با وضعیتی #171محتاط و منتظر#187 روبه‌رو است. بسیاری از شاخص‌های بنیادین اقتصاد این کشور نشان دهنده این امر هستند: صادرات ادامه دارد، سرعت در تولید صنعتی کاهش یافته و دولت موقت توانسته حداقلی از نظم اداری و مالی را حفظ کند. با این حال، آنچه مانع جهش یا حتی شتاب‌گیری اقتصاد شده، ابهام در افق سیاسی و محدودیت ذاتی دولت موقت در تصمیم‌ گیری‌های راهبردی است.در چنین شرایطی، فعالان اقتصادی بر این باورند که اقتصاد بنگلادش بیش از آنکه با بحران ظرفیت مواجه باشد، با بحران اطمینان و پیش ‌بینی ‌پذیری روبه‌روست. برخلاف برخی روایت‌های بدبینانه برخی منتقدین به عملکرد دولت موقت، بخش قابل توجهی از فعالان اقتصادی اذعان دارند که دولت موقت در حفظ ثبات حداقلی اقتصاد کلان عملکرد قابل قبولی داشته است